كورمە مۋزەيدىڭ ارحەولوگيا, ەتنوگرافيا, فوتوقۇجاتتار قورىندا ساقتالعان بىرەگەي جادىگەرلەر نەگىزىندە جاساقتالعان. ورتالىق مۋزەيدە كەمەل اقىشەۆتىڭ شىعارماشىلىعى مەن ءومىر جولىنا قاتىستى 160-تان استام ەكسپونات بار. عالىم ومىرىندەگى باستى وقيعالاردى بەينەلەيتىن فوتوسۋرەتتەر مەن ماراپاتتار دا كورمە تورىنەن ورىن العان.
قازاقستان ارحەولوگياسىنىڭ تاريحى ك.اقىشەۆتىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى دەسەك, ەل اۋماعىندا جۇرگىزىلگەن ەڭ اۋقىمدى ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىندا تابىلعان تاڭداۋلى جادىگەرلەر عالىمنىڭ تاباندى ىزدەنىسىنىڭ جەمىسى.
ك.اقىشەۆ 1951-1952 جىلدارى باسقارعان نۇرا ەكسپەديتسياسىنىڭ نۇرا, شەرۋباي-نۇرا, جاقسى مەن جامان سارىسۋ وزەندەرى اڭعارلارىنداعى قورىمداردان جينالعان ماتەريالدار, جەتىسۋ اۋماعىنداعى ۇيسىندەردىڭ ماتەريالدىق مادەنيەتىن بەينەلەۋگە, ونىڭ ەۆوليۋتسياسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەسكەرتكىشتەردەن جيناستىرىلعان جادىگەرلەر, بەسشاتىر قورعانىنداعى جەرلەۋ ورنىنان الىنعان تيان-شان شىرشاسىنىڭ بىرنەشە بورەنەسى دە ەكسپوزيتسيا تورىنەن ورىن العان.
اسىرەسە 1956-1991 جىلدارداعى جەتىسۋ ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسىنىڭ ماتەريالدارى ايرىقشا مانگە يە. ساقتاردىڭ سارىتوعاي قونىسىنان الىنعان ماتەريالدار (ب.ز. I-III ع.), 1985 جىلى تۇسىرىلگەن قىستاۋلاردىڭ توپوگرافيالىق جوبالارى, سۋارۋ قۇرىلىستارى, سۋ ديىرمەندەرى, ءىرى تاس بلوكتاردان جاسالعان قورشاۋلاردىڭ سۋرەتتەرى, ءارتۇرلى كەزەڭگە جاتاتىن سۇلۋ قويان قورىمىنىڭ قازبا ماتەريالدارى, 1982 جىلدىڭ كوكتەمىندە شەڭگەلدى اۋىلىنىڭ شەتىنەن انىقتالعان XIII-XIV عاسىرلاردا ءومىر سۇرگەن بەلگىسىز شىڭعىس اۋلەتى بيلەۋشىسىنىڭ جەرلەۋ ورنىنا قاتىستى جادىگەرلەردى وسى كورمەدەن تاماشالاي الاسىز.
كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي ديرەكتورى راشيدا حاريپوۆا, وتاندىق گۋمانيتارلىق عىلىمنىڭ دامۋىنا جانە الەمدىك مادەنيەتكە زور ۇلەس قوسىپ, مۋزەي قورىن باعا جەتپەس قازىنالارمەن بايىتقان كەمەل اقىشەۆتىڭ تۇلعاسى مەن شىعارماشىلىق مۇراسى جاس ىزدەنۋشىلەر ءۇشىن ۇلكەن زەرتتەۋلەرگە سۇرانىپ تۇرعان مازمۇندى تاقىرىپ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار ءىس-شارا بارىسىندا تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى زەينوللا ساماشەۆ, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى جاكەن تايماعامبەتوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى الەكساندر پودۋشكين, عالىمنىڭ قىزى زارينا كەمالقىزى ءسوز سويلەپ, قايراتكەر عالىمنىڭ ەڭبەك جولى مەن ومىرىنە قاتىستى تىڭ ەستەلىكتەرمەن ءبولىستى.
الماتى
