مەكتەپتە ءدىني دارىسپەن بىرگە ورىس ءتىلى, اريفمەتيكا, تاريح, جاعرافيا, ءدىنتانۋ جانە شىعىس تىلدەرى سەكىلدى نەگىزگى عىلىمي پاندەر وقىتىلعان. ەۋروپالىق ۇلگىدە جابدىقتالعان مەكتەپكە قازان, ورىنبور, پەتەربور, استراحان قالالارىنان ءبىلىمدى ۇستازدار شاقىرىلدى. مۇندا شەكتى اسپاپتار وركەسترى, حور جانە باي كىتاپحانا بولعان. سونداي-اق وردا ىشىندەگى العاشقى مۋزەي مەن ءدارىحانا دا وسى جەردە اشىلىپتى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, شەتەلگە وقۋعا كەتكەن شاكىرتتەرگە قازىنا ەسەبىنەن ارنايى ستيپەنديا تولەنىپ تۇرعان.
ىبىرايدىڭ «حرەستوماتياسى»
1879 جىلى ورىنبور قالاسىندا جارىق كورگەن «قازاق حرەستوماتياسى» – ۇلت تاريحىنداعى العاشقى وقۋ-ادىستەمەلىك ەڭبەك رەتىندە باعالانادى.
وسى كىتاپتا ىبىراي ءالتىنساريننىڭ ءتول شىعارمالارى مەن قازاق حالىق ادەبيەتىنىڭ وزىق ۇلگىلەرى جانە ەۋروپا ادەبيەتىنىڭ اۋدارمالارى ولەڭ ءھام قارا ءسوز تۇرىندە بەرىلگەن. اۆتور اسىرەسە شىعارمانىڭ تاربيەلىك سيپاتىنا ايرىقشا نازار اۋدارعان. «بۇل كىتاپتى قۇراستىرعاندا مەن, بىرىنشىدەن, وسى ءبىزدىڭ انا تىلىمىزدە تۇڭعىش شىققالى وتىرعان جالعىز كىتاپتىڭ ورىس-قازاق مەكتەپتەرىندە تاربيەلەنىپ جۇرگەن قازاق بالالارىنا وقۋ كىتابى بولا الۋ جاعىن كوزدەدىم», دەيدى ۇلى اعارتۋشى كىتاپتىڭ العىسوزىندە.
ماعجاننىڭ «پەداگوگيكاسى»
ءبىز ماعجان جۇماباەۆتى سىرشىل اقىن رەتىندە جاقسى تانيمىز. ال 1922 جىلى شىققان «پەداگوگيكا» ەڭبەگى الاش ارداقتىسىنىڭ جاس ۇرپاق تاربيەسىنەن دە تىس قالماعانىن انىق اڭعارتادى.
وقۋلىق 15 بولىمنەن تۇرادى. اۆتور ءار بولىمدە پەداگوگيكا عىلىمىن جان-جاقتى سارالاعان. اسىرەسە اقىل-ويدىڭ ۇشقىرلىعىنا, مىنەز-ق ۇلىق پەن سۇلۋلىققا, دەنە تاربيەسىنە باسا كوڭىل بولگەن. «بالا تاربيەسى ءبىر ونەر, ونەر بولعاندا اۋىر ونەر, جەكە ءبىر عىلىم يەسى بولۋدى تىلەيتىن ونەر. بالانى دۇرىس تاربيە قىلۋ ءۇشىن اركىمنىڭ ءوز تاجىريبەسى جەتىسپەيدى. باسقا ادامداردىڭ تاربيەسىمەن تانىسۋ كەرەك. تاربيە ءپانى پەداگوگيكا دەپ اتالادى», دەيدى اۆتور كىتاپتىڭ العاشقى بولىمىندە. م.جۇماباەۆتىڭ كىتاپتاعى كەڭەستەرى قازىرگى تاربيە جۇمىستارىندا دا ءوز ماڭىزىن جويعان جوق.
