«Autism Spectrum»
اۋتيزم – الەم بويىنشا ءالى تولىق زەرتتەلمەگەن اۋرۋ. بۇل سىرقاتقا ناقتى قانداي فاكتورلار اسەر ەتەتىنى دە ءالى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز. الايدا قول قۋسىرىپ وتىرۋعا بولمايتىنىن تۇسىنگەن اديا قىزىلتاەۆا ءاۋتيزمدى ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان قوسىمشا جاساپ شىعاردى. ول ءوزى استانا قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ 12-سىنىپ وقۋشىسى.
«مەنىڭ الۋا دەگەن ءسىڭىلىم بار. دارىگەرلەر ونىڭ اۋتيزم دياگنوزىن تىم كەش, ياعني سەگىز جاسىندا انىقتادى. سونىڭ سالدارىنان اتا-انامىز ءبىراز ابىگەرگە ءتۇستى. ويتكەنى ۋاقىتىندا جاسالماعان ەم-دومنىڭ پايداسى جوق. بۇل جاعداي مەنى دە بەيجاي قالدىرمادى. ءبىر كۇنى ساباقتا مۇعالىم بىزگە جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جوبا جاساۋدى تاپسىردى. مەن كوپ ويلانباي ءاۋتيزمدى ەرتە انىقتاۋعا كومەكتەسەتىن قوسىمشا جاساۋدى ۇسىندىم. ارينە, قيىن جولدى تاڭداعانىمدى ءبىلدىم, بىراق قاجەتتى جوبا ەكەنىن دە جاقسى ءتۇسىندىم. سودان بەرى «Astana Hub»-تىڭ Smart City باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, كەيىن جوبامىز ۇزدىك 10 ستارتاپتىڭ قاتارىنا كىرىپ, قارجىلاندىرۋعا يە بولدى. جاقىندا عانا استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن قوسىمشانى بىرنەشە ەمحانادا ىسكە قوسۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدىق», دەيدى اديا قىزىلتاەۆا اعىنان جارىلىپ.
باعدارلاما ونلاين تۇردە جۇمىس ىستەيتىندىكتەن ونىڭ يگىلىگىن ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان ءاربىر ادام كورە الادى. بۇل – اسىرەسە شالعاي اۋىلداردا تۇراتىن وتباسىلارعا ۇلكەن كومەك. جوبا جەتەكشىسىنىڭ ايتۋىنشا, كىشكەنتاي بولسا دا, العا قادام جاساعان ءجون. ويتكەنى ۋاقىتتى بوسقا جوعالتقاننان گورى, بۇل الدەقايدا ءتيىمدى.
«Autism Spectrum» جوباسىنىڭ ماقساتى – سىرقاتتىڭ بەلگىلەرىن ۋاقىتىندا ءبىلىپ, قاجەتتى قولداۋ كورسەتۋ. ويتكەنى قانداي دا ءبىر دەرتتىڭ ەرتە باستان انىقتالۋى ونىڭ داۋاسىن دەر كەزىندە تابۋعا ايتارلىقتاي كومەكتەسەدى. ءبىزدىڭ قوسىمشادا بالانىڭ دامۋ ديناميكاسىن باقىلايتىن جۇيە بار, سونداي-اق اتا-انالار مەن ماماندارعا ارنالعان پايدالى اقپاراتتار قاراستىرىلعان. قىزمەت قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە قولجەتىمدى», دەيدى ستارتاپ جەتەكشىسى.
«Daribar.kz»
بۇل – ءدارى تابۋدى جەڭىلدەتەتىن ونلاين ءدارىحانا جوباسى. بىلايشا ايتقاندا, 400-دەن استام ءدارىحانانى ءبىر قولدانباعا بىرىكتىرگەن جۇيە. قولدانبانى «App Store» نەمەسە «Google Market» جەلىسىنەن تەگىن جۇكتەۋگە بولادى. پلاتفورماعا كىرسەڭىز ءبارى دە ۇعىنىقتى ءھام ىڭعايلى. باستى بەتتە دارىلىك پرەپاراتتار قاجەتىنە قاراي جىكتەلگەن. ناقتى قانداي ءدارى كەرەگىن بىلمەي تۇرعان ادام دا ءبىرىنشى بەتتەگى «باس اۋرۋى», «باكتەرياعا قارسى», «دەنە قىزۋى كوتەرىلگەندە» جانە تاعى باسقا باعاننىڭ ءبىرىن تاڭداپ, قاجەت دارمەگىن وڭاي تابادى. وسىدان سوڭ ونلاين-وپەراتوردان كەڭەس الىپ, ىزدەگەن ءدارىسىن ساتىپ الادى.
جوبادا product manager بولىپ قىزمەت ەتەتىن ايگەرىم اۋەزباەۆانىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن دارىگە قاتىستى سۇراققا فارماتسەۆت-وپەراتورلار تەگىن جاۋاپ بەرەدى. ولاردىڭ ءبارى – ديپلومى بار, جوعارى بىلىكتى ماماندار. «دارىلەردى ساتىپ العاننان كەيىن ءار ادام قولدانباعا ارنايى باپتاۋلار ەنگىزە الادى. مىسالى, دارىگەردىڭ جازىپ بەرگەنى بويىنشا, ءدارىنى قانشا ۋاقىت, كۇنىنە نەشە رەت ءىشۋى كەرەك ەكەنىن جازىپ قويۋعا بولادى. سوندا ۋاقىتى كەلگەندە باعدارلاما ءدارى ءىشۋ كەرەگىن ەسكەرتىپ وتىرادى. ءبىز وسىلاي, ەمنىڭ تولىق ءارى ءتيىمدى بولۋىنا ۇلەس قوسقىمىز كەلەدى. ايتپاقشى, اتالعان قوسىمشا ارقىلى ۇيگە جەتكىزۋ قىزمەتىن تاڭداۋعا دا مۇمكىندىك بار. جەتكىزۋ ۋاقىتى مەن اقىسى قاشىقتىققا بايلانىستى ەسەپتەلەدى. سونىمەن قاتار ءدارىنى برونداپ, كليەنت وزىنە قولايلى ۋاقىتتا دارىحاناعا بارىپ الىپ كەتۋگە دە بولادى. ەلىمىزدەگى فارماتسەۆتيكانى تسيفرلاندىراتىن كەز كەلدى. «Daribar.kz» قولدانباسىنىڭ باستى ارتىقشىلىعىنىڭ ءبىرى – قولدانۋشىعا كارتادان ىزدەگەن ءدارىسى قاي ءدارىحانادا بار ەكەنىن كورسەتۋ. ايتا كەتەيىك, قولدانبادا تەك ءدارى-دارمەك قانا ەمەس, مەديتسينالىق بۇيىمدار مەن دەنساۋلىققا قاتىستى باسقا دا تاۋارلار قولجەتىمدى», دەيدى ول.
قازىر «Daribar.kz» جوباسىمەن سەرىكتەستىك ورناتقىسى كەلەتىن ءدارىحانا قوجايىندارى كوپ. ويتكەنى بۇل قوسىمشا كاسىپكەر ءۇشىن دە, ناۋقاس ءۇشىن دە وتە ءتيىمدى. ازىرگە قولدانبانى استانا, الماتى, شىمكەنت جانە قاراعاندى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى پايدالانا الادى.
«CerebraAI»
بۇل – جاساندى زەردە ارقىلى ءتورت مينۋتتىڭ ىشىندە ءينسۋلتتى انىقتاپ, ميدىڭ ناقتى كارتيناسىن ۇسىناتىن قوسىمشا. ادەتتە بۇعان دارىگەرلەردىڭ بىرنەشە ساعاتى كەتەدى. ال «CerebraAI» جۇمىستى ەداۋىر جەڭىلدەتەدى ءارى جىلدامداتادى.
جوبا جەتەكشىسى دوسجان ءجۇسىپوۆتىڭ ايتۋىنشا, دارىگەر قولىنداعى كەز كەلگەن گادجەتپەن ناۋقاستىڭ دياگنوستيكاسىن كورىپ, وپەراتسيا قاجەت بولسا, جىلدام كىرىسىپ كەتە الادى.
«ماسەلەن, ءبىر ناۋقاس ينسۋلت العان بولۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىكپەن اۋرۋحاناعا تۇسەدى. سوسىن ءبىرىنشى ميىنا كومپيۋتەرلىك توموگرافيا جاسايدى. ءينسۋلتى اسقىنباي تۇرىپ, ەرتە قارالعانداردىڭ ميى ادەتتە تازا بولىپ شىعادى. اۋرۋ كورىنبەيدى, الايدا كلينيكالىق بەلگىلەرى بار. بۇل – اۋرۋ جوق دەگەن ءسوز ەمەس. كەيبىر باتىل دارىگەرلەر مۇنداي جاعدايدا «ينسۋلت بەلگىلەرى بار» دەپ, ءوز بەتىنشە ەمدەيدى. ترومبوليتيكالىق تەراپياعا ارنالعان دارىلەر جازىپ بەرەدى. وسىلايشا, ۇيىعان قاندى كوزبەن كورمەسە دە, سۇيىلتۋعا تىرىسادى. ال «CerebraAI» قولدانباسى ءبىرىنشى تۇسىرىلىمنەن-اق ءينسۋلتتىڭ بەلگىلەرىن انىق كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 2021 جىلدان بەرى «CerebraAI» ەلىمىزدىڭ بارلىق قالاسىنداعى 90-نان استام اۋرۋحاناعا تەگىن ورناتىلدى. سول ارقىلى 100 مىڭ ناۋقاس تەكسەرىلدى. 500-دەن استام دارىگەر جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن پايدالاندى. ال 46 مەديتسينالىق مەكەمە ءالى كۇنگە دەيىن «CerebraAI» مۇمكىندىگىن تۇراقتى ءارى بەلسەندى تۇردە قولدانىپ كەلەدى», دەيدى د.ءجۇسىپوۆ.
ايتا كەتەيىك, اتالعان جوبا اقش-تاعى TechCrunch نۇسقاسى بويىنشا الەمدەگى ەڭ ۇزدىك ستارتاپتىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلدى. «CerebraAI»-دى بەلسەندى قولدانۋشىلار قاتارىندا 700-دەن استام نەۆروپاتولوگ بار. سونىمەن قاتار ستارتاپ Stanford University-ءدىڭ 2023 جىلعى ۇزدىك Digital Health جوباسى رەتىندە تانىلدى, Intel Software ۇيىمداستىرعان AI-ستارتاپ وليمپياداسىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ, كوپتەگەن باسقا دا حالىقارالىق ماراپاتقا يە بولدى.
«CheckDoc»
بۇل – 2021 جىلى قۇرىلعان تسيفرلىق زەرتحانا. قىزمەت ۇيدەن شىقپاي-اق مەديتسينالىق دياگنوستيكادان وتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جوبانىڭ يدەيا اۆتورى ءارى باسقارۋشىسى توتى سماتوۆانىڭ ايتۋىنشا, سوزىلمالى اۋرۋى بار ادامداردىڭ باستى ماسەلەسى – دارىگەرگە قارالۋعا ۋاقىت تاپپايتىنى.
«قازىر كوپ ادام كۇندەلىكتى جۇمىس دەپ ءجۇرىپ ۋاقتىلى مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتپەيدى. سودان سوڭ اۋىرىپ, ەم ىزدەپ جۇرەدى. 2020 جىلى انام ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىعىپ, وپەراتسيا جاساتتىق. كوپ ۋاقىت بويى اناليز تاپسىرىپ, بىرقاتار تەكسەرىستەن ءوتۋى كەرەك بولدى. انام تولىق قالپىنا كەلىپ ۇلگەرمەگەن سوڭ, ۇنەمى ءوزىم تاسىپ ءجۇردىم. ودان كەيىن ول تۇراقتى تۇردە اناليز تاپسىرىپ, بىرنەشە تەكسەرىستەن ءوتۋى كەرەك بولدى. سول كەزدە ادامدار مەديتسينالىق تەكسەرىستى كەيىنگە قالدىرماي, وڭاي ءارى جىلدام وتەتىندەي جاعداي جاساۋ يدەياسى كەلدى. «CheckDoc.kz» وسىلاي پايدا بولدى. بىراق جوبانى بىردەن باستاپ كەتۋگە قاراجات بولعان جوق. تانىستارىمدى تارتىپ, بىرىنەن سايت جاساپ بەرۋىن ءوتىندىم, ەندى بىرىنەن سايتتى جارنامالاۋدى سۇرادىم», دەيدى جوبا اۆتورى.
قىزمەتتى قولدانعىسى كەلگەن ادام «CheckDoc.kz» سايتىنا كىرىپ, باستى بەتتەن قاجەت اناليز ءتۇرىن تاڭداۋى كەرەك. سالدەن سوڭ call-ورتالىق وپەراتورى ءوتىنىش بەرۋشىگە حابارلاسىپ, ونىڭ ءوتىنىشىن راستايدى. سودان سوڭ «CheckDoc» مەدبيكەسى مەكەنجايعا بارىپ, ءاناليزدى الىپ كەتىپ, بىردەن زەرتحاناعا اپارىپ وتكىزەدى. تاپسىرىس بەرگەن ساتتەن باستاپ ونى جۇزەگە اسىرۋعا دەيىن 40-60 مينۋت كەتەدى. ال ناتيجە ءبىر كۇندە دايىن بولادى. ناتيجە پاراعى ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ ەلەكتروندىق پوشتاسىنا جىبەرىلەدى.
«مەنىڭشە, مەديتسينانى تسيفرلاندىرۋ وتە ماڭىزدى. مەملەكەت ادامداردىڭ جىلىنا ءبىر رەت check-up-تان ءوتۋىن مىندەتتەسە ەكەن دەيمىن. حالىق «ۋاقىت جوق» دەپ سىلتاۋراتپاۋى ءۇشىن, تۇرعىنداردىڭ ۇيىنە دەيىن بارىپ, ءاناليزىن الىپ, تەكسەرۋدەن وتكىزىپ, بۇعان قوسا مۇنىڭ ءبارىن تەگىن جاساپ تۇرساق, ادامدار باس تارتا قويمايدى دەپ ويلايمىن», دەيدى توتى سماتوۆا.
