قۇرىق تەڭىز پورتىن ارالاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيسترگە جىل باسىنان بەرى جۇكتەردى اۋىستىرىپ تيەۋ كولەمى 1,5 ملن توننادان اسقانى, جىل سوڭىنا قاراي كولەمى 2,2 ملن تونناعا دەيىن جەتكىزىلەتىنى باياندالدى. بيىل تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىن اياقتاپ, استىق تەرمينالىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. لوگيستيكالىق كلاستەر قۇرۋ جانە پاروم فلوتىن جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جالپى, پەرسپەكتيۆالى جوبالىق قۋاتى جىلىنا 6 ملن توننا جۇكتى قۇرايدى. قۇرىق تەڭىز پورتى جىل بويى اۆتوكولىك جانە تەمىرجول پارومدارىن قابىلداي الادى, وسى ماقساتتا مامانداندىرىلعان 4 ايلاق بار.
مۇندا و.بەكتەنوۆكە ەنەرگەتيكادا, مۇناي وڭدەۋ, حيميا ونەركاسىبى جانە باسقا دا سالالاردا پايدالانىلاتىن «جاسىل» سۋتەگىن ءوندىرۋ بويىنشا قازاق-نەمىس ينۆەستيتسيالىق جوباسى تانىستىرىلدى. كاسىپورىننىڭ قۋاتى 2 ملن تونناعا جەتەدى. ينۆەستيتسيا كولەمى 50 ملرد ەۋرودان اسادى. جوبانى ىسكە اسىرۋ كەزىندە سۋ تۇششىتۋ زاۋىتى مەن قۋاتى 40 گۆت جەك ستانساسىن سالۋ جانە پايدالانۋ جوسپارلانىپ وتىر. جوبا اياسىندا 1,8 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
پرەمەر-مينيستر اقتاۋ تەڭىز ساۋدا پورتىنىڭ قۋاتىمەن تانىستى. نىسان ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ءوزىنىڭ تەحنيكالىق پارامەترلەرى مەن قالىپتاسقان بيزنەس–ۇدەرىستەرى بويىنشا پورت زاماناۋي حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى. تەحنيكالىق جابدىق جۇكتەردىڭ كەڭ اۋقىمىن وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى تاڭدا نىساننىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 11 ملن توننادان اسادى. مۇندا ءۇش مۇناي قۇيۋ جانە ءۇش قۇرعاق جۇك ايلاعى, جىلىنا 800 مىڭ توننا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن وتكىزۋگە قابىلەتتى استىق تەرمينالى, سونداي-اق پاروم كەشەنى بار. بيىلعى 8 ايدا پورت ارقىلى جۇكتەردى اۋىستىرىپ تيەۋ كولەمى 3 ملن توننادان استى, نەگىزگى باعىتتارى – يران, تۇرىكمەنستان, ازەربايجان, رەسەي جانە باسقا دا ەلدەر.
مۇندا اقتاۋ پورتى بازاسىندا كونتەينەرلىك حاب سالۋ جوسپارى تۋرالى باياندالدى. ينۆەستور رەتىندە قىتايدىڭ ەڭ ءىرى پورت كومپانيالارىنىڭ ءبىرى «ليانيۋنگان پورت كومپانيالار توبى» جشق تارتىلدى. ينۆەستيتسيالىق جوبا تاسىمالداۋدى ورتا جانە ۇزاقمەرزىمدى جوسپارلاۋعا ىقپال ەتىپ, جۇكتەردى جەتكىزۋگە قولايلى جاعداي جاسايدى دەپ كۇتىلەدى.
پرەمەر-مينيستر حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىنىڭ تۇيىسكەن جەرىندە ورنالاسقان ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە پورتتارىمىزدى كاسپي تەڭىزىنىڭ جەتەكشى حابتارىنىڭ بىرىنە اينالدىرا وتىرىپ, ولاردى تۇرلەندىرۋ بويىنشا ستراتەگيالىق مىندەت قويدى. قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى – ءبىزدىڭ ارتىقشىلىعىمىز, ونى بار مۇمكىندىگىنشە پايدالانۋ كەرەك. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قۋاتتى ترانزيتتىك, لوگيستيكالىق جانە ينفراقۇرىلىمدى-سەرۆيستىك الەۋەتى وتە جوعارى, ونى ودان ءارى دامىتۋ قاجەت. سوندىقتان وتاندىق تەڭىز كولىك-لوگيستيكالىق كلاستەرىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا جوبالاردى ىسكە اسىرۋ وتە ماڭىزدى», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
وڭىرگە جۇمىس ساپارى بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى ماۋسىمدا وتكەن ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستە بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى, ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا بيىل وڭىرگە 215 مىڭعا جۋىق دەمالۋشى كەلىپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا كەلۋشىلەر سانى 9,5%-عا ارتقان. سالادا كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمى 6,5 ملرد تەڭگەگە جەتتى. كەيىنگى ەكى جىلدا وبلىستا قوناقۇيلەر مەن دەمالىس ورىندارىن سالۋ بويىنشا 4 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلدى. 2025-2027 جىلدارى تۋريزم سالاسىندا 500-دەن استام جۇمىس ورنىن اشۋ ارقىلى تاعى 12 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا.
كەندىرلى كۋرورتتىق ايماعى – ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تانىمال ورىنداردىڭ ءبىرى. و.بەكتەنوۆكە تۋريستىك اعىندى ارتتىرۋعا باعىتتالعان نەگىزگى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلارى تۋرالى باياندالدى. ونىڭ قاتارىندا حالىقارالىق اۋەجاي, قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 50 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تۇششىتۋ زاۋىتى كىرەدى. سونىمەن قاتار جالپى ۇزىندىعى 156 شاقىرىمدى قۇرايتىن «جاڭاوزەن-كەندىرلى-تۇرىكمەنستان شەكاراسى» جولىنا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك.
«ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى تۋريستىك الەۋەتتىڭ ودان ءارى دامۋ پەرسپەكتيۆاسى ايتارلىقتاي زور. ول ءۇشىن وڭىردە تەڭىز, تاڭعاجايىپ پەيزاجدار, تاريحي ەسكەرتكىشتەر مەن كيەلى ورىندار بار. ساپالى سەرپىلىس ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتىپ, ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە جاڭا نىساندار سالۋ قاجەت. ءتيىستى مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىككە بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىرامىن», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا جولداۋىندا قويىلعان مىندەتتەر شەڭبەرىندە جاڭاوزەن مونوقالاسىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالارمەن تانىستى. اتاپ ايتقاندا, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جانە باسقا دا ماڭىزدى باعىتتاردىڭ قارقىنى تەكسەرىلدى.
ۇكىمەت باسشىسى جاڭا وندىرىستەردى اشۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, مونوقالا ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ جوسپارىمەن تانىستى. جاڭاوزەندە 150 مىڭنان اسا ادام تۇرادى. بولجام بويىنشا, 2035 جىلعا قاراي حالىق سانى 200 مىڭ تۇرعىننان اسادى. كۇتىلەتىن ءوسىمدى ەسكەرە وتىرىپ, قالا تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋدى, ونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ بيزنەس-باستامالارىن قولداۋ جونىندەگى شارالاردى كۇشەيتۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزى اتاپ ءوتىلدى.
تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلدى. و.بەكتەنوۆكە جاڭاوزەن مەن وعان ىرگەلەس جاتقان اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن, تۇرمىسقا قاجەتتى گازبەن جانە ەلەكتر ەنەرگياسىمەن 100% قامتاماسىز ەتىلگەنى باياندادى. تۇرعىنداردى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن سۋ تازارتۋ قۇرىلىسىن جاڭعىرتۋ – مونوقالانىڭ تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ماڭىزدى جوبا سانالادى. نىساننىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن 2025 جىلى 30 مىڭ تەكشە مەتر كولەمىندە سۋ قورلارىن جيناقتاۋ ءۇشىن رەزەرۆۋارلار سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.
مونوقالانىڭ ونەركاسىبىن دامىتۋ جانە جاڭا وندىرىستەردى ىسكە قوسۋ ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ قوسىمشا كولەمىن تالاپ ەتەدى. «قازمۇنايگاز» ۇك اق مەن يتاليالىق ENI كومپانياسىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان قاجەتتىلىكتەرىن جابۋ ءۇشىن جالپى قۋاتى 247 مۆت گيبريدتى ەلەكتر ستانساسىن سالۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوبا باستالدى. جوبا جەك بىرلەسكەن گەنەراتسياسىن (كۇن جانە جەل ەنەرگەتيكاسى) پايدالانۋدى جانە گاز ەلەكتر ستانساسىن سالۋدى كوزدەيدى.
و.بەكتەنوۆ تۇرعىندارعا قولجەتىمدى ءارى ساپالى ءبىلىم بەرۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالارمەن تانىستى. ماسەلەن, جاڭاوزەندە «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا جىل سوڭىنا دەيىن 1,2 مىڭ ورىندىق زاماناۋي مەكتەپتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا. كەلەسى جىلى تاعى ەكى جايلى مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار بالالار مەن جاستاردى جان-جاقتى دامىتۋ ءۇشىن 350 ورىندىق Bolashaq Sarayi وقۋشىلار سارايىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. نىسان كەلەسى جىلى قالا تۇرعىندارىنىڭ پايدالانۋىنا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
ۇكىمەت باسشىسىنا قالاداعى جاڭا گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى بارىسى تۋرالى باياندالدى. جوبانى ىسكە قوسۋ حالىقتىڭ قوسىمشا گاز كولەمىنە دەگەن قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, ەڭ باستىسى – ونەركاسىپتىڭ ودان ءارى دامۋىنا جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى مۇناي-حيميا ونىمدەرىن جاساۋعا سەرپىن بەرەدى. كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتى 900 ملرد تەكشە مەتر ىلەسپە مۇناي جانە تابيعي گاز قوسپاسىن, سونداي-اق جىلىنا 5 مىڭ توننا گاز كوندەنساتىن قۇرايدى. قۇرىلىس جۇمىستارى 2023 جىلدىڭ قاراشا ايىندا باستالدى, ەكى ىسكە قوسۋ كەشەنىن تولىق اياقتاۋ 2027 جىلدىڭ باسىنا جوسپارلانعان.
پرەمەر-مينيستر گاز وڭدەۋ كاسىپورنىنىڭ قۇرىلىسى ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋى ءۇشىن كەڭ اۋقىمدا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
