سوڭعى جىلدارى تمۇ شەڭبەرىندە كوتەرىلگەن باستامالار ۇيىمنىڭ كۇن ءتارتىبىن ايتارلىقتاي كەڭەيتتى. ولاردىڭ قاتارىندا «ادال ازامات», «ادىلەتتى قازاقستان», «تازا قازاقستان» سياقتى ىشكى دامۋ تۇجىرىمدامالارىمەن ۇندەسەتىن قۇندىلىقتىق باعدارلار دا بار. بۇل ءوز كەزەگىندە ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ىشكى رەفورمالارى مەن سىرتقى ساياسي ۇستانىمدارىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن كۇشەيتەدى.
سونىمەن قاتار, تۇركى الەمىندە تسيفرلىق ترانسفورماتسيا مەن جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جاڭا ستراتەگيالىق باسىمدىققا اينالىپ كەلەدى. تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى اياسىندا IT-حابتار جەلىسىن قۇرۋ, تسيفرلىق دامۋ تاجىريبەسىن ءبولىسۋ جانە ورتاق تەحنولوگيالىق كەڭىستىك قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى بەلسەندى تالقىلانىپ كەلەدى. بۇل ءۇردىس ۇيىمنىڭ بولاشاقتاعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
وسى ورايدا ءبىز ازەربايجاندىق ساياساتتانۋشى فيكرەت سادىحوۆپەن سۇحباتتاسىپ, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ قازىرگى ترانسفورماتسياسى, ونىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى ءرولى, سونداي-اق بولاشاق دامۋ پەرسپەكتيۆالارى جونىندە پىكىرىن بىلدىك.
– پرەزيدەنت وتم سامميتىندە سويلەگەن سوزىندە بۇگىندە قازاقستاندا «ادال ازامات», «ادىلەتتى قازاقستان», «تازا قازاقستان» سياقتى اسا ماڭىزدى باستامالاردىڭ جانە باسقا دا كوپتەگەن جوبالاردىڭ تابىستى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل تۇجىرىمدامالاردىڭ قازاقستان قوعامىنىڭ دامۋى مەن رەسپۋبليكانىڭ الەمدەگى ءرولى ءۇشىن قانداي ماڭىزى بار؟
– تۇركىستان – ەجەلگى قالا ءارى وركەنيەتتىڭ ماڭىزدى ورتالىعى. جالپى العاندا, ول مۇسىلمان مادەنيەتى مەن تاريحىنىڭ سيمۆولى سانالادى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ شاقىرۋىمەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر باسشىلارىنىڭ بۇل قالادا باس قوسۋى ءارى سيمۆوليكالىق, ءارى ساياسي مانگە يە. مۇندا گەوساياساتقا, وڭىرلىك ماسەلەلەرگە, قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىققا قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلانادى. بۇل ءوز كەزەگىندە قالاعا ەرەكشە ماڭىز بەرىپ, ونى بىرتىندەپ زاماناۋي مەگاپوليسكە اينالدىرۋعا ىقپال ەتەدى. مۇندا قابىلدانعان شەشىمدەر تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر تاراپىنان ىسكە اسىرىلادى.
– قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ بىرلىگى تۋربۋلەنتتىلىك كەزەڭىندە ەرەكشە ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءسىز بۇل ۇستانىممەن كەلىسەسىز بە؟ ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, ورتاق پروگرەسكە قول جەتكىزۋ ءۇشىن تاراپتاردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋگە قانداي ىنتىماقتاستىق باعىتتارى ىقپال ەتە الادى؟
– قازىرگى تاڭدا بۇل تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمى, ول ءارتۇرلى سالالاردا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان. ارينە, قورعانىس تاقىرىبىنا قاتىستى كەلىسىمدەر دە بار. ءبىز ەلدەرىمىز ءۇشىن سىرتقى, مۇمكىن وڭىردەن تىس نەمەسە ءتىپتى وڭىرلىك مەملەكەتتەر تاراپىنان بەلگىلى ءبىر قاۋىپتەر مەن قاتەرلەردىڭ ساقتالاتىنىن تۇسىنەمىز. سوندىقتان ءبىز ولاردى تويتارۋعا دايىن بولۋىمىز قاجەت. سونىمەن قاتار, قازىرگى كەزەڭدە جانە جاقىن بولاشاقتا بۇل ساياسي بلوكتىڭ اسكەري-ساياسي بلوكقا اينالۋىن كورىپ تۇرعان جوقپىن. دەگەنمەن, قورعانىس قۇرامداس بولىگى بار جانە بۇل قازىرگى كۇردەلى گەوساياسي جاعدايلاردا, حالىقارالىق احۋالدىڭ شيەلەنىسكەن كەزەڭىندە قالىپتى قۇبىلىس. مەنىڭ ويىمشا, بۇل فورمات بۇگىنگى كۇنى بارلىق مۇشە مەملەكەتتەردىڭ مۇددەلەرىنە تولىق سايكەس كەلەدى.
– پرەزيدەنت تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋدى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىعى دەپ اتادى. رەسپۋبليكا بۇل باعىتتا قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى دەپ باعالايسىز؟
– جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق دامۋ بۇگىندە كوپتەگەن مەملەكەتتەر ءۇشىن, سونىڭ ىشىندە دامۋشى ەلدەر ءۇشىن دە جەتەكشى ترەندكە اينالىپ وتىر. ارينە, بۇل تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ نازارىنان تىس قالماۋعا ءتيىس. بۇل جەردە وسى ەلدەردىڭ بولاشاقتا قانداي قادامدار جاسايتىنى, جاساندى ينتەللەكتىنى قالاي پايدالاناتىنى جانە تسيفرلىق دامۋعا كوشۋ قالاي جۇزەگە اسىرىلاتىنى ەرەكشە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بۇل – ۋاقىت تالابى. سونىمەن قاتار, بۇل مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتان باس تارتۋدى بىلدىرمەيدى. مۇنىڭ بارلىعى ۇيلەسىمدە تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر ءۇشىن ءتان جانە باستى باسىمدىق بولاتىن قۇندىلىقتار كەشەنىن قۇرايدى.
– قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تۇركى تىلدەرىنىڭ ورتاق تەرمينولوگيالىق بازاسىن قالىپتاستىرۋعا قاتىستى باستاماسىن قالاي باعالايسىز؟
– تۇركى تىلدەرىنىڭ تەرمينولوگيالىق بازاسى قۇرىلۋى اتالعان ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ مۇددەلەرىنە قايشى كەلمەيتىنىنە سەنىمدى بولۋ قاجەت. اسىرەسە, بۇل ەلدەردى ورتاق ەتنيكالىق جانە تىلدىك تامىرلار, سونداي-اق تاريحي بايلانىستار مەن داستۇرلەر بىرىكتىرەتىنىن ەسكەرگەن ءجون. سوندىقتان, مەنىڭ ويىمشا, بۇل باستاما ۇيىمنىڭ باسقا مۇشەلەرى تاراپىنان تۇسىنىستىك تابادى, ويتكەنى مۇنداي بازا گۋمانيتارلىق جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىندا ودان ءارى جاقىنداسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ تۇركيا ۇسىنعان «تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى +» فورماتىن قۇرۋ باستاماسىن قولدايتىنىن مالىمدەدى. بۇل ۇيىمنىڭ ترانسفورماتسياسىنا قالاي اسەر ەتەدى دەپ ويلايسىز؟
– تۇركيانىڭ «تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى +» فورماتىن قۇرۋ باستاماسى, مەنىڭ ويىمشا, قازىرگى ۋاقىتتىڭ تالاپتارى مەن وزەكتى سىن-قاتەرلەرىنە تولىق سايكەس كەلەدى. ەگەر قانداي دا ءبىر ەل نەمەسە قۇرىلىم تولىققاندى مۇشە نە باقىلاۋشى رەتىندە قوسىلعىسى كەلسە, مەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر بۇعان قارسى بولادى دەپ ويلامايمىن. اسىرەسە, بۇل فورمات بارلىق سالالاردا ىنتىماقتاستىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان شارالاردى بىرلەسىپ ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇيىمنىڭ ترانسفورماتسياسىنا اسەرى تۋرالى ايتاتىن بولساق, مۇمكىن, ساندىق تۇرعىدان فورمات كەڭەيۋى ىقتيمال. الايدا ونىڭ ماقساتتارى, مىندەتتەرى مەن بولاشاعىنا, مەنىڭ ويىمشا, بۇل ەشقانداي تەرىس اسەر ەتپەيدى.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!
