سەميناردىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا تۇرىك تاريح قوعامىنىڭ توراعاسى, پروفەسسور يۋكسەل وزگەن الەمدىك تاريحي زەرتتەۋلەرگە جاس بۋىن ۇلەس قوسا الاتىنىن ايتىپ, وسى جولدا عىلىمي ورتالىقتارعا كۇش بىرىكتىرۋدى ۇسىندى. سونىمەن قاتار تۇركيا ىنتىماقتاستىق جانە ۇيلەستىرۋ اگەنتتىگىنىڭ (TİKA) پرەزيدەنتى سەركان كايالار مەن اتاتۇرىك اتىنداعى مادەنيەت, ءتىل جانە تاريح جوعارى ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى, پروفەسسور دەريا ءورىس قۇتتىقتاۋلارى وقىلدى.
ماڭىزدى سەمينار ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا جالعاسىپ, «ارحەولوگيا جانە ونەر تاريحى», «يسلامعا دەيىنگى ورتالىق ازيا تاريحى», «يسلام ءدىنىن قابىلداۋدان وسمان مەملەكەتىنىڭ قۇرىلۋىنا دەيىنگى كەزەڭ», «وسمان داۋىرىندەگى تۇركى الەمى», «جاڭا داۋىردەگى وسمان جانە تۇركى الەمى», «XX عاسىر مەن قازىرگى تۇركى الەمى», ت.ب. ماڭىزدى تاقىرىپتاردى قامتىدى. سەسسيالارداعى مۋسا كادووگلۋ, حاسان يىلمازاياسار, يلحان شاحين, ۋگۋر بۋلدۋك, ايدىن ۋستا, سادۋللاح گيۋلتەن, يۋنۋس كوچ, دينچەر كوچ, احمەت ءوزجان, ابدۋللاح گيۋندوگدۋ, حاليۋك سەلۆي, حيكمەت وكسيۋز سىندى پروفەسسورلاردىڭ بايسالدى, تىڭعىلىقتى دايارلانعان باياندامالارى جاقسى قابىلداندى.
قورىتىندى وتىرىستا جاس تاريحشىلار اراسىندا الداعى عىلىمي بايلانىستار مەن بىرلەسكەن جوبالار تۋرالى وي-پىكىرلەر ايتىلدى.
قازاقستان, تۇركيا, ماجارستان, وزبەكستان, قىرعىزستان, ازەربايجان, تاتارستان, كوسوۆو ەلدەرىنەن كەلگەن جاس زەرتتەۋشىلەر قاتىسقان بۇل جيىن – تۇركى دۇنيەسىنىڭ رۋحاني تۇتاستىعى مەن تاريحي جادتى جاڭعىرتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن الاڭ دەپ باعالايمىز.
حالىقارالىق شاراعا ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنان قۋانىش مىرزاقوجاەۆ, نۇرلىبەك دوسىمبەتوۆ, فارحات لەباەۆ, ەرجان كۇركەەۆ قاتىستى. ءبىز بايانداما جاساپ, پىكىرتالاستارعا بەلسەندى اتسالىستىق. قازاقستان تاريح مەكتەبىنىڭ ىزدەنىستەرىن, مۇرا جيناۋ مەن زەرتتەۋ تاجىريبەمىزدى تانىستىرىپ, بىرقاتار شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن عىلىمي بايلانىس ورناتۋعا ۋاعدالاستىق.
سەمينار جاس زەرتتەۋشىلەرگە تىڭ عىلىمي اقپارات الماسۋمەن قاتار جاڭا ءادىسنامالاردى يگەرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. پلاتفورما رەتىندە بۇل جيىن تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق تاريحىن جاڭا كوزقاراسپەن سارالاپ, كەلەشەك زەرتتەۋلەرگە مۇرىندىق بولۋىمەن دە ەرەكشەلەندى.
مىسالى, مەن ءۇشىن تۇركى حالىقتارىنىڭ ەرتە زامان وركەنيەتتەرى, يسلامدى قابىلداۋ داۋىرىندەگى ساياسي جانە مادەني وزگەرىستەر, وسمان كەزەڭىندەگى تۇركى بىرلىگى, كەڭەس ءداۋىرى مەن تاۋەلسىزدىك تۇسىنداعى تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعى, ت.ب. تاقىرىپتاردىڭ جان-جاقتى بايىپتالعانى ۇنادى. سونداي-اق جاس تاريحشىلارعا قويىلعان زاماناۋي, وركەنيەتتى تىڭ كوزقاراس پەن دەرەككوزدەر نەگىزىندە زەرتتەۋ جۇرگىزۋ كوكەيكەستى دەپ بىلەمىز.
مۇنداي بەدەلدى عىلىمي مەكەمە ۇيىمداستىرعان شارا تۇركى ەلدەرىنىڭ اكادەميالىق, عىلىمي ىنتىماقتاستىعىن تەرەڭدەتە تۇسەدى دەپ سانايمىز.
تۇركيا كوشباسشىسى اتاتۇرىك كەزىندە «تاريح – ەڭ ۇلكەن ۇستاز», «قاناتتى (ىزدەنگىش) جاستار – ەل بولاشاعى» دەگەن ەكەن. انكارا ساپارىندا تۇركيا عىلىمىنداعى جاس بۋىن كلاسسيكالىق عىلىم داستۇرىنە وزىندىك ۇلەس قوسىپ وتىرعانىنا كوزىمىز جەتتى.
سامات جۇماتاي,
ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى
تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ
عىلىمي قىزمەتكەرى
