عىلىم • بۇگىن, 10:40

سۋ سالاسىنداعى ۆەنگەرلىك تاجىريبە: قازاق جاستارى نە ۇيرەنىپ ءجۇر؟

5 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە ورتا ازيا ەلدەرى ءۇشىن سۋ ماسەلەسى ەڭ وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى 2024 جىلى ءساۋىر ايىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا ۇكىمەت قازاق ۇلتتىق سۋ شارۋاشىلىعى جانە يرريگاتسيا ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. جاڭا وقۋ ورداسىنا سۋ سالاسىنىڭ ماماندارىن دايىنداۋ تاپسىرماسى جۇكتەلدى. قۇرىلعانىنا ءبىر جىلدان اسقان ءبىلىم ورداسىنىڭ 44 ستۋدەنتى بىلتىر ۆەنگرياعا تەگىن ءبىلىم الۋعا جولداما العان. بۇگىندە ولار حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەس سۋ سالاسىنىڭ ءتۇرلى باعىتتارى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

سۋ سالاسىنداعى ۆەنگەرلىك تاجىريبە: قازاق جاستارى نە ۇيرەنىپ ءجۇر؟

كوللاج: زىليحا قىدىرباي, EQ

وقۋ ورداسىنىڭ رەكتورى كامشات ءتۇسىپوۆانىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ءبىر جىلدا ۋنيۆەرسيتەت حالىقارالىق سەرىكتەستىكتى دامىتۋعا, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە عىلىمي الەۋەتتى نىعايتۋعا باسىمدىق بەرگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە ۆەنگرياداعى وبۋدا جانە كورۆينۋس وقۋ ورىندارىمەن كەلىسىم جاسالىپ, 400 ستۋدەنتكە تەگىن ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا العاشقى 44 ستۋدەنت ماجارستاندا ءبىلىم الىپ جاتىر. ستۋدەنتتەر مۇندا سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىمەن قاتار ينجەنەريا, جاساندى ينتەللەكت, دەرەكتەر بازاسى, تسيفرلىق تەحنولوگيالار جانە IT-ينجەنەريا باعىتتارىن مەڭگەرىپ جاتىر. ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدە تاجىريبە جيناپ جاتقان جاستار ەلگە ورالىپ, سۋ سالاسىنا جاڭا تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي شەشىمدەر ەنگىزۋگە ۇلەس قوسپاق.

«ستۋدەنتتەر ەلگە ورالعاننان كەيىن سۋ شارۋاشىلىعى, گيدروتەحنيكا, يرريگاتسيا, تسيفرلىق ينجەنەريا, IT جانە ەكولوگيا سالالارىندا ەڭبەك ەتە الادى. اسىرەسە, سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋ, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ, يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى تسيفرلاندىرۋ, كليمات وزگەرىسى جاعدايىنداعى سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ سەكىلدى ماڭىزدى باعىتتاردا جۇمىس جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بار. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت, Big Data, GIS, سپۋتنيكتىك مونيتورينگ جانە Smart Water تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ ارقىلى قازاقستانداعى سۋ سالاسىن جاڭعىرتۋعا ۇلەس قوسا الادى. بۇگىندە سۋ تاپشىلىعى, ترانسشەكارالىق سۋ ماسەلەلەرى جانە ينفراقۇرىلىمنىڭ توزۋى – ەلىمىز ءۇشىن وزەكتى ماسەلە. حالىقارالىق دەڭگەيدە ءبىلىم العان جاستار وسى تۇيتكىلدەردى شەشۋگە جاڭا تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي تاسىلدەر الىپ كەلەدى», دەيدى كامشات ءتۇسىپوۆا.

باعدارلاما اياسىندا ستۋدەنتتەردىڭ اكادەميالىق جاعدايىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. ولارعا جاتاقحانالار قاراستىرىلىپ, شاكىرتاقى بولىنگەن. سونىمەن قاتار حالىقارالىق پروفەسسورلاردان ءدارىس الۋ, عىلىمي جوبالارعا قاتىسۋ, تاجىريبە الماسۋ باعدارلامالارىنا قوسىلۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.

«وسى وقۋ جىلىنىڭ ەكىنشى سەمەسترىندە كوكتەمگى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى اياسىندا بۋداپەشت قالاسىنا ءبىلىم الۋعا كەلدىم. بۇل باعدارلاما ستۋدەنتتەرگە شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا تاجىريبە جيناپ, جاڭا ورتادا ءبىلىم الۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى. جاتىن ورىن ۋنيۆەرسيتەتتەن شامامەن ءبىر ساعاتتىق جەردە ورنالاسقان. حوستەلدە ءبىر بولمەدە ءۇش ادام بولىپ تۇرامىز. بارلىق جاعداي جاسالعان, سوندىقتان بۇل جاعىنان ەشقانداي قيىندىق جوق. بىزگە بۋداپەشتتەگى ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان شاكىرتاقى بەرىلمەيدى. شاكىرتاقى ءوزىمىزدىڭ قازاق ۇلتتىق سۋ شارۋاشىلىعى جانە يرريگاتسيا ۋنيۆەرسيتەتى تاراپىنان تولەنەدى», دەيدى قازاق ۇلتتىق سۋ شارۋاشىلىعى جانە يرريگاتسيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلىس ماماندىعى بويىنشا ءبىرىنشى كۋرس ماگيسترانتى داناجان الىمقۇلوۆا.

قازاقستان قازىردىڭ وزىندە سۋ تاپشىلىعى ايماعىندا تۇر: سۋ رەسۋرستارىنىڭ 45%-ى ترانسشەكارالىق كوزدەر ارقىلى قالىپتاسادى

شەتەلدىك ءبىلىم باعدارلاماسىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن تىلگە تيەك ەتكەن ستۋدەنت بولاشاقتا ەلگە ورالىپ, سۋ سالاسىندا قىزمەت ەتۋدى ماقسات تۇتاتىنىن جەتكىزدى.

«باعدارلاما سەمەسترلىك بولعاندىقتان, ءبىز مىندەتتى تۇردە ەلگە ورالۋىمىز قاجەت. شەتەلدە وقۋ بىزگە ءتۇرلى مادەنيەتپەن تانىسىپ, جاڭا دوستار تاۋىپ, اعىلشىن ءتىلىمىزدى دامىتۋعا زور مۇمكىندىك سىيلادى. باعدارلاما ءبىز ءۇشىن ۇلكەن تاجىريبە مەكتەبى بولدى. شەتەلدە ءبىلىم الۋ ارقىلى ءبىز تەك كاسىبي ءبىلىمىمىزدى ارتتىرىپ قانا قويماي, ومىرگە دەگەن كوزقاراسىمىزدى دا كەڭەيتتىك. بولاشاقتا وسى تاجىريبەنى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا قولدانامىز دەپ سەنەمىن», دەيدى ول.

ايتا كەتەيىك, ۇلتىق سۋ ۋنيۆەرسيتەتى بۇگىندە 9 كافەدرادا 31 ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى باعىتىندا ءۇش دەڭگەيلى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى بويىنشا ماماندار – باكالاۆرلار, ماگيسترلەر جانە PhD دوكتورلارىن دايىندايدى. الايدا مامانداردىڭ ايتۋىنشا, سۋ سالاسى بويىنشا ەلىمىزگە ءالى دە بىرقاتار ءبىلىم باعدارلامالارى قاجەت. 

«پرەزيدەنتتىڭ قازاق ۇلتتىق سۋ شارۋاشىلىعى جانە يرريگاتسيا ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ جونىندەگى باستاماسى وڭتايلى شەشىم بولدى. دەگەنمەن, ۋنيۆەرسيتەتتە ءالى دە بىرقاتار ءبىلىم باعدارلامالاردى ەنگىزۋدى قاجەت ەتەدى. ماسەلەن, سۋ سالاسىنا گيدرولوگيالىق ماماندىقتاردان بولەك, «وسىمدىكتانۋ», «جەر قىرتىستارىن زەرتتەۋ» مەن «اگروتەحنيكا» باعىتتارى قاجەت. ويتكەنى, ءبىلىم الۋشى سۋ كوزدەرىن پايداعا جاراتۋدى جان-جاقتى مەڭگەرىپ شىعۋى قاجەت» دەدى تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى التاي مۇساەۆ.

قازاقستان, تاجىكستان جانە وزبەكستان جازدا سۋدى ءوزارا قالاي بولىسەدى؟

سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بۇگىندە ماجارستاننىڭ كورۆين ۋنيۆەرسيتەتىندە 11 ماگيسترانت, 4 دوكتورانت ءبىلىم الىپ جاتىر. مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان جۇمىستار ءالى دە جالعاسىن تاپپاق.

سوڭعى جاڭالىقتار