جيىن بارىسىندا س.باتىرشا- ۇلى تاۋەلسىزدىك الار تۇستاعى, تاۋەلسىزدىكتەن كەيىنگى تارتىستى ديپلوماتيالىق قىزمەتىنەن سىر شەرتە وتىرىپ, ۇلتتىق قۇندىلىق تاقىرىبىندا اڭگىمە ءوربىتتى. سونىمەن قاتار ب.مومىش ۇلىنىڭ مايدانداعى ەرلىكتەرىنەن بولەك, ونىڭ تىلگە, ۇلتتىق مادەنيەتكە سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىن وقۋشىلارعا اسەرلى باياندادى.
«قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا باتىرلىق, نامىس دەگەن كيەلى ۇعىمداردىڭ الار ورنى ەرەكشە. ءاردايىم ەل ءۇشىن كۇرەسكەن, وتانىن قورعاعان تۇلعالاردىڭ ارقاسىندا حالىقتار مەن مەملەكەتتەر وركەندەگەن جانە ساقتالىپ كەلەدى. ەرجۇرەك باۋىرجان مومىش ۇلى سولاردىڭ قاتارىنا جاتادى. مەنىڭ باۋكەڭمەن تانىسۋىم ورتا ازيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جۇرگەن ستۋدەنتتىك شاعىمنان باستالدى. 1960 جىلى تاشكەنت پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ۇلكەن اكت زالىندا ەكى مىڭنان استام قازاق جاستارىمەن كەزدەسۋ ءوتتى. وندا ب.مومىش ۇلى قازاقستاندا قۇرىلعان, گەنەرال ي.ۆ.پانفيلوۆ باسقارعان ديۆيزيانىڭ ماسكەۋ ءۇشىن شايقاستاعى ەرلىگى تۋرالى ايتىپ بەردى. باۋكەڭ ءوزى تۋرالى ەمەس مايدانداس جاۋىنگەرلەر تۋرالى باياندادى. ستۋدەنت جاستار ىقىلاسپەن قارسى الدى. مەنىڭ العاشقى العان اسەرىم – سىرت ايبارىنا قاراعاندا, ول كىسى قاتال مىنەزدى, كوپ سويلەمەيتىن, اشىلمايتىن ادام رەتىندە كورىندى. بىراق ۋاقىت وتە كەلە, الماتىدا ءجيى ارالاسىپ, سۇحباتتاسقانىمىزدان كەيىن ول كىسىنىڭ ءوزىم دەگەن پىكىرلەس ادامدارمەن, اڭگىمەلەسۋگە تۇراتىن كىسىلەرمەن اشىق تا ادال سويلەسەتىنىنە كوزىم جەتتى», دەدى س.باتىرشا- ۇلى.
مەملەكەت مۇددەسى, قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى, ۇلت بولاشاعى ءسوز بولعان جۇزدەسۋدە ورىس سىنىبىنىڭ وقۋشىلارى دا بەلسەندى قاتىسىپ, كوكەيكەستى ساۋالدارىن قويدى. ماسەلەن, نۇراي ەسىمدى وقۋشى ب.مومىش ۇلىنىڭ كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن ەرلىگى تۋرالى سۇرادى.
ء«بىز كوبىندە باۋكەڭنىڭ اسكەري ەرلىگىن, جازۋشىلىق قابىلەتىن, ول كىسىنىڭ شىنشىلدىعىن, ادىلەتتىلىگىن ايتامىز. بۇل – دۇرىس. سونىمەن قاتار قازاق حالقىنىڭ اتى-ءجونىن جازۋداعى ءداستۇرلى ەرەكشەلىگىن ساقتاپ قالۋ ۇلگىسىن, ۇلتتىق سانا-سەزىمىن كوتەرۋدەگى ەڭبەگىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ماسكەۋدەگى ءامىرشىل-اكىمشىل بيلىك ءبىر ۇرپاقتىڭ ومىرىندە قازاق حالقىنىڭ الىپپەسىن ءۇش رەت وزگەرتتى. سونىمەن قاتار قازاقتاردىڭ باسقا شىعىس حالىقتارى سەكىلدى اتام زاماننان كەلە جاتقان اتاتەك اتاۋلارىن جويىپ, بارلىق ورتا ازيا رەسپۋبليكاسى حالىقتارىنىڭ فاميلياسىنا «-وۆ, -ەۆ, -وۆا, -ەۆا», وتچەستۆو قىلىپ «-يچ, -ەۆيچ, -ەۆنا, -وۆنا» جۇرناقتارىن كۇشتەپ جالعاپ بەردى. باۋكەڭ وقىعان-توقىعانى تەرەڭ بولعاندىقتان, ول ءار حالىقتىڭ ءوزىنىڭ ءداستۇرلى اتى-ءجونىن ساقتاپ قالۋ قۇقىعىن قورعادى. ءسويتىپ, تۇركى حالىقتارىن ورىستاندىرۋدىڭ جولىنا قارسى شىقتى, ءداستۇرلى اتى جانە اكەسىنىڭ اتىنان قۇرىلاتىن اتاۋىن ساقتاپ قالدى (باۋىرجان مومىش- ۇلى – بۇرىن وسىلاي جازىلعان). وسى ماسەلە تۋرالى اڭگىمەلەسكەنىمىزدە, باۋكەڭ ءوزىنىڭ ءداستۇرلى اتى-ءجونىن ساقتاپ قالۋداعى كوپ ارەكەتىن جانە قۋدالاۋعا تۇسكەنىن ايتىپ بەردى. بارلىق قىسىمعا قاراماستان, قازاق حالقى ەكەنىمىزدى كورسەتە بىلەتىن « ۇلى» دەگەندى قالدىرۋى ول كىسىگە وڭاي تيمەدى», دەدى س.باتىرشا- ۇلى.
شاراپاتتى ءىس-شارانىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى, «قارا شاڭىراق» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ديرەكتورى تۇرار ساتتارقىزىنىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي كەزدەسۋلەردىڭ وقۋشىلارعا بەرەرى مول.
ء«بىز «ۇلاعاتتى ۇرپاق» جوباسى اياسىندا مەكتەپتەردە بەلگىلى تۇلعالارمەن جۇزدەسۋ ۇيىمداستىرامىز. ماقساتىمىز – جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ, ولاردىڭ بويىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتى ءسىڭىرۋ. سايلاۋ اعامىز دا باۋىرجان مومىش ۇلىمەن العاش وسىنداي كەزدەسۋدە جولىققان. تۇلعالاردىڭ ءبىراۋىز ءسوزى وقۋشىلاردىڭ تاڭداۋىنا اسەر ەتىپ, ءومىرىن وزگەرتۋى بەك مۇمكىن. بۇگىنگى ۇيىمداستىرعان ءىس-شارامىزدا وتىز بالادان ءبىر بالا اسەرلەنىپ, رۋحتانىپ قايتسا, ءبىزدىڭ جەتىستىگىمىز سول. الداعى ۋاقىتتا سايلاۋ اعامىز سىندى ومىردە كورگەنى مول, ايتارى بار تۇلعالاردى ستۋدەنتتەرمەن دە جولىقتىرىپ, سىر-سۇحبات ۇيىمداستىرۋ جوسپارىمىزدا بار», دەدى تۇرار ساتتارقىزى.
