سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
توماعا-تۇيىق اۋىلداعى قىزىلسىراعان اعايىن ءۇشىن قىس قىزىعى سانالاتىن كادىمگىدەي مەيرام. سوعىم سويعان ءۇي ءبىرىنشى كۇنى قۋىرداققا شاقىرسا, بىرەر كۇننەن سوڭ اۋىلدىڭ ۇلكەندەرىن جيناپ, ومىرتقادان ءدام تاتىرادى. بۇل ءداستۇر قالا تۇرعىندارىنىڭ دا سۇيەگىنە سىڭگەن. كوپتەن ءدام-تۇزى ارالاسقان اعايىننىڭ ءبىرى ومىرتقاعا شاقىرعان. ەكى تاباق كىسى جينالىپتى. اس كەلگەنشە اڭگىمەنىڭ باستى تاقىرىبى بيىلعى سوعىمنىڭ باعاسى بولدى. الدەن ۋاقىتتا توردە وتىرعان اقساقال بوساعاداعى بوزبالادان:
– وسى ءداستۇردىڭ ءمانىن بىلەسىڭ بە؟ – دەپ سۇرادى.
الاڭسىز وتىرعان بوزبالا ساباقتى وقىماي كەلگەن وقۋشىعا ۇقساپ ءمۇدىرىپ قالماسى بار ما. بوزبالا قىسىلماسىن دەدى مە, كوشەلى اقساقال ءوز سۇراعىنا ءوزى جاۋاپ بەرىپ, اڭگىمەنىڭ تيەگىن اعىتىپ جىبەردى.
– ون سەگىز مىڭ عالامدا بارلىق جان يەسىنىڭ ومىرتقاسى بار. ون ەكى مۇشەنى ۇستاپ تۇراتىن دا سول. اتام قازاق ء«بىر كۇن دامدەس بولعانعا قىرىق كۇن سالەم بەر» دەيدى. اعايىننىڭ اراسىن جاقىنداتاتىن دا وسى ءداستۇر, – دەدى اقساقال. سودان سوڭ وڭ تىزەسىن باسا وتىرعان «قاراوزەك» سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى نارتاي ىسقاقوۆقا بۇرىلىپ:
– وسى سەن جىلدا الدىمەن شاقىرۋشى ەدىڭ, بيىل سوعىمىڭ كەشەۋىلدەپ جاتىر ما؟ – دەپ سۇرادى.
– سوعىم بار عوي, اقساقال, ونىڭ وزىندىك سەبەبى بار, – دەدى نارتاي جۇماتاي ۇلى, – مەن جىلدا ومىرتقاعا شاقىرعاندا قوناقتاردى قۇر قول جىبەرمەيىن دەپ كىتاپ سىيلاۋشى ەدىم. تاريحي-تانىمدىق شىعارمالار, قازاق تىلىندەگى كوركەم ادەبيەتتەر. ەت بولعانىمەن, كىتاپ بولماي تۇر.
ايتسا ايتقانداي, وبلىس ورتالىعىنداعى شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى جالعىز كىتاپ دۇكەنى جابىلعالى وقىرمان قاۋىم رۋحاني قاجەتتىلىگىن قالاي وتەرىن بىلمەي ءجۇر. ورتالىق امبەباپ دۇكەننىڭ ءبىر بۇرىشىندا كىتاپ ساتقانىمەن, كىلەڭ سولتۇستىكتەگى كورشىنىڭ كىتاپتارى. اتىس-شابىس, قاراقشىلىقتى ناسيحاتتايتىن دۇنيەلەر. ال سىباعالى سىي ەتىپ تارتار جەرگىلىكتى ۇلت تىلىندەگى كىتاپتار قاسقالداقتىڭ قانىنداي تاپتىرماي تۇر. جىل سايىن ومىرتقاعا شاقىرعاندا ادال ءدامىن عانا ەمەس, رۋحاني ازىعىن دا قوسا سىيلايتىن جومارت جىگىتتەردىڭ قولى بايلاۋلى.
كوكشەتاۋ
