فوتو: باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
ءىس-شارانى اشا وتىرىپ, باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆ پروكۋراتۋرا ورگاندارى زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, زاڭعا باعىناتىن بيزنەستى زاڭسىز تەكسەرۋلەردەن اراشالاۋ, ماڭىزدى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ, زاڭسىز اكتيۆتەردى قايتارۋ, ازاپتاۋلاردىڭ الدىن الۋ, سونداي-اق الاياقتىققا, ەسىرتكى بيزنەسىنە جانە باسقا دا قاۋىپتى قۇبىلىستارعا قارسى كۇرەس جونىندەگى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كۇش-جىگەرىن ۇيلەستىرۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن قابىلداعانىن اتاپ ءوتتى.
وتكەن كەزەڭدە پروكۋرورلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى شەڭبەرىندە ماڭىزدى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ, ينۆەستورلار مەن ولاردىڭ ينۆەستيتسيالارىن قورعاۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىردى, پرەزيدەنت بۇل جۇمىستى ۇلتتىق باسىمدىقتار دەڭگەيىنە كوتەردى.
كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا جۇيەلى شارالار قابىلدانعان. اتاپ ايتقاندا, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ بارىسىندا 565 ينۆەستور ناقتى كومەك الدى, ولاردىڭ ەل ەكونوميكاسىنا قوسقان ۇلەسى 10 ترلن تەڭگەنى قۇرادى.
باس پروكۋرور پروكۋراتۋرا مەن باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن پايداكۇنەمدىك ماقساتتا, بيزنەسكە قىسىم جاساۋ, ەكونوميكالىق قاقتىعىستارعا قاتىسۋ ءۇشىن پايدالانۋ ارەكەتتەرىن قاتاڭ تۇردە توقتاتۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى.
الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالادا پروكۋرورلاردىڭ اكتىلەرى بويىنشا 3,5 ملن ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى قورعالدى. ونىڭ ىشىندە – 123 مىڭ قىزمەتكەر, 1,9 ملن-عا جۋىق ءجاسوسپىرىم, 23 مىڭنان استام بالانىڭ پايداسىنا اليمەنت بويىنشا 4,6 ملرد تەڭگە قارىز وندىرىلگەن.
بارلىق انىقتالعان بۇزۋشىلىقتار مەن پروبلەمالىق ماسەلەلەر بويىنشا ۇكىمەتكە 23 قاداعالاۋ اكتىسى ەنگىزىلدى (ەكولوگيا, بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, جكو الدىن الۋ, ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ ساپاسى بويىنشا جانە ت.ب.). ولاردىڭ نەگىزىندە جول كارتالارى, زاڭدارعا جانە زاڭنان تۋىنداعان اكتىلەرگە تۇزەتۋلەر ازىرلەندى, سونىمەن قاتار ولاردا باياندالعان بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ, بيزنەستىڭ قۇقىقتارىن جانە مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن قاجەتتى باسقا دا شارالار قابىلداندى.
سونىمەن قاتار اكتيۆتەردى قايتارۋ جونىندەگى قۇقىقتىق تەتىكتەردى نىعايتۋ جالعاستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, وتكەن جىلى 428,7 ملرد تەڭگە مولشەرىندە ۇرلانعان اكتيۆتەر قايتارىلعان. زاڭ سۋبەكتىلەرىمەن كەلىسىمدەر بويىنشا 48 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 15 الەۋمەتتىك جانە ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى.
حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, سوت تارتىبىمەن تۇسىنىكسىز شىققان اكتيۆتەردى مەملەكەت كىرىسىنە اينالدىرۋ پراكتيكاسى ەنگىزىلدى. قازىرگى تاڭدا ناتيجە بار ەكەنىن ايتا كەتۋ ءجون بولادى (10 ميلليون دوللارعا تالاپ قاناعاتتاندىرىلدى, سوما وتەلدى). سونىمەن قاتار, م ۇلىكتى ەرىكتى تۇردە كەرى قايتارۋ بولىگىندە سۋبەكتىلەرمەن جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ەلدەگى كريمينوگەندىك جاعداي تۇراقتى باقىلاۋعا الىنعان. قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار سانىنىڭ تومەندەۋى جالعاستىرىلىپ جاتىر(140-تان 132 مىڭعا دەيىن; -5,3%).
الاياقتىققا, ەسىرتكى قىلمىسىنا جانە باسقا دا قاۋىپتى قۇبىلىستارعا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
قىلمىستىق پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرى نىعايتىلىپ, قىلمىستىق وربيتاعا 4 132 ازاماتتى نەگىزسىز تارتۋعا جول بەرىلمەدى.
ازاپتاۋ فاكتىلەرى ەكى ەسە ازايدى (54%, 424-تەن 194-كە دەيىن).
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جەلىسى بويىنشا شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جانە ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قامتاماسىز ەتىلدى, سونداي-اق ىزدەۋدە جۇرگەن ادامداردى ەكستراديتسيالاۋ جانە قىلمىسكەرلەردى ۇستاپ بەرۋ جونىندەگى جۇمىس جالعاستىرىلدى.
قىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل, زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا شەت مەملەكەتتەرمەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسىپ جاتىر.
2024 جىلى 9 (1) حالىقارالىق شارتتار جاسالدى (ماروككومەن (3), پەرۋمەن (3), كاتارمەن (2) جانە كيپرمەن (1)).
شەتەلدە جاسىرىنىپ جۇرگەن ادامداردى ەكستراديتسيالاۋ بويىنشا جۇمىس جانداندىرىلدى.
2024 جىلى قازاقستانعا 67 (55) ادام ۇستالىپ جىبەرىلدى (رەسەيدەن – 37, گرۋزيادان – 6, قىرعىزستاننان – 4, تۇركيادان, ءباا مەن ءازىربايجاننان 3-دەن, پولشا مەن ارمەنيادان 2-دەن, يسپانيا, شۆەتسيا, چەحيا, گەرمانيا, كورەيا, مولدوۆا, ۋكراينادان 1 -دەن).
الداعى كەزەڭدە قاداعالاۋ ورگانىنىڭ كۇش جىگەرى مىنالارعا باعىتتالاتىن بولادى:
- مەملەكەت باسشىسىنىڭ نۇسقامالارىن ودان ءارى ىسكە اسىرۋ («زاڭ جانە ءتارتىپ», «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت», «ادىلەتتى قازاقستان – ادال ازامات», «تازا قازاقستان» جانە ت.ب. قاعيداتتارىنا);
- قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ پروفيلاكتيكاسىن كۇشەيتۋ جانە الاياقتىق, قاراقشىلىق, ەسىرتكى بيزنەسى جانە باسقالار سياقتى قازىرگى زامانعى سىن-تەگەۋرىندەرگە قارسى كۇرەسكە;
- قاداعالاۋ قىزمەتىنە, ونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتتى پايدالانا وتىرىپ, تسيفرلىق قۇرالداردى ەنگىزۋگە;
- قوعامنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارعا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى شەڭبەرىندە پروكۋراتۋرا ورگاندارى زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ, سونداي-اق ينۆەستورلاردى «پروكۋرورلىق سۇزگى» ارقىلى قورعاۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرادى.
ءارتۇرلى سالالارداعى جۇيەلى جانە وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا تەكسەرۋلەر جۇرگىزۋ جوسپارلانعان.
ولاردىڭ قاتارىندا ازاپتاۋعا قارسى ءىس-قيمىل جانە قىلمىستىق پروتسەستە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ, ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن ليتسەنزيالاۋ كەزىندە زاڭدىلىقتى ساقتاۋ, سونداي-اق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە قايتا دايارلاۋ باعدارلامالارى, مەملەكەت مۇقتاجى ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرىن ماجبۇرلەپ يەلىكتەن شىعارۋ كەزىندە زاڭناما تالاپتارىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى جانە باسقالار بار.
