اجەلەرىمىز نەمەرەلەرىنە جالىقپاي ايتاتىن «جالعىز كوزدى داۋدەن» باستاپ, «بوتا تۋرالى ەرتەگى», ء«بىر قالىڭدىققا ءۇش كۇيەۋ», «سالاقباي مەن تۇلكى», «سيقىرلى باق», «الدار كوسە مەن باي», «وتىنشىنىڭ قىزى», «اقىلدى ۇرى», «ەر قوساي باتىر», «اقىماق قاسقىر» سياقتى قازاق ەرتەگىلەرى اعىلشىن تىلىنە ساپالى اۋدارىلىپ, باتىس جۇرتىنىڭ رۋحانياتىنا دا ءوز ۇلەسىن قوسقانىن اڭعاردىق. ءبىزدى قىزىقتىرعانى مەري لوۋ ماسەي اتالعان ەڭبەگىندە باتىس وقىرمانىنا ءوزى جيناپ-تەرىپ, اۋدارعان قازاق ەرتەگىلەرى تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن ارقايسىسىنا ءوز مازمۇنىنا ساي قىستىرما سۋرەتتەر بەرىپ, كىتاپتىڭ مازمۇنىن بايىتا ءتۇسىپتى.
اۋدارماشى رەتىندە مەريدىڭ ءار ىسىنە ۇقىپتىلىعى سونشا, كەي قازاقشا اتاۋلاردى تۇپنۇسقادا بەرۋگە قۇلشىنعان. مىسالى, «اقىلدى ۇرى» اتتى ەرتەگىدە ء«ومىر-زايا» اتتى جۇلدىز اتىن قازاقشا ۇلگىدە «Omir-Zaya» دەگەن اتاۋمەن العان.
وسى ساتتە مەري لوۋ ماسەي كىم بولدى ەكەن دەگەن زاڭدى سۇراق تۋادى. ول – امەريكالىق جازۋشى, زەرتتەۋشى. جۇيكە اۋرۋى سەبەبىنەن فيلادەلفيا شتاتىنداعى قوناقۇيدىڭ تەرەزەسىنەن سەكىرىپ, جان تاپسىرعان. ءبارىن بىلەتىن ينتەرنەت بىزگە ول حاقىندا وسىنداي عانا شاعىن اقپارات بەرەدى. ءبىر انىعى, ول ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان كىتاپتى جازۋعا وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى بۇرىنعى كەڭەس وداعىنا قاراستى ەلدەرگە ارنايى ساپارمەن كەلگەندىگى. سول ساپارىنىڭ ناتيجەسىندە ول قازاق مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن باتىس الەمىنە ناسيحاتتايتىن «دالا ەرتەگىلەرى» اتتى كىتابىن رۋحاني مۇرا رەتىندە قالدىردى.
ءبىر قىزىعى, اۆتور وسى كىتابىنىڭ العىسوزىندە: «بۇل كىتاپقا ەنگەن ەرتەگىلەردىڭ كەيبىرى ەۋروپادا عاسىرلار بويى تانىمال بولعان حالىقتىق ەرتەگىلەردىڭ نۇسقالارى دەگىم كەلەدى, مۇمكىن, ولاردىڭ شىعۋ تەگى شىعىس ەلدەرى شىعار. مىسالى, «قاڭباق شال» ەرتەگىسى اعايىندى گريممدەردىڭ «كىشكەنتاي وجەت تىگىنشى» اتتى ەرتەگىسىنىڭ ءبىر نۇسقاسى دەۋگە بولادى. ءتىپتى بۇل ەرتەگىنىڭ جۇزدەگەن ءتۇرى بار, بىزگە ازيادان كەلگەن بولۋى دا ىقتيمال. ال «سالاقباي مەن تۇلكى» ەرتەگىسىنىڭ كونە نۇسقاسى بار ءارى ول ەل اراسىندا كەڭ تارالعان. ەۋروپادا, ءسىبىر حالىقتارىندا, ءۇندىستاندا ودان ارى شىعىستا وسى سارىنداس ەرتەگى نۇسقاسى كوپ كەزدەسەدى. بۇل ەرتەگى باتىسقا «ەتىك كيگەن مىسىق» دەگەن اتپەن بەلگىلى. سونىمەن بىرگە, «سەگىزباي مەن كىشكەنتاي قىز» جانە «سيقىرشى ايەل» ەرتەگىلەرى ءۇندىستاندا جازباشا تۇردە وتە ەرتە كەزدەن بەرى ساقتالعان ەرتەگىلەردىڭ نۇسقالارى دەگىم كەلەدى. قازاقتىڭ جانۋارلار تۋرالى ەرتەگىلەرى شىنتۋايتىندا, ورىستىڭ ىقپالىن كورسەتەدى, ەرتەگىلەردىڭ جەلىسى ورىستىڭ جانۋارلار ەرتەگىلەرىنە ۇقساس. ىزگىلىك پەن يۋموردى ۇشتاستىرعان بۇل ەرتەگىلەر دالالىق كوشپەلىلەردىڭ ءومىرى, ولاردىڭ وزدەرىنە تاۋەلدى جانۋارلارعا دەگەن شەكسىز سۇيىسپەنشىلىگىن بەينەلەيدى», دەپ جازىپتى.
«باياعىدا ءبىر باي بولىپتى, ءتورت ت ۇلىگى ساي بولىپتى» دەپ باستالاتىن قازاق ەرتەگىلەرى قازاقپەن بىرگە تۋىپ, دالالىق مادەنيەت رەتىندە قالىپتاسقانىن بۇكىل الەم بىلەدى. ال قازاقتىڭ 19 ەرتەگىسىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارىپ, كىتاپ رەتىندە جاريالاعان اۆتوردىڭ كەي ەرتەگىمىزگە جوعارىداعىداي تۇسىنىكپەن قاراۋىندا ءبىر سەبەپ بار ما, كىم ءبىلسىن! دەگەنمەن ونىڭ باي مادەنيەتىمىزدى از دا بولسا, وزگە جۇرتقا تانىستىرعانىنا كوڭىل قۋانادى.
