رەپەتيتورعا سۇرانىس ازايماي تۇر

رەپەتيتور قىزمەتىنە جۇ­گىنۋ سەبەبىن ۇستاز­دار قاۋىمى «سىنىپتا وقۋ­شى­لاردىڭ كوپتىگىنەن» دەسە, اتا-انالار «ۋاقىتتىڭ جوقتىعىنان» دەيدى. ەكى پىكىردىڭ دە جانى بار. باۋىر ەتى بالاسى ءۇشىن اكە-شەشە بارىن بەرۋگە دايىن. اسىرەسە مەكتەپ بىتىرەر تۇستا سىناقتان ءساتتى ءوتۋى ءۇشىن ايانىپ قالمايدى.

استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى جىبەك وسپانوۆا بىلتىر مەكتەپ بىتىرگەن قىزىنا از قارجى جۇم­ساماعانىن ايتادى. ايتەۋىر ابى­روي بولعاندا ءۇمىتى اقتالىپ, گرانتقا وقۋعا ءتۇسىپتى.

«قىزىم ۇبت-عا دايىندالۋ ماقساتىندا ەكى ءتۇرلى كۋرسقا قاتىستى. ءبىرى – ونلاين, ەكىنشىسى – وفلاين. ونلاين ساباعى 2 ايعا سوزىلدى. باعاسى 150 000 تەڭگە. بىراق ناتيجەسى مەنىڭ دە, قىزىمنىڭ دا كوڭىلىنەن شىعا قوي­مادى. ودان سوڭ وفلاين كۋرس­قا «قازاقستان تاريحى» پانىنەن قاتىسىپ, تەستىلەۋدەن جوعارى بالل جيناي باستادى. وقۋ اقى­سى ايىنا 10 000 تگ بولدى. مەنىڭ­شە, تەرەڭدەتىپ وقىتۋدىڭ پايداسى بولماسا, زيانى جوق. سول ءۇشىن بار تاپقانىمىزدى اياما­دىق. ابىروي بولعاندا ءۇمىتىمىز اقتالىپ, ۇبت-دان 127 بالل جينادى. سونداعى قۋانعا­نىم­دى كورسەڭىز عوي», دەيدى ج.وسپانوۆا.

ال ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى اياجان داۋرەنبەكتىڭ ايتۋىنشا, گرانتقا ءتۇسۋ ءۇشىن رەپەتيتورعا جۇگىنىپ, كۋرسقا قاتىسۋ شارت ەمەس.

«وقيمىن دەگەن بالاعا بارلىق ءبىلىم كىتاپتا تۇر. تەستىلەۋدەگى سۇ­راقتار دا وقۋلىقتان الىنا­دى. سوندىقتان ءار وقۋشى رەپە­تيتورعا جالىنباي-اق, كۋرس ىزدەپ سابىلماي-اق مەكتەپ باع­دار­لاماسىنداعى وقۋلىقتاردى تولىق وقىپ شىقسا جەتكىلىكتى. ارتىق شىعىندالۋدىڭ دا قاجە­تى جوق. قازىر وقۋشىلاردىڭ قو­سىم­شا وقۋ ورتالىعىنا جاپپاي باراتىنىنا تاڭعالامىن. اۋەلى ءوزى تىرمىسىپ, دايىندالىپ كور­­گەنى دۇرىس قوي. ءبىز ۇيدە ءۇش اعايىندىمىز. ۇشەۋمىز دە ۇبت-عا ءوزىمىز دايىندالدىق. ناتي­جە­سىندە, تەستىلەۋدەن 118, 119, 120 بالل الدىق. سوندىقتان گرانتقا تۇسۋگە رەپەتيتورعا جۇگىنۋدىڭ قاجەتى جوق», دەيدى ا.داۋرەنبەك.

بىراق بارلىق وقۋشى اياجان سەكىلدى بولسا قانەكي؟ مۇعالىم دە, رەپەتيتور دا ساباقتى مەكتەپ باع­دارلاماسى شەڭبەرىندە وتە­دى. تەك ونى ءبىر وقۋشى بىر­دەن ۇعىپ الادى, ەكىنشىسىنە قابىل­داۋ قيىنعا سوعادى. سول ەكىن­شى جاع­داي­دا رەپەتيتوردىڭ قاجەت­تىگى تۋىنداپ جاتادى.

وسى ورايدا «ناتيجە» وقۋ ور­تا­لىعىنىڭ نەگىزىن قا­لاۋ­شى, رەپەتيتور الۋا جوندىباي­قى­زى­مەن تىلدەستىك.

«جەتى جىل بويى وسى سالادا قىز­مەت ەتىپ كەلەمىن. 1-5 سى­نىپ وقۋشىلارىن ماتەماتيكا, اعىل­شىن ءتىلى پاندەرىنەن دا­يىن­داي­مىن. ءبىر قىزىعى, بۇرىن بىزگە ءبىلىمىن شىڭداي ءتۇسۋ ءۇشىن وتە دارىندى وقۋشىلار نەمەسە قا­تا­رىنا ىلەسە المايتىن ۇل­گەرىمى تومەن بالالار كە­لەتىن. ال قازىر ورتاشا دەڭ­گەي­دەگى وقۋشىلار دا وقۋ ورتالىعىنا كەلىپ جاتادى. ويتكەنى اتا-انالار بالاسىن كوشتەن قالدىرعىسى كەلمەيدى. «مەكتەپتەگى مۇعالىم وقۋشىنىڭ مەڭگەرە الماعان تاقىرىبىن جەكە قالىپ تۇسىندىرۋگە ءتيىس» دەپ ويلايدى كوپشىلىك. بىراق قان­شاما وقۋشىنىڭ ارقايسى­سى­مەن جەكە دارا جۇمىس ىستەۋ مۇ­عالىمگە مۇمكىن ەمەس. ودان بولەك وزگە سىنىپتاعى ساباعى تاعى بار. وسىندايدا رەپە­تيتور­مەن جۇمىس تاپتىرمايتىن شەشىم بولسا كەرەك. بۇل بو­لا­شاقتا ءبىلىمدى مامان يەسىنىڭ قا­لىپتاسۋىنا ۇلكەن سەپتىگىن تيگى­زەدى. دەسەك تە اناسى نەمەسە اكەسى ءبىر مەزگىل بالاسىنىڭ ۇلگە­رىمىن قاداعالاعانى دۇرىس. اتا-انالاردىڭ ايتۋىنشا, وزدەرى اعىلشىن ءتىلىن بىلمەگەن سوڭ بالالارىن ۇيدە وقىتۋ قيىن نەمەسە جۇمىستان بوساي المايدى. وسىندايدا رەپەتيتورعا جۇگىنسە نەسى ايىپ؟ ونىڭ ۇستىنە ءتىلدى تەرەڭ مەڭگەرۋ – زامان تالابى. ءوزىم اقشادان بۇرىن ساپالى ءبىلىم بەرۋدى كوزدەيمىن. شۇكىر, اتا-انالار ناتيجە كورگەن­دەرىن اي­تىپ, راحمەتتەرىن جاۋ­دى­­رىپ جاتادى», دەيدى الۋا جوندىبايقىزى.

قازىر ۇلكەن قالالاردا عانا ەمەس, شاعىن شاھارلار مەن اۋدان ورتالىقتارىندا دا قو­­­سىم­­شا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى جەتىپ ارتىلادى. ءتىپتى تاڭداۋ جا­ساۋ قيىن. ويتكەنى اتا-انا­لار بالالارىن ۇبت-دان بولەك, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى, ءبىلىم-يننوۆاتسيا ليتسەيلەرى, «دارىن» سەكىلدى مامانداندىرىلعان مەكتەپتەرگە دايىنداۋ ماقساتىندا قو­سىم­شا ءبىلىم بەرەتىن ورتالىق ىزدەيدى. بۇرىندارى رەپەتيتور دەگەن دۇنيەنىڭ ءالى اۋقىمى ارتا قوي­ماعان تۇستا مۇعالىمدەر دا­رىن­دى ياكي ۇلگەرىمى ناشار وقۋشى­لاردى ساباقتان سوڭ الىپ قالىپ, كەيدە بوس ۋاقىتىندا مەكتەپكە نەمەسە ۇيىنە شاقىرىپ الىپ وقىتاتىن. ولار مۇنى ەش اقى تالاپ ەتپەي-اق, ۇستازدىق بورىشىم دەپ ۇعاتىن. سەبەبى پەداگوگ الدىنا كەلگەن وقۋشىنىڭ وزىنە بەرىلگەن امانات ەكەنىن بىلەدى, جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنەدى. قازىر دە بار بىلگەن-تۇيگەنىن شاكىرتىنىڭ بويىنا دارىتۋعا تىرىساتىن, ۇستازدار جەتەرلىك. سولاردىڭ ءبىرى – استانا قالاسىنداعى №74 مەكتەپ-گيمنازيانىڭ بيولوگيا ءپانى مۇعالىمى فاريدا امانعاليەۆا.

«كەيبىر اتا-انالار بالانىڭ قولىن بوس قىلماۋ ماقساتىندا نەمەسە قۇلاعىنىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن رەپەتيتورلاردىڭ ءبىلىم-بىلىگىنە قاراماي, جارناماعا سەنىپ, «ال دايىندا» دەپ بەرە سالا­­تىنى بار. بالا ولارعا ەمەس, اتا-اناعا كەرەك. ودان سوڭ, مەك­تەپتەگى ءبىلىم مەن دايىن­دىق ورتالىقتارىنداعى ازىرلىك وقۋ­شى­نى ەكىۇداي ويعا قال­دىر­ماۋى ءتيىس. رەپەتي­تور­لىقپەن بالا وقىتۋ ءىسىن جەتىلدىرەمىز دەپ مەملەكەتتىك مەكتەپ پەن وندا قىزمەت ەتىپ جاتقان ۇستازداردىڭ بەدەلىن ءتۇسىرىپ الماۋدى ءبىرىنشى كەزەكتە ويلاستىرۋ قاجەت. جال­دا­مالى مۇعالىمگە بىرجاقتى كوزقاراسپەن قاراۋعا بولمايدى. ونىڭ تاعى ءبىر كولەڭكەلى تۇسى, وقۋشىلاردىڭ وزدىگىنەن ءبىلىم الۋعا دەگەن قۇلشىنىسى ازايىپ, ۇنەمى باسقانىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە ءازىر تۇرادى. ءوز-وزىنە سەنىمى جوعالاتىنى تاعى بار. سىنىپتا بەرىلگەن تاپسىرمانى ورىنداعان ساتتە ونىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىنا كۇمانمەن قارايتىن ادەت پايدا بولادى. وقۋشىلاردىڭ رەپەتيتورعا جۇگىنۋى – مەكتەپ جۇيەسىنىڭ السىز­دىگىن بىلدىرمەيدى. بۇل – اتا-انانىڭ تىم جوعارى تالاپ قويۋىنان تۋىنداپ وتىر. «بالام «5» دەگەن باعاعا ەمەس, «+5» دەگەن باعاعا وقىسا ەكەن» دەيدى ولار. ءوزىم وقۋشىلارىمنىڭ رەپە­تي­تورعا بارعانىن كور­گەنىم جوق. ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مەكتەبىمدە تاجىريبەلى ۇستازدار جەتەرلىك. بارلىعى 45 مينۋتتىق ساباققا ۇلكەن دايىندىقپەن كەلەدى. ستاندارت بويىنشا تاقىرىپتى تۇگەل قامتۋعا بارىمىزدى سالامىز. وقۋشىنىڭ ساباقتا تۇسىن­بە­گەن تاقىرىبىن قوسىمشا ساعات كەزىندە تۇسىندىرەمىز», دەيدى ف.امانعاليەۆا.

ال «Juz40_online» ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ مۇعالىمى باتىل جانبولاتتىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلدان بەرى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ناتي­جەسى جاۋاپكەرشىلىگىنەن الىپ تاستاعالى وقۋ ورتالىعىنا سۇرا­نىس ءتىپتى ارتقان.

ء«يا مەكتەپتە تالاپشىل مۇ­عا­لىمدەر بار. بىراق ايلىعىن الىپ وتىرعان نەگىزگى جۇمىسىنا سەلقوس قاراپ, قىرىق بەس مينۋت ۋاقىتىنىڭ «امان-ەسەن» وتكەنىنە قۋاناتىن, ەسەسىنە رەپەتيتورلىق قىزمەتكە بەل شەشە كىرىسەتىن مۇعالىمدەر دە از ەمەس. ءتىپتى ول اقىلى قىزمەتپەن اينالىسپاۋى دا مۇمكىن, بىراق مۇعالىمنىڭ جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن سەزىنبەي, دۇرىس ءجون سىلتەپ, ءبىلىم بەرە الماۋىنان دا اتا-انا اقى تولەپ, بالاسىن رەپەتيتورعا وقىتۋعا ءماجبۇر بولىپ جاتقان جوق پا؟ بۇل – بۇگىنگى ءبىلىم سالاسىنداعى «كۇيىپ» تۇرعان ماسەلەنىڭ ءبىرى. وقۋ ورتالىقتارى قاجەتتىلىكتەن پايدا بولدى. سول ءۇشىن دە ونىڭ باعاسى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. سۇرانىس تا جوعارى. ما­سە­لەن, ءبىزدىڭ كۋرستىڭ باعاسى ايىنا 32 000 تەڭگە. بۇل – ءبىر پاننەن عانا دايىندالامىن دەگەن وقۋشىعا ۇسىنىلعان باعا. ال ەگەر ءبىر ايدا ءتورت ءپاندى قاتار وقيمىن دەسە, وقۋ اقىسى – 70 مىڭ تەڭگە. ەڭ باستىسى, ءبىز اتا-انانىڭ دا, وقۋشىنىڭ دا سەنىمىنە يە بولدىق. وسى ورايدا بىلتىرعى ۇبت-دا ەڭ جوعارى بالل جيناعان جاننۇر ەڭسەبەك ءبىزدىڭ كۋرستىڭ تۇلەگى ەكەنىن ماقتانىشپەن ايتقىم كەلەدى», دەيدى ب.جانبولات.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, پان­دەميا كەزىندە قاشىقتان وقى­تۋ قارقىن الدى. اۋەلدە «ونلاين ءبىلىم بەرۋ» دەگەنگە كۇمان­مەن قارايتىندار كوپ ەدى. ال قازىر ءتيىمدىسى وسى دەيتىندەر دە بار­شىلىق. «Sabaq online» وقۋ ورتا­لى­­عىنىڭ مۇعالىمى توميريس شامشي­دەن­قىزىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنىڭ سەبەبى – وقۋشىلاردىڭ بو­لا­شاق ماماندىعىن كەش تاڭ­داۋىندا.

ء«بىلىم الۋشىلار مەكتەپ اياقتاۋعا تاقالعان ۋاقىتتا تاڭ­داۋ پاندەرىن ءۇستىرت تاڭداپ, تەز ارادا ناتيجە شىعاراتىن مىق­تى كۋرس ىزدەۋمەن الەكتەنەدى. سول ءۇشىن ولارعا ءتيىمدىسى – تەستى­لەۋگە شۇعىل دايىنداۋعا ما­شىق­­تانعان وقۋ ورتالىقتارى. ەكىن­شى ءبىر سەبەپ, وزگەلەردىڭ كۋرس ارقىلى جەتىستىككە جەتۋىن كو­رىپ, اتا-انالار مەن بالالار بىزگە سەنىم بىلدىرەدى», دەيدى ت.شامشيدەنقىزى.

ايتىپ-ايتپاي نەمەنە, سپي­كەر­لەردىڭ ايتقان پىكىرى ءوز ما­نىمەن قۇندى. مۇعالىم وقۋ­لىق دەسەك, رەپەتيتور سول وقۋ­لىق­تىڭ حرەستوماتياسى سەكىلدى. ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ وتىرادى. ءبىلىم سالاسىنىڭ كوممەرتسيا­لانۋى ورگە شىعارا ما, ورعا جىعا ما؟ كەسىمدى پىكىر ايتۋ قيىن, تورەشىمىز – ۋاقىت دەيىك. بىراق ءبىر انىعى, بالانىڭ بولاشاعىنا ەڭ اۋەلى اتا-انا جاۋاپتى ەكەنىن ەستەن شىعارماعانىز ءلازىم.