– بولات اناپيا ۇلى, مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدا اقىن مەرەيتويىنا وراي اباي ينستيتۋتتارى جەلىسىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى. بۇگىندە بىرقاتار شەتەلدە قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى اشقان اباي ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. ولار قانداي ادىستەمەگە, باعدارلاماعا سۇيەنەدى؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باستاماسى ۇلتتىق رۋحانياتتى الەمگە تانىتىپ قانا قويماي, وسى ينستيتۋتتار ارقىلى اۋقىمدى عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە زور مۇمكىندىك اشادى. مۇنى كونفۋتسي, گيوتە, سەرۆانتەس ينستيتۋتتارىنىڭ كوپجىلدىق تاجىريبەسىنەن كورەمىز.
حاكىم اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «ابايتانۋ» ءپانى بويىنشا بىرەگەي عىلىمي مەكتەپ قالىپتاسقان. وسى عىلىمي الەۋەتتى پايدالانا وتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەت 2011 جىلدان باستاپ شەتەلدىك ارىپتەس جوعارى وقۋ ورىندارى جانىنان اباي ورتالىعىن قۇرۋدى قولعا الدى. بۇگىنگە دەيىن تۇركيا, پولشا, قىتاي, ۆەتنام, رەسەي, وزبەكستان سياقتى ەلدەردەن, ۇزىن سانى 7 حالىقارالىق ورتالىق قۇرىلدى.
ەندى وسى ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن جۇرگىزەتىن مامان ماسەلەسى قولبايلاۋ بولىپ وتىر. ويتكەنى بىلىكتى ابايتانۋشى-عالىمدى تاۋىپ, ونىڭ جالاقىسى مەن شەتەلدە ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاساۋ قاجەت. بىزدە مىقتى ابايتانۋشى مامان جەتەرلىك. بىراق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ونى شەتەلدە ۇستاۋعا قۇقىقتىق تا, ماتەريالدىق تا شاماسى جەتە بەرمەيدى. وكىنىشكە قاراي, وسى ماسەلەنىڭ شەشىمى بولماعاننان كەيىن كوپ ورتالىعىمىز قاعاز جۇزىندە قالىپ قويادى. سوندىقتان ش.راشيدوۆ اتىنداعى سامارقاند مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنان اباي ورتالىعىن اشۋدى جوسپارلاپ, مامان ماسەلەسىن شەشتىك. جالپى, بۇل ورتالىقتىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىنە قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى ەلشىسى بەيبىت اتامقۇلوۆ پەن بىرقاتار وتاندىق بيزنەس وكىلى قولداۋ كورسەتتى. سونىڭ ارقاسىندا وزبەكستاندا اباي ورتالىعىنىڭ تولىققاندى عىلىمي زەرتتەۋ ۇلگىسىن جاسادىق.
– سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدەگى بىرقاتار جوعارى وقۋ ورنى حالىقارالىق رەيتينگتە جوعارى كورسەتكىشكە يە بولدى. الايدا رەيتينگ پەن ساپالى ءبىلىم ءار كەز ۇيلەسە بەرمەيتىنى ءجيى ايتىلادى. رەيتينگكە قاتىسۋدىڭ قانداي ارتىقشىلىعى بار؟
– جالپى, حالىقارالىق رەيتينگتەرگە قاتىسۋ نەگىزگى ماقسات تا, مىندەت تە ەمەس. بۇل اكادەميالىق, عىلىمي الەۋەتىمىزدى جانە ءبىلىم ساپاسىن باعالاپ, ولاردى الەمدىك ترەندتەرمەن سالىستىرۋ ارقىلى دامۋ باعدارىن انىقتاپ, جەتىلدىرۋگە كەرەمەت مۇمكىندىك. قازىر ۋنيۆەرسيتەتىمىز الەمدىك توپ-700-گە كىرەدى. بۇل – قازۇپۋ سياقتى بەيىندى جوعارى وقۋ ورنى ءۇشىن جاقسى كورسەتكىش. كوزدەگەن مەجەمىز – توپ-500. قازىردىڭ وزىندە اباي ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىز بەن ورتالىق ازيانىڭ پەداگوگيكالىق ءبىلىم جۇيەسىندە جەتەكشى ورىنعا يە. وعان نەگىز بولعان, ارينە, وسى 97 جىلدا جيناقتالعان زور اكادەميالىق تاجىريبە مەن عىلىمي-ادىستەمەلىك مەكتەپ. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاريحى سوناۋ 1918 جىلى تاشكەنتتە سۇلتانبەك قوجانوۆتىڭ اتسالىسۋىمەن اشىلعان تۇڭعىش «قازاق مۇعالىمدەر كۋرسىنان» باستاۋ الادى. اراعا 10 جىل سالىپ وسى كۋرستار نەگىزىندە الماتىدا الاش زيالىلارى سانجار اسفەندياروۆ, احمەت بايتۇرسىن ۇلى, حالەل دوسمۇحامەد ۇلى, ءالىمحان ەرمەكوۆ, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ قاتىسۋىمەن قازاق ۋنيۆەرسيتەتى, ودان بەرى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى پايدا بولادى. دەمەك ونىڭ العاشقى وقۋ-ادىستەمەلىك جۇيەسىن قۇرعان دا, باسەكەگە قابىلەتتى ءبىلىمنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان دا وسى ۇلت زيالىلارى ەدى.
ءجۇز جىلعا جۋىق تاريحىندا وقۋ ورداسىنان 250 مىڭنان استام تۇلەك تۇلەپ ۇشتى. ەلىمىزدەگى 7 مىڭنان استام مەكتەپتىڭ بارلىعىندا دەرلىك ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن تۇلەكتەر جەمىستى ەڭبەك ەتەدى. الداعى ۋاقىتتا دا شاعىن كەشەندى جانە جايلى مەكتەپتەرگە ساپالى كادر دايارلاۋدا باي تاجىريبەسىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت جوعارى عىلىمي اكادەميالىق الەۋەتىن كۇشەيتە بەرمەك.
– بۇگىندە پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەردى سەرتيفيكاتتاۋ ءۇردىسى قولدانىلا باستادى. ەندى وقۋ-ادىستەمەلىك, عىلىمي الەۋەتى باسىم وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەر ءۇشىن قوسىمشا تەستىلەۋدەن ءوتۋ قانشالىقتى قاجەت؟
– ۇستاز – بالا ساناسىنىڭ پاديشاسى. سوندىقتان بالامەن جۇمىس ىستەيتىن ءاربىر مامان (اتا-انادان بولەك ارينە) ءۇشىن قوسىمشا سىناق جۇيەسى مىندەتتى تۇردە بولۋى كەرەك. بۇل – مەنىڭ جەكە ويىم. ماسەلەنىڭ بايىبىنا بارۋ ءۇشىن ونىڭ سەبەبىن جان-جاقتى قاراستىرۋ قاجەت. بۇگىندە رەسپۋبليكا وڭىرلەرىنە پەداگوگ كادرلاردى 2 ۇلتتىق, 3 وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورنى دايارلايدى. اباي ۋنيۆەرسيتەتى – وسى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتىسۋىمەن قۇرىلعان وقۋ-ادىستەمەلىك بىرلەستىكتىڭ نەگىزگى ۇيلەستىرۋشى ورتالىعى. ياعني ۋنيۆەرسيتەتتەگى بارلىق ءبىلىم باعدارلاماسى وسى بىرلەستىكتىڭ ەلەۋىنەن ءبىر وتسە, حالىقارالىق اككرەديتاتسيادان تاعى وتەدى. ال ەندى بۇل باعدارلامانى ستۋدەنت يگەرە الماي, قوسىمشا سىناقتان وتە الماي جاتسا, وندا ماسەلەنىڭ سەبەبىن مەكتەپتەن ىزدەۋ قاجەت. اتاپ ايتساق, مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا دايىندىقسىز كەلۋى. مەنىڭشە, بۇعان مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسىنا عانا ەمەس, پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن مەكتەپتەر اراسىنداعى بايلانىستىڭ دۇرىس جولعا قويىلماعاندىعىنا ارتىلاتىن ادىلەتتى ايىپ دەپ قاراۋ كەرەك. ويتكەنى باسەكەگە قابىلەتتى مامان دايارلاۋدىڭ نەگىزى وقۋ ءۇردىسىنىڭ تاجىريبەگە سۇيەنۋىمەن تىعىز بايلانىستى.
سوڭعى جىلدارى وسى ولقىلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتە «ماماندىققا كىرۋ» جوباسى ىسكە استى. تۇلەكتەر مەكتەپتەرگە بارماستان بۇرىن باعالاۋ تەستىنەن وتەدى. ەندى ماسەلەنىڭ جاعىمدى تۇسىنا توقتالار بولسام, ۋنيۆەرسيتەتكە ستۋدەنتتەردىڭ 80-85 پايىزى اۋىلدان كەلىپ وقيدى. ولاردىڭ دەنى ەڭبەك جولىن اۋىل مەكتەبىنەن باستايدى. بىلتىردان باستاپ 4-كۋرس ستۋدەنتتەرىن مەكتەپتەرگە 7 اي تاجىريبەدەن وتۋگە جىبەرۋ ءۇردىسى قولعا الىندى. ناتيجەسى جامان ەمەس. تەك ءبىر عانا دۋالدى وقىتۋ بويىنشا بىلتىر 40 شاقتى ستۋدەنت ءبىلىم الىپ, جۇمىسقا ورنالاستى. بيىل بۇل كورسەتكىش 108-گە جەتىپ وتىر. دۋالدى وقىتۋدان تىس 300-دەن استام ستۋدەنت تاجىريبەدەن وتكەن مەكتەپتە جۇمىسىن جالعاستىرادى. الداعى وقۋ جىلىندا ستۋدەنتتەردى تولىقتاي ءبىر كۋرس بويى تاجىريبەدەن ءوتۋدى ىسكە اسىرعالى وتىرمىز.
– ءبىلىمى وزىق ەلدەر ۇلگىسىن وقۋ ۇردىسىنە ەنگىزۋ تاجىريبەدە بار. بۇگىندە ساپالى ءبىلىم بەرۋدە كوش باستاعان ەلدەر تاجىريبەسىندە پەداگوگتەرگە قانداي تالاپ قويىلادى؟ ولار نەسىمەن وزىق؟
– دامىعان ەلدەردە پەداگوگ ماماندىعى رۋحاني دا, ماتەريالدىق جاعىنان دا جوعارى مارتەبەگە يە. مىسالى, ەۋروپادا مۇعالىمدەر دايارلايتىن وزىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارلىعى تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن وقۋ جۇيەسىنە سۇيەنەدى. ينفراقۇرىلىمى دا, ءبىلىم جۇيەسى دە سوعان بەيىمدەلگەن. ستۋدەنتتەر تۇسكە دەيىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىر وقۋ كورپۋسىندا تەوريالىق ءبىلىم السا, كەلەسى وقۋ كورپۋسىندا باستاۋىش ورتا مەكتەپتە ساباق بەرىپ, العان ءبىلىمىن تاجىريبەمەن ۇشتاستىرادى. بۇل ستۋدەنتتىڭ مەكتەپ ومىرىنە تىكەلەي ارالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ورتا ءبىلىمى وزىق ەلدەر فينليانديا, سينگاپۋر, وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيانىڭ قاي-قايسىسىن الساق تا, تابىستى ءبىلىم جۇيەسىنىڭ نەگىزگى فاكتورى – پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا, مۇعالىمدەردى دايارلاۋ جۇيەسىنە قويىلاتىن تالاپتىڭ جوعارىلىعى. وقۋ ورىندارىنا ىرىكتەۋ قاتاڭ. سول ءۇشىن دە مۇعالىم ماماندىعى ەڭ بەدەلدى. وقۋعا تۇسۋگە ۇمىتكەرلەر جوعارى اكادەميالىق كورسەتكىشتەركە يە بولۋىمەن قاتار بىرنەشە كەزەڭنەن تۇراتىن كۇردەلى كونكۋرستان ءوتىپ, پەداگوگيكالىق قابىلەتىن دالەلدەيدى. بولاشاق مۇعالىمدەر ءوز ءپانىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار زاماناۋي وقىتۋ ءادىسىن, پسيحولوگيانى, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋى شارت. مۇعالىمدەردى دايارلاۋ مەكتەپتەگى ۇزاقمەرزىمدى تاجىريبەلىك جۇمىستارمەن ۇشتاسىپ, شەبەر تالىمگەرلەردىڭ جەتەكشىلىگىنە جۇگىنەدى. مىسالى, فينليانديادا پەداگوگيكالىق ماماندىققا ءتۇسۋ وتە قيىن. ۇمىتكەرلەردىڭ 10 پايىزى عانا قابىلدانادى. مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ماگيستر دارەجەسىن الۋ مىندەتتى, پەداگوگيكالىق تاجىريبەگە, زەرتتەۋشىلىك قىزمەتكە باسىمدىق بەرىلەدى. سينگاپۋردا جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋ جوعارى باسەكەلەستىك نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى. مۇعالىمدەرگە تۇراقتى جوعارى جالاقى, مانساپتىق ءوسۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. پەداگوگتەردىڭ كاسىبي دامۋىنا ۇزدىكسىز ينۆەستيتسيا سالىنادى. ال جاپونيادا ۇستاز مارتەبەسى, ءتىپتى, ساكرالدى سيپاتقا يە. قوعامدا ۇستازعا دەگەن قۇرمەت وتە جوعارى. وسى ورايدا ساپالى كادرلار دايارلاۋ ىسىندە الەمدەگى وزىق جۇيەلەرگە ارقا سۇيەپ, زاماناۋي ساپالى ءبىلىم دەڭگەيىنە جەتۋدى ماقسات ەتىپ كەلەمىز.
– ۋنيۆەرسيتەتتە بۇل باعىتتا ىسكە اسىپ جاتقان جوبالاردىڭ ناتيجەسى تۋرالى ايتساڭىز؟
– ءبىز قوعامنىڭ قاجەتىنە, مەنتاليتەتىنە سايكەس وزىق ۇلگىلەرگە ارقا سۇيەيمىز. وسى ورايدا دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قولداۋىمەن 2023 جىلدان باستاپ «پەداگوگيكالىق الەۋەتتى كۇشەيتۋ» جوباسى اياسىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جانە فينليانديانىڭ HAMK University, JAMK University ساراپشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ازىرلەنگەن 30 يننوۆاتسيالىق ءبىلىم باعدارلاماسى نەگىزىندە كادرلاردى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە دايارلاۋ قولعا الىندى. بۇگىندە 1-2-كۋرس ستۋدەنتتەرى پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مودەلىن مەڭگەرىپ, زاماناۋي تسيفرلىق ترانسفورماتسيادان ءوتىپ, جاھاندانۋ تالاپتارىنا بەيىمدەلىپ جاتىر. ال ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جىل سايىن حالىقارالىق ۇيىمدار اككرەديتاتسيادان وتكىزەدى. وسىعان وراي ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 189 ءبىلىم باعدارلاماسى ساراپتامادان ءوتىپ, ونىڭ 30 پايىزى زامان تالابىنا سايكەس كەلمەيتىنى انىقتالدى. وسىلايشا, ءبىلىم باعدارلامالارىن زامان تالابىنا ساي جاڭالاپ وتىرۋ ءۇردىسى ءتيىمدى ىسكە استى.
– ەلىمىزدە شەتەل ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ فيليالى اشىلىپ, قوس ديپلومدى باعدارلاما جۇزەگە اسا باستادى. بىرلەسكەن ءبىلىم باعدارلاماسىنىڭ تيىمدىلىگى قانداي دەپ ويلايسىز؟
– تيىمدىلىگى ايتارلىقتاي جوعارى. ويتكەنى ۋنيۆەرسيتەت نەگىزىنەن الەمنىڭ توپ-500 ۋنيۆەرسيتەتىنە كىرەتىن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋدى ماقسات ەتەدى. قازىرگى تاڭدا الىس-جاقىن 26 ەلدىڭ جوعارى وقۋ ورنى, ۇيىمدارى جانە عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىقتا 139 حالىقارالىق شارت پەن مەموراندۋمعا قول قويىلدى. سەرىكتەس 30 جوعارى وقۋ ورنى بار. ولاردىڭ 10-ى توپ-500 ۋنيۆەرسيتەت قاتارىندا. فرانتسيا, پولشا, رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن 14 قوس ديپلومدى بىرلەسكەن باعدارلاما ىسكە اسىپ جاتىر. بيىل قىتاي, تۇركيا, رەسەي, ەۋروپا جوعارى وقۋ ورىندارىمەن قوس ديپلومدى ءبىلىم باعدارلامالار سانىن 25-كە دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلىپ وتىر. وقىتۋدىڭ بۇل ءتۇرى ستۋدەنتتەرگە دە, ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن دە كوپتەگەن ارتىقشىلىق بەرەدى. قوس ديپلوم العان ستۋدەنتتەر باسەكەگە قابىلەتتى.
– جوعارى وقۋ ورىندارى يننوۆاتسيالىق الەۋەتىن ارتتىرىپ, تاجىريبەگە باعىتتالعان سالالارعا باسىمدىق بەرۋدە «زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى» مارتەبەسىن الۋدى ماقسات ەتەدى. پەداگوگيكالىق وقۋ ورنى ءۇشىن «زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» جاڭاشىلدىعى قانداي بولماق؟
– جاڭاشىلدىق, ارينە, بار. ايتالىق, اباي ۋنيۆەرسيتەتى 2023–2029 جىلدارعا ارنالعان دامۋ باعدارلاماسىنا سايكەس ءبىلىم سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ كۇن ءتارتىبىن انىقتايتىن «پەداگوگيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە» اينالۋدى كوزدەپ وتىر. وسى ۋاقىتقا دەيىن ۋنيۆەرسيتەتىمىز نەگىزگى ميسسياسىن مەكتەپتەرگە مۇعالىم دايارلاۋ ءىسى دەپ باعالادى. دەسە دە, قانشالىقتى جالپىۇلتتىق دەڭگەيدە بولسا دا, وقۋ ورنى جىلدا 2,5-3 مىڭ پەداگوگ ماماننان ارتىق دايارلاي المايدى. ال بۇل كورسەتكىشپەن ءبىر الماتى مەن جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ تاپشىلىعىن وتەۋى قيىن. ءار ءوڭىر ءوز مامان تاپشىلىعىن سول وڭىردەگى جوو ارقىلى شەشۋگە ءتيىس. ال اباي ۋنيۆەرسيتەتى, ۇلتتىق اكادەميالىق باسىمدىق ورتالىعى رەتىندە, مىقتى عىلىمي-مەتوديكالىق بازاسى بار زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى دارەجەسىنە كوتەرىلۋى كەرەك.
وسى ماقساتتا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جوعارى عىلىمي كادرلىق الەۋەتىنە, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىنا باسىمدىق بەرىلگەن. بىلتىر 100-دەن استام عىلىمي جوبا جۇزەگە اسسا, «Abai LABS» عىلىمي-يننوۆاتسيالىق پارك جانىندا 11 عىلىمي زەرتحانا جانە ورتالىق جۇمىسى جاندانىپ جاتىر. بىلتىر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتى تاراپىنان جالپى سوماسى 1,7 ملرد تەڭگەگە 73 عىلىمي جوبا قارجىلاندى. ۋنيۆەرسيتەتىشىلىك شاعىن ىنتالاندىرۋ جوبالارىنا 145 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 32 عىلىمي جوبا ىسكە استى. بيىل بۇل باعىتتاعى جوبالارعا 206 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 43 عىلىمي جوباعا كونكۋرس جاريالاندى.
– ەلىمىزدە جالپى ءبىلىم بەرەتىن, سونداي-اق جەكەمەنشىك مەكتەپتە ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالاردى وقىتۋ كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ ءبىرى. وسى باعىتتاعى جۇمىستارعا توقتالساڭىز؟
– اباي اتىنداعى قازۇپۋ ينكليۋزيۆتى ءبىلىم, ارنايى پەداگوگيكا سالاسىنا ماماندار دايارلايتىن بەيىندى وقۋ ورنى سانالادى. ءبىزدىڭ عالىمدار ينكليۋزيۆتى پەداگوگيكا باعىتىندا بىرەگەي عىلىمي-ادىستەمەلىك بازاسىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, ەرەكشە ءبىلىم قاجەتتىلىگى بار بالالاردى وقىتۋدىڭ زاماناۋي ادىستەمەسىن ازىرلەيدى. بۇدان بولەك, ورتا ءبىلىم ۇيىمدارىنا, ارنايى ينكليۋزيۆتى مەكتەپتەرگە, اۋتيزم ورتالىقتارىنا ۋنيۆەرسيتەت ماماندارى تاراپىنان ادىستەمەلىك كومەك كورسەتىلەدى. جاقىندا ۋنيۆەرسيتەتتە مۇعالىمدەر مەن پراكتيكتەر ءۇشىن ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدىڭ ۆيرتۋالدى زەرتحاناسى اشىلدى. «ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ورتاسى», «ارنايى پەداگوگيكا» باعىتتارى بويىنشا بىلىكتىلىك ارتتىرۋ كۋرستارى ءوتىپ تۇرادى. ماگيستراتۋرا دەڭگەيىندە «ارنايى پەداگوگيكا: اۋتيزم سپەكترى بۇزىلعان بالالاردى قولداۋ», «ەرگوپەداگوگيكا», «كلينيكالىق پسيحولوگيا» ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ازىرلەندى.
جالپى العاندا, اباي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بۇل باعىتتاعى عىلىمي الەۋەتى مەملەكەتتىك نەمەسە جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالاردى وقىتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە قاۋقارلى. بۇل جولدا بىزگە كەدەرگى ەڭ ۇلكەن پروبلەما – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وزىنە تيەسىلى تاجىريبەلىك الاڭدار مەن لايىقتى ينفراقۇرىلىمنىڭ بولماۋى. ونى شەشۋدىڭ ءتيىمدى ءبىر جولى رەتىندە الماتى قالاسى اكىمدىگىنە ءبىزدىڭ جوعارى وقۋ ورنىنىڭ پەداگوگيكا جانە پسيحولوگيا فاكۋلتەتىنە جاپسارلاس ورنالاسقان س.بەگالين اتىنداعى بالالار كىتاپحاناسىنىڭ قازىرگى تاڭدا بوس تۇرعان قاپتالىندا ەرەكشە بالالاردى وڭالتۋ رەسۋرستىق ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساعان ەدىك. وڭ جاۋاپ الامىز دەگەن ۇمىتتەمىز.
اڭگىمەلەسكەن –
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
