– 5 ءساۋىر كۇنى اقتاۋ قالاسى تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى بولىپ جاريالانۋىنا بايلانىستى رەسمي اشىلۋ سالتاناتى وتەدى. بۇل رەتتە قانداي ءىس-شارالار جۇزەگە اسادى؟
– حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمى جىل سايىن تۇركى الەمى ەلدەرىنەن ءبىر قالانى مادەني استانا ەتىپ جاريالايدى. بىلتىر تۇرىكمەنستاننىڭ انەۋ قالاسى بولسا, بيىل اقتاۋ قالاسى تاڭدالدى. اقتاۋدىڭ تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى بولىپ جاريالانۋى – وتە ماڭىزدى جانە تاريحي وقيعا. قارت كاسپيدى اينالا قونىپ, تەل ەمگەن قازاقستان, تۇرىكمەنستان جانە ازەربايجان سەكىلدى تۇركى مەملەكەتتەرى بۇگىندە وسىناۋ سۋ ايدىنىنىڭ 70 پايىزىن مەنشىكتەپ وتىر. تاسىن تۇرتسە تاريح بوپ سويلەيتىن ماڭعاز ماڭعىستاۋ ورتالىعى اقتاۋ – تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى رەتىندە تاڭدالۋىندا وسىنداي رامىزدىك بەلگى بارشىلىق. تەڭىز جاعاسىنا ارنايى اقشاڭقان ۇيلەر تىگىلمەك. 6 كيىز ۇيگە قازاقستانمەن قاتار, ازەربايجان, قىرعىزستان, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان جانە تۇركيانىڭ قولونەر بۇيىمدارى قويىلماق. سونداي-اق تۇركى الەمىنەن توپتاستىرىلعان 500-گە تارتا ونەرپاز جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كوڭىلىن كوتەرىپ, ءتۇرلى مادەني ءىس-شاراعا قاتىسادى. سونىمەن قاتار تۇركى الەمىنىڭ مادەنيەتىن, ونەرىن جانە ءداستۇرىن كورسەتەتىن فورۋمدار مەن كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىلادى. مۇنىڭ بارلىعى اقتاۋدىڭ مادەني ءومىرىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ, مارتەبەسىن بيىكتەتىپ, تۇركى الەمىنىڭ مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان شارالار بولماق.
– اقتاۋدىڭ ايماقتىق تۋريزمىنە قانداي دا ءبىر سەرپىن بەرە مە؟
– تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى بولۋ مارتەبەسى قالاعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلەدى. بۇل شارا اقتاۋعا الەمنىڭ ءتۇرلى ەلىنەن تۋريستەردىڭ كەلۋىن ىنتالاندىرادى, سەبەبى تۇركى مادەنيەتىنىڭ باي مۇراسى مەن تاريحىنا قىزىعۋشىلىق ارتاتىنى ءسوزسىز. ءتۇرلى مادەني جانە ونەر شارالارىنىڭ وتكىزىلۋى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا ۇلكەن اسەر ەتەدى, سەبەبى بۇل شارالارعا قاتىسۋ ءۇشىن تۋريستەردى تارتا الادى. سونىمەن قاتار ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋ, جاڭا قوناقۇيلەر, مەيرامحانالار مەن باسقا دا تۋريستىك قىزمەتتەردى دامىتۋ قاجەتتىلىگى پايدا بولادى. اقتاۋ تۋريزم سالاسى بويىنشا جاڭا مۇمكىندىكتەرگە يە بولماق.
– «ماڭعاز دالا – ماڭگىلىك مۇرا» اتتى مادەني مۇرانى دارىپتەۋ جوباسى دا – اتالعان ءىس-شارانىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى. وسىنى تارقاتىپ ايتاسىز با؟
– «ماڭعاز دالا – ماڭگىلىك مۇرا» جوباسى – تۇركى مادەنيەتىنىڭ بايلىعىن كورسەتۋگە ارنالعان ماڭىزدى باستاما. بۇل جوبا ارقىلى قازاقستان كەڭ دالاسىنىڭ تاريحي جانە مادەني مۇراسىن الەمگە تانىستىرۋ كوزدەلەدى. اقتاۋ مەن ماڭعىستاۋ ءوڭىرىنىڭ تابيعي ەرەكشەلىكتەرى, سونىڭ ىشىندە تاريحي ەسكەرتكىشتەر, كونە قالالاردىڭ ورنى مەن ارحەولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى, سونداي-اق تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەنيەتىنەن سىر شەرتەتىن داستۇرلەر مەن ونەر تۋىندىلارى كورسەتىلەدى. وسى جوبا ارقىلى ەلىمىزدىڭ مادەني بايلىعى, ونىڭ تاريحى مەن مۇراسى ناسيحاتتالىپ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعى مەن مادەني مۇرانى ساقتاۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلمەك.
– تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋدا بۇل شارانىڭ ماڭىزى قانداي؟
– اقتاۋداعى تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى مارتەبەسى تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادام بولىپ تابىلادى. بۇل شارا تۇركى ەلدەرىنىڭ مادەنيەتارالىق ديالوگىن نىعايتۋعا, ولاردىڭ رۋحاني مۇراسىن بىرلەسە ساقتاپ, بولاشاق ۇرپاققا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. تۇركى الەمىنىڭ مادەنيەتى ءوزارا ۇقساستىقتار مەن ەرەكشەلىكتەرگە تولى جانە بۇل شارا ارقىلى تۇركى حالىقتارى اراسىنداعى مادەني قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋگە بولادى. سونداي-اق تۇركى مادەنيەتىنىڭ جالپى الەمدىك وركەنيەتكە قوسقان ۇلەسىن تانىتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق دەڭگەيدە نازار اۋدارتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. مۇنداي اۋقىمدى جوبالار تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەنيەتىن الەمگە تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق حالىقتار اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
اڭگىمەلەسكەن –
دۇيسەنالى الىماقىن,
«Egemen Qazaqstan»
