پىكىر • 13 قىركۇيەك, 2024

عالىمنىڭ ازاماتتىق مىندەتى

260 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

عىلىمي جيىن وتەتىن جەرگە جەتتىك. گرانت العان عالىمداردىڭ زەرتتەۋ جوبالارى تانىستىرىلىپ جاتىر. وتە جاقسى جۇمىستار بار ەكەن. سونىڭ ىشىندە جالپى سوماسى 750 ملن تەڭگە تۇراتىن جوبانىڭ جەتەكشىسى ءارى اۆتورىمەن اڭگىمەلەسكى­مىز كەلىپ, نيەتىمىزدى ۇيىمداستىرۋشى تاراپقا بىلدىردىك. ءباسپاسوز قىزمەتكەرى جۇگىرىپ ءجۇرىپ, سپيكەردى سۇحبات بەرۋگە ىڭعايلى تۇسقا جەتەكتەپ اكەلدى.

الگى كەيىپكەرىمىزگە ءوزىمىزدى تانىستىرىپ, ءوزىن دە وقىرماندارعا قىسقاشا تانىستىرۋىن, سودان سوڭ جوباسى جونىندە ءتۇسىندىرىپ بەرۋىن سۇرادىق. ءوزىن ازەر تانىستىرعان ول جوباسىن ايتۋعا كەلگەندە ءتىپتى ەجىكتەدى. قازاقشا ويىن دۇرىس جەتكىزە المايتىن كوپ سپيكەردىڭ ءبىرى شىعار دەگەن ويمەن, وعان قوسا ساراپشىنىڭ ءسوزى وقىرمانعا دا, جۋرناليسكە دە قۇندى ەكەنى سانامىزعا سارت ەتىپ: «قالاساڭىز, ورىسشا ايتىڭىز», دەدىك. ءبىر-ەكى ءسوز ايتىپ ورىسشانى دا وڭدىرماعان سوڭ ءارى قايتا-قايتا ۇيىمداستىرۋشىعا قارايلاي بەرگەندىكتەن, شەتەلدە 20 جىلداپ جۇمىس ىستەپ كەلگەن كەيىپكەرلەرىمىزدەن اعىلشىنشا پىكىر العانىمىز ەسكە ءتۇسىپ: ء«تىپتى اعىلشىن تىلىندە تۇسىندىرسەڭىز دە مارحابات», دەدىك. وسى كەزدە كەيىپكەرىمىز كىدىردى, ۇندەمەي بىرەر مينۋت تۇردى دا: «سويلەمەي-اق قويايىن, سۇحبات بەرگەندى جاراتپايمىن», دەدى. سوزگە جوق, ءىستىڭ ادامى بولار دەپ, ويىن جيناقتاپ جازىپ بەرۋىن وتىندىك, اقىر اياعى سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتتى.

ءىس-شارا مارەسىنە جەتىپ, كەڭسەمىزدى بەتكە الىپ, كولىكتە كەلە جاتىرمىز. جۋر­نا­ليسپەن اڭگىمەگە ق ۇلىق تانىتپاعان كوڭىل­سىز كەيىپكەردىڭ قىلىعى قايتا ەسىمىزگە ءتۇستى. سۇراقتار جاۋاپسىز قالدى. عىلىمي جوبالاردى (عىلىم قورى ارقىلى) قارجىلاندىرۋ ءتارتىبى بويىنشا عالىمدار بارلىق سومانىڭ 20 پايىزىن ينۆەستورلاردان تارتۋعا, ءوزى تابۋعا ءتيىس. مۇندايدا ادام ءوز جوباسىنىڭ جەمىستى, تابىستى بولاتىنىنا دەمەۋشىنى سەندىرۋگە اۋزى-اۋزىنا جۇقپاي سويلەپ, ءتۇسىندىرىپ, قورعاپ شىعۋى كەرەك شىعار. الدە ويىن ءجوندى جەتكىزبەيتىن قوماقتى قارجىنى تارتا قويا ما؟ جوق, ينۆەستور 150 ملن تەڭگەنى تۇك تۇسىندىرمەگەن جوبانىڭ اۆتورىنا بەرە سالا ما؟ مۇمكىن ەمەس قوي. ودان دا بۇرىن عىلىمي دارەجەسى بار كەيىپكەرىمىز باكالاۆرياتتاعى ديپلومدىق جۇمىسىن, ودان كەيىنگى عىلىمي ديسسەرتاتسياسىن كوميسسيانىڭ الدىندا قالاي قورعادى؟ كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ قارشا بوراعان سۇراقتارىنا قايتىپ جاۋاپ بەردى؟ وسى دەڭگەيگە شىققان ادام ءسوزسىز جۇمىسىن قورعاپ شىقتى عوي, ءوز جوباسىن جاساپ, ينۆەس­توردى دا تارتا الدى. دەمەك, ونىڭ جۋرناليست سۇراقتارىنا ءجوندى جاۋاپ بەرمەۋىن اقتاۋ قيىن.

عىلىمنىڭ دامۋىنا عىلىمدى جان-جاقتى ناسيحاتتاۋدىڭ تيگىزەر ىقپالى جوعارى. ناسيحاتى كۇشتى سالاعا جاس بۋىن دا قۇمار كەلەدى. ال ءبىزدىڭ ويىمىزشا, عىلىمنىڭ كەڭىنەن ناسيحاتتالۋىنا ەڭ الدىمەن عالىمدار مۇددەلى بولۋى قاجەت. ايتپەسە قالامگەرلەردىڭ قۇمارتقانى, جۋرناليستەردىڭ جۇگىرگەنى جەتكىلىكسىز. البەتتە, بۇراقالىق اقپارات قۇرالدارىندا عىلىم كەڭىنەن دارىپتەلۋى كەرەك, ءاربىر سايت, گازەت, جۋرنالدا عىلىمعا ارنايى ايدار, راديو مەن تەلەارنالاردا تۇراقتى شىعاتىن حابار بولۋى قاجەت ەكەنى ايدان انىق. «شوۋ بيزنەسكە ءبۇتىن ءبىر تەلەارنا مەن بىرنەشە راديو بار, عىلىمعا دا ارنالعان سونداي ارنالار بولۋعا ءتيىس» دەگەن ويدى رەتى كەلگەن سايىن ايتىپ تا ءجۇرمىز. بىراق عىلىم تاقىرىبىندا تۇراقتى جازاتىن ساناۋلى جۋرناليستەردەن دە, ءوز تاجىريبەمىزدەن دە بايقاعانىمىزداي, زەرتتەۋشىلەر عىلىمي جۇمىستارى جونىندە جۇرتقا جەتكىزۋگە سونشالىقتى ق ۇلىقتى ەمەس. كەيبىرى ءتىپتى ونىسىن اشىق بىلدىرەدى. «ۋاقىتىم جوق, زەرتحاناداعى جۇمىستارىم كۇتىپ تۇر» دەپ كەرى بۇرىلعانداردى دا كەزىكتىرگەنبىز. الايدا سولاردىڭ كوبى – عىلىمي جۇمىسىنا گرانت العاندار. گرانت دەگەنىمىز – حالىقتىڭ سالىعىنان جينالعان مەملەكەتتىڭ قارجىسى. تۇپتەپ كەلگەندە, حالىقتىڭ قاراجاتىنا جۇرگىزىلگەن جوبا تۋرالى بۇقاراعا قاراپايىم تىلمەن تاتپىشتەپ ءتۇسىندىرۋ – عالىمنىڭ كاسىبي مىندەتى. ال عىلىمدى ناسيحاتتاۋ – عالىمنىڭ ازاماتتىق مىندەتى. عالىمداردا وسىنداي كوز­قاراس قالىپتاسقاندا عىلىم قازىرگىدەن دە قارقىندى داميتىنداي كورىنەدى.

ارينە, ءوز بەتىنشە حابارلاسىپ, اشىق بولىپ, سۇراق قويسا قۋانىپ, جاۋاپتان جالتارمايتىن, جالىقپايتىن عالىمدار دا بار, بىراق از. سولاردىڭ قاتارى كوپ بولعانىن قالايمىز. ويتكەنى قازىر قوعام, كوزىقاراقتى وقىرمان تانىمدىق كونتەنتكە قۇمار, الايدا تانىمدىق, سونىڭ ىشىندە عىلىمي كونتەنت كەڭىستىگى بوس تۇر, ونى كاسىبي ساراپشىلاردىڭ كومەگىمەن عانا تولتىرۋعا بولادى. 

سوڭعى جاڭالىقتار