– مەملەكەت ەسەبىنەن ساتىپ الىناتىن تاۋار مەن قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جاڭا زاڭ اياسىندا قانداي تەتىكتەر قاراستىرىلىپ وتىر؟
– جاڭا زاڭدا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپارات جۇيەلەرىنىڭ دەرەكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, ءوندىرۋشىنى تاڭداۋدىڭ باعادان تىس ولشەمدەرىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. مىسالى, ساتىپ الۋ بەدەلى بار ءونىم بەرۋشىلەر اراسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. وندىرۋشىلەر تۋرالى اقپارات ءارتۇرلى مالىمەتتىڭ بازاسى ارقىلى قالىپتاستىرىلادى. بۇل باعا مەن ساپا ولشەمىنىڭ ۇيلەسىمى نەگىزىندە جەڭىمپازداردى تاڭداۋدى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان بولەك, قوعامدىق مونيتورينگ ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ ارقىلى ازاماتتىق قوعامنىڭ ىقپالىن كۇشەيتۋگە جول اشىلىپ وتىر.
– قۇجاتتا تسيفرلاندىرۋدى ەنگىزۋ قانشالىقتى ەسكەرىلدى؟
– 2022 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ كونكۋرستىق كوميسسيانىڭ قاتىسۋىن بولدىرمايتىن ءارى سىبايلاس جەمقورلىقتى بارىنشا ازايتاتىن رەيتينگتى-بالدىق جۇيەنى پايدالانۋ ارقىلى كونكۋرس وتكىزۋ ءتاسىلى ەنگىزىلدى. جەڭىمپاز مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەرەكتەرى نەگىزىندە اۆتوماتتى تۇردە انىقتالادى. دەمەك, مۇنداي ساتىپ الۋدىڭ قورىتىندىسىنا شاعىم تۇسىرىلمەيدى. 2023 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ قۇرىلىس-مونتاجداۋ جانە جوبالاۋ جۇمىستارى, سونداي-اق 2024 جىلدىڭ 1 اقپانىنان باستاپ تەحنيكالىق قاداعالاۋ قىزمەتتەرى تەك رەيتينگتى-بالدىق جۇيە ارقىلى عانا ساتىپ الىنادى. ساتىپ الۋدىڭ بارلىق ءتۇرىن وسى فورماتقا كوشىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار ساتىپ الۋدىڭ ءۇش ءتۇرىن, ياعني «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردى بىرىكتىرەتىن بىرىڭعاي ساتىپ الۋ پلاتفورماسى ىسكە قوسىلدى. پورتال بارلىق قاتىسۋشىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن جەڭىلدەتىپ, ساتىپ الۋ كولەمى تۋرالى تالداۋ مەن قاجەتتى اقپاراتقا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
– وسى رەفورمادا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ قورىتىندىلارىنا شاعىمدانۋ ماسەلەسى قالاي رەتتەلگەن؟
– تاپسىرىس بەرۋشى تاراپىنان شامادان ارتىق تالاپتاردىڭ بەلگىلەنۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا قولدانىستاعى كامەرالدى باقىلاۋ ءتاسىلى ساقتالادى. الايدا باقىلاۋشى ورگاننىڭ ساتىپ الۋدىڭ قورىتىندىسىن جويۋعا نەمەسە قايتا قاراۋعا ەندى قۇقىعى جوق. وسى قورىتىندىلارعا قاتىستى شاعىمداردى ساتىپ الۋدى ۇيىمداستىرۋشىنىڭ ءوزى تىكەلەي قارايدى. بۇل رەتتە شاعىمدانۋ قۇقىعى كونكۋرستىق كوميسسيا انىقتاعان جەڭىمپازدىڭ ساتىپ الۋى بويىنشا عانا بەرىلەدى. ەگەر جەڭىمپاز ۆەب-پورتالمەن اۆتوماتتى تۇردە انىقتالسا, ونىڭ قورىتىندىسىنا شاعىم تۇسىرىلمەيدى. سوتقا شاعىمدانعان جاعدايدا دا ساتىپ الۋ راسىمدەرى توقتاتىلمايدى.
– زاڭدا وتاندىق ءوندىرىس پەن كاسىپكەرلەردى قولداۋ ماسەلەسى قانشالىقتى قامتىلدى؟
– مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋ وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە, سونداي-اق جۇمىس پەن قىزمەتتەردى وتاندىق ءونىم بەرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن. ماسەلەن, وسى زاڭعا سايكەس بىلتىردان باستاپ وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءۇشىن اۆانستى 30% مولشەرىندە مىندەتتى تولەۋ, قامتاماسىز ەتۋدىڭ بارلىق تۇرىنەن بوساتۋ, كەلىسىمشارتتاعى مىندەتتەمەلەردى تيىسىنشە ورىنداماعانى ءۇشىن تۇراقسىزدىق ايىبىن تومەندەتۋ سياقتى ارتىقشىلىقتار قاراستىرىلعان. ۇكىمەت ىشكى نارىقتى قورعاۋ, ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتۋ, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ ماقساتىندا ەكى جىلدان اسپايتىن مەرزىمگە ۇلتتىق رەجىمنەن الىپ قويۋدى بەلگىلەۋگە قۇقىلى. بۇگىندە ۇكىمەتتىڭ 6 قاۋلىسى قولدانىستا, ولارعا سايكەس 4 000-نان استام تاۋار تەك قانا وتاندىق وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الىنادى. ۇلتتىق رەجىمنەن الۋلار تىزبەسىن كەڭەيتۋ جونىندەگى جۇمىستى ۇكىمەت تۇراقتى نەگىزدە جۇرگىزىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ ماقساتىندا ءبىر كوزدەن الۋ تاسىلىمەن وفتەيك-كەلىسىمشارت بولىپ سانالاتىن تاۋارلاردى ساتىپ الۋ كوزدەلگەن. بۇل وتاندىق وندىرۋشىلەر شىعارعان تاۋارلاردى كونكۋرستىق ءراسىمسىز تىكەلەي ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– جاڭا زاڭ بيۋروكراتيادان ارىلتۋ مەن راسىمدەردى جەڭىلدەتۋگە قالاي ىقپال ەتەدى؟
– ساتىپ الۋ ءراسىمىن وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا زاڭدا ساتىپ الۋدى وتكىزىلمەدى دەپ تانۋ نەگىزدەرى قايتا قارالدى. ەگەر كونكۋرسقا قاتىسۋ ءۇشىن بىلىكتىلىك تالاپتارىنا ساي كەلەتىن ءبىر ءوتىنىم ۇسىنىلعان جاعدايدا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ وتكىزىلدى دەپ تانىلادى. بۇل ساتىپ الۋدى قايتا وتكىزۋدىڭ الدىن الادى. سونىمەن قاتار كونكۋرس ءتاسىلى ارقىلى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ مەرزىمى بارىنشا قىسقارتىلدى. كونكۋرستىق قۇجاتتامانى الدىن الا تالقىلاۋ 5-تەن 2 جۇمىس كۇنىنە دەيىن, كونكۋرستىق وتىنىمدەردى قابىلداۋ 15-تەن 5 جۇمىس كۇنىنە دەيىن, وتىنىمدەردى قاراۋ جانە قورىتىندىلاردى شىعارۋ 10-نان 3 جۇمىس كۇنىنە دەيىن ازايتىلدى. وسىلايشا, كونكۋرس تاسىلىمەن وتكىزىلگەن ساتىپ الۋ جەڭىمپازدارى 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە انىقتالاتىن بولدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
اباي ايماعامبەت,
«Egemen Qazaqstan»
