ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاس عالىمى ەكولوگيانى جاقسارتۋعا باعىتتالعان وزىق تەحنولوگيالىق ءۇردىس بارىسىندا امبەباپ جەمدىك اقۋىز قوسپا, قالدىقتارىنان زووگۋمۋس تۇرىندە ءونىم الۋدىڭ زاماناۋي ءادىسىن زەرتتەدى.
«قارا سارباز» شىبىنى دەرناسىلىن كوبەيتىپ, تەحنولوگيالىق جەلىسىن دامىتۋ ارقىلى ەلىمىزدەگى ازىق قوسپالارى ءوندىرىسىن دامىتا الامىز. بۇگىندە ازىق قوسپالارىنا سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. ونىڭ سەبەبى, بىرىنشىدەن, مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە سۇرانىستىڭ كوبەيۋى بولسا, ەكىنشىدەن, سالاعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدىڭ جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلە جاتقانى. قۇراماجەم ونەركاسىبىن قايتا جانداندىرۋ – مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كوبەيۋى مەن اۋىل-ايماقتاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدى. ال قۇراماجەم – مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ تىزبەگىندەگى نەگىزگى ازىق بولعاندىقتان, ساپالى جەم-شوپپەن قامتاماسىز ەتىلگەن مالدىڭ ءونىمى دە جوعارى بولادى», دەيدى ول.
قارا شىبىن (Hermetia illucens) دەرناسىلدەرىنەن الىناتىن اقۋىز-ءليپيدتى كونتسەنترات – وتە قۇنارلى شيكىزات. بۇل ورگانيكالىق قالدىقتاردا وسىرىلگەن دەرناسىلدەردى وڭدەۋ ناتيجەسىندە الىنادى. وڭدەۋ بارىسىندا ءبولىنىپ شىعاتىن اقۋىز جانە ليپيد فراكتسيالاردىڭ وزىنە ءتان قاسيەتى بار. ونداعى اقۋىزدى كونتسەنتراتتىڭ قۇرامىندا قۇرعاق سالماقتا 40–60 پايىزعا دەيىن تازا اقۋىز الىنادى. اقۋىزدارى ليزين, مەتيونين جانە ترەونين سياقتى ماڭىزدى امينقىشقىلدارىنا باي. دەرناسىل اقۋىزدارى جانۋارلار ءۇشىن قۇنارلى ازىق, ءسىڭىمدى ءارى وتە پايدالى.
«كونتسەنترات تاعامدىق جانە ازىقتىق قوسپا رەتىندە اكۆامادەنيەتتە, قۇس شارۋاشىلىعىندا ءداستۇرلى اقۋىز كوزدەرىنە بالاما رەتىندە كەڭىنەن قولدانىلىپ, تەڭىز بەن سويا ونىمدەرىنە تاۋەلدىلىكتى ازايتادى. ليپيدتىك بولىگى جانۋارلاردىڭ يممۋنيتەتىن, تەرىسى مەن ءجۇنىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا پايدالى. بۇل – ەكولوگيالىق تازا ءوندىرىس. كومىرقىشقىل گازى مەن مەتاننىڭ شىعۋىن ازايتىپ, ولاردى قۇندى شيكىزاتقا اينالدىرۋعا ىقپال ەتەدى. قانداي دا ءبىر ءيىسى, ءدامى بولعانىمەن, جانۋارلار دەنساۋلىعىنا كەرى اسەرى جوق», دەيدى عالىم.
قارا شىبىن دەرناسىلدەرىنەن الىنعان اقۋىز بەن ءليپيدتى كونتسەنتراتتار تۇتىنۋشىلىق سيپاتىمەن قاتار ءوندىرىستىڭ ەكولوگيالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ازىق-ت ۇلىك, مال ازىعى ونەركاسىبىن ماڭىزدى رەسۋرسقا اينالدىرۋعا اسەرى مول.
الماتى
