كونە تاراز تۇرلەنىپ كەلەدى

– باقىتجان امىربەك ۇلى, ءسىزدىڭ باستاماڭىزبەن تاراز قالاسىنىڭ 2023–2025 جىلدارعا ارنالعان دامۋ كارتاسى ازىرلەنگەنىن بىلەمىز. سونىڭ اياسىندا وبلىس ورتالىعىنداعى جۇمىس قالاي جۇيەلەنىپ, قاي دەڭگەيدە ورىندالىپ جاتىر؟ شاھار ەكونوميكاسىن ىلگەرىلەتۋدە قانداي وزگەرىستەر بايقالادى؟

– ءوزىڭىز ايتىپ وتكەن تاراز قالاسىنىڭ 2023–2025 جىلدارعا ارنالعان دامۋ كارتاسىنا سايكەس شاھاردا وزەكتى سانالاتىن ءبىراز ماسەلە ءوز شەشىمىن تاۋىپ جاتىر. بىرىنشىدەن, كولىك قوزعالىسىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ, كولىك جولدارىنداعى جۇك­تەمەنى ازايتۋ ماقساتىندا كوپىر قۇ­رىلىسىن سالۋدى باستاپ كەتتىك. اتاپ ايت­ساق, اباي داڭعىلىنداعى تەمىرجول­دىڭ ۇستىمەن وتەتىن كوپىر مەن جاياۋ جۇر­گىنشىلەر وتكەلى بولىگىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ساراپتاما قورىتىندىسى الىنىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 16,9 ميلليارد تەڭگەگە ءوتىنىم ۇسىنىلدى. قازىردە كوپىر قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جول بويىنداعى جەكە تۇرعىن ۇيلەرمەن كوممەرتسيالىق نىسانداردى مەملەكەت مۇقتاجىنا قايتارۋعا 1,8 ميل­ليارد تەڭگە, نىسانداردى ءسۇرۋ جۇ­­مىس­­تارىنا 285,04 ميلليون تەڭگە قار­جى قاراس­تىرىلىپ, جۇمىس قارقىندى جۇر­­گى­زىلىپ جاتىر. ماڭىزى زور, اۋقىمدى جوبانى 2026 جىلى اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.

ەكىنشى جوبا اباي داڭعىلىنان سىپا­تاي باتىر كوشەسىنەن جامبىل داڭعى­لىنا دەيىنگى ارالىقتى قامتيدى. مۇندا تاراز قالاسىنداعى تەمىرجول, ونەركا­سىپتىك ايماق ارقىلى ەستاكادا سالۋعا باسىمدىق بەرەمىز. بۇگىندە مەملەكەتتىك ساراپ­تامانىڭ قورىتىندىسى الىنىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءوتىنىم ۇسىنىل­دى. اتالعان ەستاكادا سالىنعان جاع­دايدا ەل اۋزىندا «گورباتىي موست» اتانىپ كەتكەن جەرۇستى كوپىرىندەگى ۇلكەن كولىك كەپتەلىسى ەداۋىر ازايىپ, قالانىڭ شىعىس­تان كىرەبەرىس جولىنا, 14 شاعىن اۋدانىنا تىكەلەي قاتىناۋعا مۇمكىندىك تۋادى.

تاعى ءبىر ءىرى جوبا – كارىز سۋىن تازارتۋ كەشەنى. جالپى, ءدال قازىر كارىز سۋلارى كورشىلەس جامبىل اۋدانىندا ورنالاسقان 217 گەكتار اۋماقتاعى سۇزگى الاڭدارىنا قۇيىلىپ جاتىر. سۇزگى الاڭدارى شامادان ارتىق تولعاندىقتان, اسا وزەنى مەن  جەراستى سۋلارىنىڭ لاستانۋ قاۋپى بار. سوندىقتان تاراز قالاسىنىڭ كارىز سۋلارىن تازارتۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ بويىنشا «جول كارتاسى» ازىرلەندى. سوعان سايكەس ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنەن گرانت ءبولىنىپ, تەح­ني­كا-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە جاسالىپ, مەم­لەكەتتىك ساراپتاما قورىتىندىسى الىندى. كەشەننىڭ قۇنى 47,0 ميلليارد تەڭگە, قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 80 مىڭ تەكشە مەتر بولادى دەپ بولجانىپ وتىر.

جوبانى قارجىلاندىرۋ «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق, ونىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارى ارقىلى مەملەكەت­تىك باعالى قاعازداردى, ۇلتتىق دامۋ قۇرال­دارىن شىعارۋ تەتىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى دەپ كوزدەلگەن.

– تاراز قالاسىنىڭ ەكى اۋدانعا ءبو­لىنۋى باسقارۋعا, جالپى قالانىڭ ەكو­نو­ميكالىق الەۋەتىنىڭ ارتۋىنا قان­شا­لىقتى اسەر ەتەدى؟

– تارازدىڭ تۇراقتى دامۋىن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماقساتىندا قالانىڭ باس جوس­پارى قايتا قارالىپ, وعان تولىقتىرۋ­لار ەنگىزىلىپ, ۇكىمەتتىڭ 2024 جىلعى ­29 قاڭتارداعى قاۋلىسىمەن بەكىتىلدى. وسى باس جوسپار كولىك ينفراقۇرىلى­مىن دامىتۋ, تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ­ازاماتتاردى جەر ۋچاسكەسىمەن, پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ, شاھار اۋماعىن اباتتاندىرۋ, كوگالداندىرۋ, ساۋلەتتىك كەلبەتىن جاڭعىرتۋ, ءتۋريزمدى دامىتۋ سەكىلدى نەگىزگى باعىتتاردى قامتيدى.

سوعان سايكەس بيىل جىلدىڭ باسىندا تاراز قالاسى «اۋليەاتا», «جىبەك جولى» دەگەن ەكى اۋداندىق اكىمشىلىككە ءبولىندى. ونىڭ ەڭ نەگىزگى سەبەبى, قالا حالقىنىڭ سانى ارتتى. ەكى اۋداننىڭ قۇرىلۋى ناتيجەسىندە جەر كولەمى 19 مىڭ گەكتاردان 31 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايىپ, حالىق سانى 437 مىڭنان 482 مىڭعا جەتتى. شاھاردا ەكى اۋداننىڭ قۇرىلۋى قالانىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن, بۇكىل قالانى باقىلاۋدى, جالپىۇلتتىق قىزمەتتەردى اۋماقتىق ۇيىمداستىرۋ, توتەنشە جاعدايلار كەزىندە كۇشتەردى جەدەل ۇيىمداستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ناقتىراق ايتساق, بايزاق اۋدانىنان تالاس اۋىلى, تالاس ستانساسى مەن قىزىل­جۇلدىز ەلدى مەكەندەرى قوسىلدى. جامبىل اۋدانىنان شايقورىق, شايقورىق ستانساسى, تانتى, قوڭىرتوبە, بەكتوبە, قىزىلشارىق, ءسۇلۋتور, كەمەل, تۇركىسىب, جالپاقتوبە, اقب ۇلىم ەلدى مەكەندەرى قالاعا كىردى. بۇگىندە بۇل تۇرعىن الاپتارى تولىعىمەن قۇجاتتاندىرىلدى. دەسەك تە, قوسىلعان اۋىلداردىڭ ماسەلەسى جوق ەمەس. قازىردە زەردەلەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشۋ جونىندە ءتيىستى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر.

– قالانىڭ اۋماعى كەڭەيگەن سوڭ, حالىقتىڭ تۇرعىن ۇيگە سۇرانىسى ارتاتىنى انىق. بۇگىندە تارازدا حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ قالاي جۇرگىزىلىپ جاتىر؟

– جالپى, بۇگىندە 23 مىڭعا جۋىق ازامات كوممۋنالدىق-تۇرعىن ءۇي قورىنان پاتەر الۋ كەزەگىنە تىركەلگەن. بۇل, ارينە, قوعامداعى اسا وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان قازىر قالادا وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا اۋقىمدى قۇرىلىس قولعا الىنىپ جاتىر. ماسەلەن, «شاپاعات» شاعىن اۋدانىندا 16 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ 12-ءسى پايدالانۋعا قابىلداندى. قالعان 4 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. سونداي-اق اتالعان شاعىن اۋداننىڭ ەگجەي-تەگ­­جەي جوسپارلاۋ جوباسى بو­يىنشا 351 جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, 82 بەس­قاباتتى كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي, جالپى ءبىلىم مەكتەبى, بالاباقشا, ەمحانا, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى, ءورت ءسوندىرۋ بەكەتى, اكىمشىلىك عيماراتى, جول بويىنداعى قىزمەت كورسەتۋ نىساندارى, ساياباق, ينجەنەرلىك, كوممۋنالدىق قويما قۇرىلىستارىنىڭ اۋماقتارى, كوممەرتسيالىق قىزمەت كورسەتۋ نىساندارى, پەرزەنتحانا, سپورت كەشەنى, مادەنيەت ءۇيى, مەشىت قاراستىرىلعان.

سونداي-اق « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىندا 34 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ 12-ءسى پايدالانۋعا تاپسىرىلىپ, قالعان 22 ءۇي ءالى سالىنىپ جاتىر. «بالاۋسا» شاعىن اۋدانىندا 22 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرىپ كەلەدى. ەگجەي-تەگجەي جوس­پارلاۋ جوباسىنا سايكەس مۇندا 2 مەكتەپ, 3 بالاباقشا, ونكولوگيالىق ديسپانسەر, كوپسالالى اۋرۋحانا, ءپروفيلدى ەمحانا, ليتسەي-ينتەرنات, سالتانات سارايى, يننوۆاتسيالىق شىعارماشىلىق ورتالىعى, دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى, ينجەنەرلىك قۇرىلىمدار, كاسىپكەرلىك نىساندار قاراستىرىلعان.

بۇعان قوسا شاھارىمىزداعى ا.اسقاروۆ كوشەسىنىڭ سوڭىنداعى تۇرعىن الابىنا قوسىمشا 66 كوپقاباتتى ءۇيدىڭ جوبا­لىق-سمەتالىق قۇجاتتامالارى ازىرلەنىپ, ساراپتاما قورىتىندىسى الىندى. بۇل جونىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءوتىنىم ۇسىنىلدى.

ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى, «قاراساي» شا­عىن اۋدانىنىڭ جوسپارلاۋ جوباسىن دا ازىرلەدىك. بۇل جەردە دە كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەرمەن قاتار ءتۇرلى الەۋمەتتىك, كوممەرتسيالىق نىسان حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن بولادى.

جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار دا قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ەلەۋ­لى ۇلەس قوسىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, جام­بىل داڭعىلىنىڭ بويىندا بىرنەشە تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وعان قوسا 120 بولمەلىك «Hilton» قوناقۇيىنىڭ قۇرىلىسى دا جوسپارلانعان.

تارازدىقتار تاراپىنان جەر كەزە­گىنە بايلانىستى ءوتىنىش ءجيى تۇسەدى. ونىڭ ۇستىنە قالاعا جاڭا ەلدى مەكەندەر­دىڭ قوسىلۋى بۇل ماسەلەنى كۇن تارتىبىنە قايتا شىعارعانى بەلگىلى. وسى ءساتتى پايدالانىپ, وسى ماسەلەگە جاۋاپ بەرە كەتكىم كەلىپ وتىر. بۇگىندە شاھاردا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەسىن الۋعا ارنايى كەزەكتە 2005–2025 جىلدار ارالىعىندا 130 479 ازامات تىركەلگەن. كەزەكتە تۇرعان ازاماتتاردى جەر تەلىمىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جالپى كولەمى 564,6 گەكتار بولاتىن 3 القاپتى مەملەكەتتىڭ مۇقتا­جى ءۇشىن الىپ, قاجەتتى ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋگە دەن قويدىق. سونىڭ ناتيجەسىندە اسقاروۆ كوشەسىنىڭ سوڭى 312 گەكتار, «حامۋكات» 126 گەكتار, «قاراساي» 126,6 گەكتار القاپتارىندا تۇرعىن الابىن ورنالاستىرۋ ماقساتىندا 16 شارۋا قوجا­لىعىنان جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى. بۇگىندە جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جەر كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتارعا جەر ۋچاسكەسىن بەرۋ ماقساتىندا  ءتيىستى جۇمىس جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

بۇدان بولەك, تۇرعىن ۇيلەردى جوندەۋ­گە دە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىرمىز. تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇي قورىندا 1 438 كوپپاتەرلى ءۇي بار. ونىڭ 151-ءى – باراك تيپتەس ۇيلەر, 1 287-ءسى – ەكى قاباتتى جانە ودان جوعارى ۇيلەر. قالا اۋماعىندا وزەكتى ماسەلەلەرگە جاتاتىن 1 103 ءۇيدىڭ پايدالانۋعا بەرىلگەن مەرزىمى 30 جىلدان اسقان. ونىڭ ىشىندە 553 ءۇي جاڭعىرتىلسا, قالعان 550 ءۇي جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. وسىعان وراي 2024 جىلى 5,1 ملرد تەڭگەگە 53 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي جاڭا كەيىپكە ەندى. سونىمەن قاتار قايتارىم قاراجات ەسەبىنەن 870,0 ملن تەڭگەگە 10 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. بيىل 73 ءۇيدى كۇردەلى جوندەۋ ءۇشىن 7,8 ميل­ليارد تەڭگەگە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلدى.

قالانىڭ ورتالىق كوشەلەرىندەگى تۇرعىن ۇيلەردىڭ بىرىڭعاي ساۋلەتتىك كەل­بەتىن جاڭارتۋ جوباسى بويىنشا وتكەن جىلى تولە بي داڭعىلىنىڭ بويىندا­عى 12 ءۇيدىڭ سىرت كەلبەتى مەن شاتىرى جوندەلدى. 2025 جىلى اباي داڭعىلى, ايتەكە بي, قازىبەك بي كوشەلەرىندەگى ­16 ءۇيدىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتى جاڭارتىلىپ, قالا كوركىن اشا تۇسەدى. قازىر 8 كوپقاباتتى ۇيدە جوندەۋ جۇمىستارى باستالىپ, قۇرىلىس  قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.

– كەيىنگى بىرەر جىلدىڭ بەدەرىندە قىس ايلارىندا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك ايماق­تارىندا بولعان توتەنشە جاع­دايلار جىلۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ جۇ­مىس­ىن جەدەلدەتۋ قاجەتتىگىن كور­سەت­كەن بولاتىن. بۇل جونىندە مەم­لەكەت باسشىسى دا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەدى. پرەزيدەنتتىڭ وسى تاپسىرماسى تارازدا قالاي ورىندالىپ جاتىر؟

– جىلۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ بويىنشا 2024 جىلى سىپاتاي باتىر, تولە بي, ق.تۇرىسوۆ كوشەلەرىنىڭ بويىنداعى م-1 جىلۋ ماگيسترالىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلىپ, 4602 مەتر جىلۋ قۇبىرى اۋىس­تىرىلدى. بۇگىندە تولە بي داڭعىلىنىڭ قالعان بولىگىندەگى 1536 مەتر جىلۋ قۇبىرى قايتا جاڭعىرتىلدى.

« ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىنداعى ماگيس­ترالدىق, ورامىشىلىك جىلۋمەن جاب­دىق­تاۋدىڭ ينجەنەرلىك جەلىلەرىن كەڭەيتۋ جۇمىسىن جۇرگىزدىك. بۇدان بولەك, جامبىل داڭعىلى مەن تولە بي داڭعى­لىنىڭ قيىلىسىنان باستاپ, د.قوناەۆ, س.سەي­فۋللين كوشەلەرى بويىنداعى م-3 جىلۋ ماگيسترالى قايتا جاڭعىرتى­لىپ, تولە بي, ايتەكە بي كوشەلەرىنىڭ بەل­گىلى ءبىر بولىگىندە قۇرىلىس جۇمىس­تا­­رى اياقتالدى. قالاداعى جىلۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزۋ قۇنى 27,3 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 11 جوبا بو­يىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءوتىنىم بەرىلدى. وسى جوبالار تولىعىمەن ىسكە اسىرىلعان جاعدايدا شاھارىمىزداعى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيى 67,8%-دان 51%-عا دەيىن تومەندەيدى.

– مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەت – 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن حالىقتى 100 پايىز اۋىز­سۋمەن قامتۋ. قالا اۋماعىنا جاڭا ەلدى مەكەندەر قوسىلعانىن ەسكەرسەك, بۇل مىندەتتى ورىنداۋعا وبلىس ورتالىعىنىڭ الەۋەتى جەتە مە؟

– پرەزيدەنت تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ نازارىمىزدان تىس قالمايدى. وسى ماقساتتا شاھار اۋماعىندا 2023–2025 جىلدارى «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋى­نىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىن­دا رەس­پۋب­ليكالىق, وبلىستىق بيۋدجەت­تىڭ قول­داۋىمەن 10,2 ميلليارد تەڭگەگە 641,7 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جۇرگىزىلدى. ناتي­جەسىندە ء«شولدالا», «قۇمشاعال», «كول­توعان», «قىزىل-اباد», «جيدەلى», «قارا­ساي», «تەكتۇرماس», «رودنيچوك», «اقجول», «قاينار», «ميچۋرەنەتس», «شال­عاي قاراسۋ» 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 تۇرعىن الاپ­تارىنداعى 11258 اۋلا مەن 56 مىڭنان استام تۇرعىن ساپالى تىرشىلىك نارىمەن قامتاماسىز ەتىلدى.

بۇدان بولەك, ەكى اۋداننان قوسىلعان بەكتوبە, قىزىلشارىق, تۇركىسىب ەلدى مە­كەندەرىنە ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز­سۋ جۇيەسى تارتىلعانىمەن, ىسكە قوسىل­ما­­عان. قازىرگى كەزدە اتالعان سۋ عيمارات­تا­­رىن اۋداننان قابىلداپ الدىق. اقاۋ­لارى انىقتالىپ, سۋ بەرۋگە قاتىستى جۇمىس قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بىل­تىر شاھار اۋماعىندا 9,8 شاقىرىم­عا سوزىلعان 10 كوشەنىڭ اۋىزسۋ قۇبىرى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جاڭارتىل­دى. جاڭادان بۇرعىلاناتىن سۋ جەلىلەرى­نىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىر­لەنىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءوتى­نىم ۇسىنىلدى. ماگيسترالدى سۋ قۇبىر­لارىنىڭ توزىعى جەتۋىنە بايلانىس­تى, ءايشابيبى كوشەسىنەن سۇلەيمەنوۆ كو­شەسىنە دەيىن «تورتكول» الابىنىڭ سۋ قۇبىرىن, باس سۋ مۇناراسىنان ماگيس­ترالدى سۋ قۇبىرلارىن جاڭعىرتۋعا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپتاماعا جولداندى.

بۇدان بولەك, اباي داڭعىلى, قويگەلدى, اسقاروۆ, كوشەك باتىر, جەلتوقسان, نيەت­قاليەۆ كوشەلەرىندەگى ماگيسترالدى سۋ قۇ­بىرلارىن قايتا جاڭعىرتۋ جونىندە ساراپتاما قورىتىندىسى الىنىپ, رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءوتىنىم جىبەرىلدى.

تاراز قالاسىنداعى «الماتى تەمىر­جولسۋ» مەكەمەسىنەن قابىلدانعان تى­نىشباەۆ, ءپىرمانوۆ, لوكوموتيۆ, شاۋ­ميان كوشەلەرى, پەسوچنىي الابىنداعى سۋ قۇبىرى جەلىلەرى مەن ۇڭعىمالا­رىن قايتا جاڭعىرتۋ تۋرالى ساراپتاما قورىتىندىسى الىنىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءوتىنىم جولداندى. 16 شاعىن اۋداندى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى دە اياقتالىپ, قابىلداۋ جۇ­مىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

قالا اۋماعىندا 2022–2023 جىل­دا­رى جۇزەگە اسقان نىسانداردىڭ جوبالا­رىندا دەرەكتەردى قاشىقتىقتان بەرۋ ەسەپ­تەگىش قۇرالدارى قاراستىرىلعان. بۇل قۇرال­دار جوباعا سايكەس سۋ قۇدىقتارىنا ورنا­تىل­عان. بيىل «اقىلدى قالا» جوباسىن اۋىز­سۋ سالاسىندا دامىتۋ ءۇشىن سۋ رەسۋرس­تا­رىن ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندى­رىل­­عان جۇيەسىنە قولجەتىمدىلىكتى ۇيىم­داس­­تىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ­بۇل جۇ­مىس­تارعا 44 ميلليون تەڭگە قاراس­تى­رى­لىپ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ راسىم­­دەرى ارقىلى مەردىگەر انىقتالىپ, جۇمىس باس­تالدى. ياعني ەندى تۇتىنۋشىلار­دىڭ سۋ ەسەپتەگىشتەرىنەن دەرەكتەردى تىكە­لەي «جامبىل سۋ» مەكەمەسىنە جولداۋدى قام­تاماسىز ەتەدى.

اۋىزسۋ جەلىسى جۇرگىزىلمەگەن «نوۆود­جامبۋلەتس», «دوروجنيك», تالاس الاپ­تا­رى­نىڭ دا ماسەلەسى نازاردان تىس قال­ماي,  ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋمەن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جاتتاما ازىرلەنىپ, ساراپتاماعا ۇسى­نىل­دى. «دوروجنيك», تالاس الاپتارىن اۋىز­­سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جوبالارىنا سا­راپتامانىڭ وڭ قورىتىن­دىسى الىندى. «نوۆودجامبۋلەتس» الابىن اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جوباسى­نا ساراپتاما­نىڭ وڭ قورىتىندىسىن الۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق تاراز ­قا­لا­سىنداعى توزىعى جەتكەن سۋ قۇ­بىر­­لا­­رىن جوندەۋ كوزدەلگەن. ­بيىل ­6 كوشەدە اۋىزسۋ قۇبىرى تارتىلادى.

– قالا كوشەلەرىن جارىقتاندىرۋ قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟

– تۇرعىندار تاراپىنان كوپ قويى­لاتىن ساۋالدىڭ ءبىرى – كوشە جارىعى. بىل­تىر 76 كوشەگە تۇنگى جارىق شامدارىن ورناتۋ جوسپارلانعان ەدى. ول جۇ­مىس تولىعىمەن اياقتالدى. ناقتىراق توق­تالسام, 2025 جىلى 85 كوشەگە تۇنگى جا­رىق شامدارىن ورناتۋ كوزدەلگەن بولا­تىن. ونىڭ ىشىندە 67 كوشەنىڭ جۇمىسى ­بيىل اياقتالسا, 18 كوشە 2026 جىلعا وتپەلى.

وبلىس اكىمى ەربول قاراشوكەەۆ­تىڭ ­تاپسىرماسىمەن 2024 جىلى قالالىق بيۋد­جەتتەن 266 ميلليون تەڭگە ءبولى­نىپ, 10 شاعىن اۋداندا ورنالاسقان كوپ­قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلاسى جا­­رىقتاندىرىلدى. ناتيجەسىندە 353 كوپ­­قاباتتى تۇرعىن ءۇي اۋلاسى, 79 كىرە­بەرىس جولدار, 44 359 تۇرعىن تۇنگى جارىق­پەن قامتاماسىز ەتىلدى.  بۇدان بولەك, س.سەي­فۋللين كوشەسىنىڭ بويىنا, جامبىل داڭ­عىلىنىڭ ق.ساتباەۆ كوشەسى مەن سى­پا­تاي باتىر كوشەسى ارالىعىنداعى ­جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىنا تۇنگى جارىق شام­دارى ورنالاستىرىلدى. بيىل قالا­دا­عى نەگىزگى كوشەلەردە ورنالاسقان كوپ­قا­باتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلالارىن جا­­رىقتاندىرۋعا مەردىگەر مەكەمە انىق­تا­لىپ, جۇمىس باستالدى. سونىمەن قاتار سەي­فۋللين كوشەسىنىڭ ءبىر جاق بەتىنە تۇنگى جا­رىق شامدارى ورناتىلىپ جاتىر.

قالاعا قوسىلعان 14 ەلدى مەكەن دە نازار­دان تىس قالماي, ونداعى 38 كوشەنى ­2026 جىلى جارىقتاندىرۋ بويىنشا جوبا­لىق-سمەتالىق قۇجاتتاما دايىندالىپ, ساراپتامادان وتكىزىلدى. بۇعان قوسا 2024 جىلى قالا ماڭىنداعى سايا­جاي الاپتارىن ەلەكتر قۋاتىمەن تۇراق­تى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جوعارى ۆولتتى جەلىلەر مەن قوسالقى ستانسالار قۇرىلىسى باستالدى. قۇنى 8,7 ملد­ تەڭگەنى قۇرايتىن جوبا 2026 جىلى اياقتالادى.

– جول – ەكونوميكانىڭ كۇرەتامى­رى. تاقتايداي تەگىس جول تۇرعىندار­دىڭ ءومىر ساپاسىنا, تىرشىلىگىنىڭ تىكتە­لۋىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. قالادا ­قا­زىر جول جوندەۋگە قاتىستى قان­داي جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر؟

– كەيىنگى ءۇش جىلدا وبلىس ورتا­لى­عىندا جول جوندەۋ جۇمىسى تىڭ قارقىن الدى. قالانى دامىتۋدىڭ ءۇش جىلدىق جوسپارىندا اتالعان ماسەلەگە باسا نازار اۋدارىلعان. راسىندا, شاھاردىڭ ساۋلەتى مەن اجارىن ايشىقتاپ تۇراتىن باستى كورىنىسى جولدىڭ جايى ەكەنى جاسىرىن ەمەس. شاھاردىڭ ءسان-سالتاناتىنان بولەك, قاتىناستىڭ قولايلىلىعى مەن تۇر­عىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى, كولىك قوزعا­لىسى­نىڭ دىتتەگەن باعىتىنا ۋاقتىندا جەتۋى دە جول ساپاسىنا بايلانىستى. كەيىنگى ­3 جىلدا تاراز قالاسىندا 420 كوشەگە ­اسفالت توسەلدى. بۇل دا كەيىنگى جىلدارى اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ ءبىرى.

2024 جىلى 95,3 شاقىرىمدى قۇرايتىن 127 كوشە ورتاشا جوندەۋدەن ءوتتى. «پوبەدا», «بەرەكە», «يۋبيلەينىي», «حيميك», «جام­بىلستروي», «كومۋنالنيك», «لەتو», «ۆەتەران» تۇرعىن الاپتارىندا ۇزىندىعى 73,8 شاقىرىمدى قۇرايتىن 165 كوشەگە شاعال توسەلدى. سونداي-اق بىلتىر شاعىن اۋدانداردىڭ ىشكى جولدارىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.

بيىل رىسبەك باتىر, اسقاروۆ كوشە­لەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جوس­پارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار 96,7 شاقىرىمدى قۇرايتىن 113 كوشە مەن جاياۋ جۇرگىنشى جولدارى ورتاشا جون­دەۋدەن ءوتتى. بۇدان بولەك, 20 ساياجايداعى ۇزىندىعى 34,6 شاقىرىمدى قۇرايتىن 100 كوشەگە شاعال توسەلدى.

جىلدار بويى شەشىمىن تاپپاعان «بۋرىل ا,ب,ۆ», «بارىسحان» تۇرعىن الاپتارىندا دا جول جوندەۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن, «بۋرىل ا,ب,ۆ» الابىنداعى 75 كوشەگە اسفالت جا­­بىندىسىن توسەۋ قاراستىرىلعان. بۇگىن 66 كوشەنى اسفالتتاۋ تولىق اياقتالسا, قالعان 9 كوشەدەگى جوندەۋ جۇمىستارىن جىل سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانعان.

بۇعان قوسا, «بارىسحان» تۇرعىن الا­بىن­داعى 24 كوشەگە اسفالت جابىندىسىن توسەۋ قاراستىرىلعان. 10 كوشەنىڭ اسفالت جول جابىندىسى تولىق توسەلدى. بۇل جۇ­مىستاردى بيىل اياقتاۋ جوسپارلانعان. ات­قا­رىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە قانا­عات­تانارلىق جاعدايداعى جولداردىڭ ۇلەسى 65%-دان 72,5%-عا دەيىن ارتاتىن بولادى.

– كەيىنگى جىلدارى اباتتاندىرۋ جۇمىسى قارقىن العانى ءمالىم. بيىلعى جوسپار قانداي؟

– وتكەن جىلى اۋلالاردى اباتتاندىرۋ, ونىڭ ىشىندە بالالار ويىن الاڭشاسىن سالۋعا قالا بيۋدجەتىنەن 500 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 24 اۋلا اباتتاندىرىلدى. بيىل دا 768,7 ملن تەڭگەگە 25 اۋلانى اباتتاندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

بۇعان قوسا قالادا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا باسا ءمان بەرىلىپ, بىلتىر 225 ملن تەڭگەگە 9 شاعىن فۋتبول الاڭى سالىندى. سونداي-اق قالا ىشىندەگى 4 فۋتبول الاڭى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. بۇل جۇمىس بيىل دا نازاردان تىس قالماي, 505,5 ملن تەڭگەگە 11 شاعىن فۋتبول الاڭىن سالۋ كوزدەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار قالا ىشىندەگى 10 فۋتبول الاڭى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى,  « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىندا سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

– قالا اۋماعى كەڭەيگەن سايىن قوعامدىق كولىككە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتا تۇسەتىنى ايقىن. بۇل ماسەلە شەشى­مىن قالاي تابادى؟

– اۆتوبۋس پاركتەرىن جاڭارتۋ ماق­ساتىندا 2023 جىلدان باستاپ جىل سايىن ۇل­كەن جانە ورتا سىيىمدىلىقتاعى 70 ­اۆتوبۋستان الۋ جوسپارلانعان. ناتي­جەسىندە, 2023 جىلى 73 بىرلىك جاڭا اۆتوبۋس جەت­كىزىلسە, 2024 جىلى 155 قوعام­دىق كولىك پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل تاعى 15 اۆتو­بۋس اكەلدىك. جىل سوڭىنا دەيىن قوسىم­شا 82 اۆتوبۋس جەتكىزۋ كوزدەلگەن. «اۆتو­بۋسنىي پارك – 2020», «Smart City Servise», «RashLau» كومپانيالارىندا جاڭا اۆتوبۋستاردىڭ ۇلەسى 100%-عا جەتتى.

وتكەن جىلى حالىق سۇرانىسىنا ساي 5 مارشرۋت اشىلسا, بيىل ولاردىڭ قاتارى تاعى 2 جاڭا باعىتپەن تولىقتى. قازىردە قالا اۋماعىندا قاتىنايتىن 290 بىرلىك اۆتوبۋس ۇلكەن سىيىمدىلىقتى, 3 جىلعا دەيىنگى جاڭا قوعامدىق كولىكتەرگە جاتادى. بۇل قازىرگى باعىتتاردا كۇندەلىكتى قىزمەت كورسەتىپ جۇرگەن اۆتوبۋستاردىڭ 75%-ىن قۇرايدى.

جۇيەلى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە جىلجىمالى قۇرام سانى 330 بىرلىك اۆتوبۋستان 437 بىرلىككە دەيىن ارتتى. جولاۋشىلار باعىتتارىنا قوسىمشا 11 باعىت قوسىلىپ, قازىرگى ۋاقىتتا 43 باعىتقا جەتتى.

بۇعان قوسا بىلتىر شاھار اۋماعىندا 80 ايالداما ورناتىلسا, بيىل 75 ايالداما قويۋ جوسپارلانعان. وسى رەتتە اتاپ وتەرلىگى, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار قالالىق, شاھار ماڭىنداعى جولاۋشىلار قاتى­ناستارى تىزبەسىنە ەنگىزىلگەن اۆتوبۋس باعىتتارىنىڭ شىعىندارىن وتەۋگە وتكەن جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 5,3 ملرد تەڭگە, 2025 جىلعا  5,2 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلدى.

– قالادا كوگالداندىرۋ بويىنشا ىلكىمدى جۇمىستار قولعا الىنعانى ءمالىم. تارازدى «جاسىل قالاعا» اينالدىرۋ باعىتىنداعى جوبالاردىڭ ناتيجەسى قانداي؟

– شاھاردى كوگالداندىرۋ مەن جاسىل ايماق قۇرۋدىڭ جوسپارىنا سايكەس «جاسىل بەلدەۋ» باعدارلاماسى اياسىندا 2024 جىلى 20 گەكتار جەرگە 20 مىڭ تال كوشەتى وتىرعىزىلدى. بۇل جۇمىستار بيىل دا جالعاسىن تاۋىپ, وسى جىلدىڭ كوكتەم ايلارىندا «قىزىلاباد» الابىنا 10 مىڭ ءتۇپ اعاش وتىرعىزىلدى. ەندى كۇز ايىنىڭ ورتاسىندا اتالعان الاپقا تاعى 10 مىڭ ءتۇپ اعاش ەگىلەتىن بولادى. بۇدان بولەك, 2024 جىلعى كوكتەمگى جانە كۇزگى سەنبىلىك كەزەڭدەرىندە ساڭىراق باتىر, تاۋكە حان كوشەلەرىنە «جەڭىس», ق.رىسقۇلبەكوۆ, ت.رىسقۇلوۆ ساياباقتارىنا, قالالىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ماڭايىنا, قازاق حاندىعى مونۋمەنتىنە, «ۇشبۇلاق» كانالىنىڭ جاعالاۋىنا, تەمىرجول ۆوكزالى, قۋعىن-سۇرگىن, اربات سكۆەرلەرىنە, دەنساۋلىق, اتشابار اللەيالارىنا جالپى سانى 6 مىڭعا جۋىق ءارتۇرلى اعاش وتىرعىزىلدى.

2025 جىلى قالا اۋماعىنا 5 مىڭ ءار­تۇرلى اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانسا, قا­زىر­گى تاڭدا 4 مىڭ ءتۇپ تال ەگىلدى. قالعان 1 مىڭ اعاشتى كۇز ايلارىندا ەگۋ كوزدەلىپ وتىر.

قالانى اباتتاندىرۋداعى ماڭىزدى جۇمىستىڭ ءبىرى – كوگالداندىرۋ. ونىڭ ىشىندە جاسىل جەلەكتەردى سۋارۋ ما­سەلەسى بار. بۇرىن قالاداعى ارىق جۇيە­لەرى ۇيلەردىڭ اراسىنان, جول جيەگى مەن باقشالاردان اعىپ, شاھاردى كوگال­داندىرۋ عانا ەمەس, اۋانىڭ ىلعالدانۋىنا دا ۇلكەن ۇلەس قوستى. وكىنىشتىسى سول, بۇگىندە وبلىس ورتالىعىن اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن ارىق جۇيەلەرىنىڭ ابدەن توزىعى جەتكەن. ءتىپتى, سوڭعى 25-30 جىلدىڭ بەدەرىندە مۇلدە قاراۋسىز قالعان. بۇعان تۇراقتى تۇردە باقىلاۋدىڭ بولماۋى, ينجەنەرلىك جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋگە ءتيىستى دەڭگەيدە كوڭىل بولىنبەۋى زاردابىن تيگىزدى. سونىمەن قاتار كەي كاسىپكەرلەردىڭ ارىقتىڭ ۇستىنەن قۇرىلىس نىساندارىن سالۋى مەن تۇرعىنداردىڭ قوقىستاردى بەي-بەرەكەت شاشىپ تاستاۋى دا اعىن سۋدىڭ كوزىن بىتەپ, ماسەلەنى ودان سايىن كۇردەلەندىرە تۇسكەنى بەلگىلى.

يگىلىكتىڭ ەرتە-كەشى جوق.  جوعارىدا اتالعان ماسەلەنى ەسكەرە وتىرىپ, ارىق جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسىنا كىرىستىك.  وسى بويىنشا ازىرلەنگەن جوبانى 2023–2025 جىلداردا جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. 2023–2024 جىلدارى وسى ماقساتقا قالا بيۋدجەتىنەن 1,4 ملرد تەڭگە قاراجات قاراستىرىلىپ, ناتيجەسىندە شاعىن اۋدانداردا 40,3 شاقىرىمدى قۇرايتىن ەسكى لوتوكتاردى مونتاجداۋ, دەمونتاجداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.

بۇل جۇمىستارعا 2025 جىلى بيۋدجەتتەن 600,0 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرى­­لىپ, 17 شاقىرىمداي ارىق جۇيەلەرى قال­­پى­نا كەلتىرىلمەك. جۇمىستار شاھار­داعى جەلتوقسان, قازىبەك بي, تولە بي, باي­زاق باتىر, سۇلەيمەنوۆ كوشەلەرى, «قارا­تاۋ», «جايلاۋ», «اسا», «جانسايا» شاعىن ­اۋداندارى مەن «حيمپوسەلوك» اۋماعىندا جۇزەگە اسىرىلادى.

حالىقتىڭ قاتىسۋىمەن اباتتاندىرۋ جوباسى اياسىندا « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىنداعى «تۇيتە» كانالىنىڭ بويى ادام تانىماستاي وزگەرىپ, جاڭا كەيىپتە ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. الداعى ۋاقىتتا «ۇشبۇلاق», «قاراسۋ-2» كانالدارى دا جاڭعىرتىلادى. «ۇشبۇلاق» سۋ ارناسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە 1,2 شاقىرىمى, «قاراسۋ» كانالىنىڭ 1,275 شاقىرىمى اباتتاندىرىلادى. جوبادا كانالداردىڭ جاعالاۋىن ساياباق رەتىندە كوگالداندىرۋ, ۆوركاۋت, سپورت الاڭشالارى, زەينەتكەرلەرگە ارنالعان دەمالىس اۋماعى قاراستىرىلعان. بۇگىندە ەسكيزدىك جوبالارى دايىن, سمەتالىق قۇجاتتامالارى ازىرلەنىپ جاتىر. سونداي-اق «گيدروكەشەن» اۋماعىنداعى ساياباقتى دا اباتتاندىرۋ جوسپارلانعان.

بىلتىر قالا اۋماعىنداعى 6 يرري­گاتسيالىق, 2 درەناج كانالىن مەحانيكالىق تازالاۋعا قالا بيۋدجەتىنەن 250 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, جۇمىس جۇرگىزىلدى. بيىلعى جىلى «سەڭكىباي» كانالىن مەحانيكالىق تازالاۋ جۇمىسىنا 44,1 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلدى.

– ەل اراسىندا ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپپاي جۇرگەندەردىڭ جايى ءجيى ايتىلادى. قالادا قازىردە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى قانداي؟ كەيىنگى جىلدارى بۇل كورسەتكىش وزگەردى مە؟

– قالا بويىنشا ەسەپتى كەزەڭدە جۇ­مىسسىزدىق دەڭگەيى 4,9%-دى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ دەڭگەيىندە cاقتالىپ وتىر. ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى 48 956 تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 10,1%-عا وسكەن. وسى ماق­ساتتا وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ كارتاسى دايىندالىپ, سوعان سايكەس 2025 جىلى 22 243 ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جوسپارلانسا, ەسەپتى كەزەڭدە جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ سانى  5 522 ادامدى قۇراپ وتىر.

بيىل 404,1 ملن تەڭگەگە 3 049 وتباسىنا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلدى. ونىڭ ىشىندە 1 538 وتباسىنا 43,5 ملن تەڭگەگە تۇرعىن ءۇي كومەگى, 1 511 وتباسىنىڭ 7 765 ادامىنا 360,6 ملن تەڭگەگە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تولەندى.

الەۋمەتتىك نىسانداردى جاڭارتۋ ماق­ساتىندا «قاراتاۋ» شاعىن اۋدانى №39 «ا» مەكەنجايىنداعى «وتباسىن قول­داۋ ورتالىعىن» كۇردەلى جوندەۋ, اسقاروۆ كوشەسى, №277 «ب» مەكەنجايىنان ومىر­­لىك قيىن جاعدايدا قالعان ازاماتتاردى ­­قاي­تا الەۋمەتتەندىرۋگە ارنالعان ورتا­لىق­­تىڭ جاڭا عيماراتىن سالۋ جوسپار­لان­­عان.  سونداي-اق دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن تولە بي داڭعىلى, №49/1 مەكەنجايىن­دا بوس تۇرعان عيماراتتى «بەلسەندى ۇزاق ء­ومىر ءسۇرۋ» ورتالىعىنىڭ عيماراتى رەتىن­دە قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

– تاراز دەسە, تاريح پەن مادەنيەت قاتار ايتىلادى. مادەنيەت سالاسىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناتيجەسىنە كوڭىل تولا ما؟

– دۇرىس ايتاسىز, ەكى مىڭ جىلدىق تاريحى بار تاراز قالاسى وركەنيەت كوشىنىڭ التىن دىڭگەگىنە اينالعانى ءمالىم. سوندىقتان دا كونە شاھاردىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى تۋريستەردىڭ ۇدايى قىزىعۋشىلىعىن وياتىپ كەلەدى. بۇل ءبىر جاعىنان قالا ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز.

ارينە, مادەنيەت پەن تۋريزم ءبىر-بىرىنەن بولە جارۋعا بولمايتىن ەگىز ۇعىم. قازىردە وسى ەكى سالانى دامىتۋعا  ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىرىپ, ءتۇرلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. سونىڭ ءبىر ايقىن دالەلى – جۋىردا «تەكتۇرماس» كەشەنىندە «كونە قامال» نىسانىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىل­دى. «قۇمشاعال» تۇرعىن الابىندا 140 ورىندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلدى. جاقىن كۇندەرى ەل يگىلىگىنە بەرۋ جوسپارىمىزدا بار.

تاراز قالاسىنا قوسىلعان ەلدى مەكەن­دەردەگى توزىعى جەتكەن مادەنيەت نىساندارىن جوندەۋدى دە كوزدەپ وتىر­مىز. اتاپ ايتساق, «بەكتوبە», «شاي­قورىق» الاپ­تارىنداعى مادەنيەت ۇيلەرىن, «قوڭىر­توبە», ء«سۇلۋتور», «شاي­قو­رىق» تۇرعىن الاپتارىنداعى كىتاپ­حانا عيماراتتارىن جونگە كەلتىرۋ جوس­پارلانعان.

تەك مادەنيەت قانا ەمەس, ءبىلىم سالاسىندا دا جۇيەلى جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتاپ ايتساق, 2024 جىلى «كازارما» الابىندا 180, «اراي» الابىندا 600, «بايتەرەك» شاعىن اۋدانىندا 1 200, « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىندا 1 200 ورىندى ءبىلىم  ورداسى ەسىگىن ايقارا اشتى.

سونىمەن قاتار بيىل « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىندا 1 200, 2 000 ورىندىق «كەلەشەك مەكتەپتەرى» اشىلسا, قىركۇيەك ايىندا ء«شولدالا» تۇرعىن القابىنداعى 600 ورىندىق «كەلەشەك مەكتەبى» پايدا­لانۋعا بەرىلەدى.

بۇعان قوسا №15, №7 مەكتەپ-گيمنازيالارىنا 300, №27 ورتا مەكتەپكە 600 ورىندىق جاپسارلاس عيماراتتار سالىندى. 5 مەكتەپكە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. سونداي-اق №1, №45 گيمنازيالاردا, №25 ورتا مەكتەپتە جوندەۋ جۇ­مىستارى جۇرگىزىلىپ, №13, №54 ورتا مەكتەپتەر جاڭعىرتۋدان ءوتتى. بۇدان بولەك, №7, 12, 14, 30, 39, 47, 55 مەكتەپتەردە اعىمدىق جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى.

جالپى, وڭىرلەردى وركەندەتۋ – مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىرىپ وتىرعان مىن­دەت­تەرىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان تاراز قالاسىن دامىتۋ ماقساتىنداعى ىلكىمدى ىستەر ۇزدىكسىز جالعاسا بەرەدى. بۇل باعىتتا اتقارىلعان  جۇمىستار از ەمەس, الداعى جوبا-جوسپارلارىمىز ودان دا ايقىن ءارى اۋقىمدى.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

تابيعات مۇسىلمانقۇل,

«Egemen Qazaqstan»