قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ باعاعا اسەرى

ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينس­تيتۋتى فيسكالدىق ساياسات ورتا­لىعىنىڭ ديرەكتورى كسەنيا زاگال­دىڭ ايتۋىنشا, ققس شەگىن تومەن­دەتۋدىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. بۇل – سالىق جۇيەسىندەگى اشىق­تىقتى ارتتىرۋ جانە سالىق بازاسىن كەڭەيتۋ.

«قازىر سالىق زاڭناماسىندا سالىقتىق جۇكتەمەنى ازايتۋدىڭ زاڭدى تاسىلدەرى قاراستىرىلعان. الايدا كەيبىر كاسىپورىندار زاڭدى اينالىپ ءوتىپ, ققس تولەۋشى رەتىندە تىركەلمەگەن. سالدارىنان ققس-تىڭ ەكونو­ميكالىق ءمانى بۇزىلىپ, ونى تولىققاندى ەسەپكە الۋ تەتىگى دۇرىس جۇمىس ىستەمەي وتىر. مۇنداي جاعداي سالىق جۇيەسىندەگى اشىقتىقتىڭ تومەندەۋىنە, اكىمشىلىك شىعىن­داردىڭ ارتۋىنا جانە بيۋدجەتكە تۇسەتىن كىرىستەردىڭ ازايۋىنا اكەلىپ سوعادى. سەبەبى كوپتەگەن كومپانيا ققس ەسەپكە الۋ ۇدەرىسىنە تولىق قاتىسپايدى. ققس شەگىن تومەندەتۋ سالىق بازاسىن كەڭەيتىپ, سالىقتىق اۋىرتپالىقتىڭ ءادىل ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار ققس ەسەپكە الۋ تىزبەگىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋى ونىڭ ءتيىمدى مولشەرلەمەسىن 3-4%-عا دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى مامان.

ونىڭ ايتۋىنشا, ققس مولشەر­لە­مەسىنىڭ ارتۋى بيزنەستە قوسىمشا شىعىنداردىڭ پايدا بولۋىنا اكە­لەدى. ونى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن ۇكىمەت ەڭبەكاقى قورىنا سالىناتىن سا­لىقتى ايتارلىقتاي تومەندەتۋگە دايىن. بۇل شارا كومپانيالارعا قارجىلىق قىسىمدى ازايتۋعا جانە ىس­كەر­لىك بەلسەندىلىكتى قولداۋعا كو­مەك­تەسەدى.

مولشەرلەمەسىنىڭ ۇلعايۋى تاۋار­لاردىڭ تۇپكىلىكتى قۇنىنىڭ قىم­بات­تاۋىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن. دە­گەنمەن رەفورما اياسىندا الەۋ­مەتتىك كومەك, جالاقى جانە زەينەت­اقىنى ينفلياتسيا دەڭگەيىنە سايكەس يندەكستەۋ قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل الەۋمەتتىك وسال توپتاردى قولداپ, ازاماتتارعا تيگىزەتىن كەرى اسەردى بارىنشا ازايتپاق.

«ققس مولشەرلەمەسىنىڭ ارتۋى ينفلياتسيالىق قىسىم تۋدىرۋى مۇمكىن, بىراق بۇل قىسقامەرزىمدى اسەر بولادى. ەكونوميكا جاڭا جاعدايلارعا بەيىمدەلىپ, ققس-نان تۇسەتىن قوسىمشا كىرىستەر ناقتى سەكتوردى دامىتۋعا جانە بيزنەستى قولايلى جاعدايلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالادى», دەيدى كسەنيا زاگال.

2023 جىلى ققس مولشەرلەمەسىن 16%-عا كوتەرۋ ۇسىنىلىپ, الايدا بۇل شەشىم پرەزيدەنت تاراپىنان قولداۋ تاپپاعان ەدى. وسىعان بايلانىستى «2025 جىلعى ۇسىنىستىڭ ەرەكشەلىگى قانداي؟» دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ەكونوميكالىق زەرتتەۋ­لەر ينستيتۋتى فيسكالدىق سايا­سات ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەلميرا وسيپوۆانىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى ۇسىنىس 2023 جىلعى ۇسىنىستان كەشەندى ءتاسىل مەن قوسىمشا شارالاردىڭ ەنگىزىلۋىمەن ەرەكشەلەنەدى.

«2023 جىلى تەك ققس مولشەر­لەمەسىن ارتتىرۋ ماسەلەسى قاراس­تى­رىلعان ەدى. بۇل بيزنەس پەن تۇتىنۋشى ءۇشىن كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن دەگەن الاڭداۋشىلىق تۋدىردى جانە مۇنداي شەشىمدى قابىلداۋدا نەعۇرلىم تەڭگەرىمدى ءتاسىلدى قول­دانۋ قاجەتتىگى ايقىن بولدى. ال ۇكىمەتتىڭ قازىرگى ۇسىنىسى ققس مولشەرلەمەسىن ارت­تىرۋدان بولەك, جالپى سالىق-بيۋدجەت جۇيەسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان قوسىمشا شارالاردى قامتيدى. ولاردىڭ قاتارىندا – ەڭبەكاقى قورىنا سالىناتىن سالىق اۋىرتپالىعىن تومەندەتۋ بار, بۇل بيزنەس شىعىنىن ازايتۋعا جانە ققس-نىڭ ينفلياتسياعا اسەرىن جۇمسارتۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك كومەك, جالاقى جانە زەينەتاقىنى يندەكس­تەۋ جۇرگىزىلەدى. بۇل ازاماتتاردى باعانىڭ وسۋىنەن جانە ينفلياتسيالىق پروتسەستەردەن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى», دەيدى ول.

ەكونوميكالىق رەفورمالار ەنگىزىلگەننەن كەيىن العاشقى وز­گەرىستەر بىرنەشە اي ىشىندە باي­قالا باستايدى دەيدى ماماندار. ءسويتىپ, بيزنەس جاڭا جاعدايلارعا بەيىمدەلىپ, 15 ملن تەڭگە شەگىنەن اسقان كاسىپكەرلەردىڭ مىندەتتى تۇردە ققس تولەۋشى رەتىندە تىركەلۋى جانە سالىقتى توقسان سايىن تولەۋ ءتارتىبى ەنگىزىلەدى.

«ققس مولشەرلەمەسىن كوتەرۋدەن كەلەتىن العاشقى كىرىستەر رەفورما كۇشىنە ەنگەن العاشقى توقسانداردا-اق بيۋدجەتكە تۇسە باستايدى. الاي­دا تاپشىلىقتى تولىق وتەۋ بىر­نەشە جىلعا سوزىلۋى مۇمكىن. بۇل كوتەرىلگەن مولشەرلەمەنىڭ اۋقى­­مىنا جانە سالىقتىق-ەكونو­مي­­كالىق شارالاردىڭ ءتيىمدى ەن­­­گى­زىلۋىنە بايلانىستى», دەيدى ە.وسيپوۆا.