تانىم • 28 تامىز, 2024

ويقاس

60 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەرتەرەكتە اۋىلداعىلار قاسقىر, ءبورى دەمەي, جاماناۋىز دەيتىن. اتقا مىنەتىن ۇلكەن اڭشىلار ءبىر-بىرىنەن «دالاعا شىقتىڭدار ما, جاماناۋىزدان تىنىش پا ەكەن؟» دەپ سۇراپ جاتاتىنى قۇلاعىمىزدا. كەيىن ەسەيە كەلە كەي اۋىلدار ءبورىنى يت-قۇس اتايتىنىن دا بىلدىك. اۋىلدا ەستىگەن جاماناۋىزدىڭ ءمانىن سوندا ۇققانبىز. قازىر ولاي تىيىم ءسوز قولدانا بەرمەيدى-اۋ دەيمىن. ءيتتى يت, قاسقىردى قاسقىر اتايدى.

ويقاس

سۋرەتتى تۇسىرگەن – سارسەنبەك قىزايبەك ۇلى

مۇنى ايتىپ وتىر­عانىم, با­لا كە­زىمىزدە جىل­قى­عا جا­ماناۋىز ءجيى تيەتىن. اڭ­شىلار سايلانىپ شىعادى, ءتۇز تاعىسى الدىرا بەرە مە؟ باسقا ءوڭىردى قايدام, ءبىزدىڭ ەلدە قاردىڭ بەتىمەن جۇرەتىن «بۋران» كولىگى بولا قويمادى ما ەكەن, جىلقىعا كۇزەت قو­يىپ, ەل «قىرعىن» بولاتىن. اق, ادال مالى يت-قۇسقا جەم بولعانى وڭاي دەيسىز بە؟ قانشا جەردەن جىلقىشىلارمەن بىرگە كۇزەت قويىپ, اڭشىلار سايلانىپ شىعىپ, قۋىپ-ۇركىتىپ, اراسىندا اتىپ الىپ جاتسا دا, انانىڭ بايتالىن, مىنانىڭ جاباعىسىن جەپ كەتىپ جاتادى. قار بەكىگەن سايىن جاماناۋىزىڭ دا قۇ­تىرا تۇسەدى. بىرىنەن سوڭ ءبىرىن توپىرلاتادى. قازىر عوي, تەحنيكانىڭ كۇشى وزىپ, باسىلىپ تۇرعانى. ەرتەدە ەل­دىڭ جىلقىسىن توپىرلا­تىپ جەپ, كوپ شىعىنعا ۇشى­راتاتىن. بولماعان سوڭ, حالىق جىلقىسىن قولىنا الادى. كۇن­دىز باعىپ, ىڭىرتتەتىپ اكە­لىپ قو­راسىنا قامايدى. ون­­داي­دا ءشوپ شاق كەلە مە؟ قوي مەن سيىرعا شاۋىپ, ۇيگەن پىشەندى وتاپ سالادى جىلقى جا­رىقتىق. ايتەۋىر ەل بولعان سوڭ ءبىر-بىرىنە سۇيەنىپ امالداپ تى­عىرىقتان شىعادى اۋىل.

ءبىر عاجابى, ءبىزدىڭ ۇلكەن ءۇيدىڭ جىلقىسى التى اي قىس دالادا جاتا بەرەتىن. اتاما بىتكەن تورى ايعىر ۇيىرىنەن شاشاۋ شىعارمايتىن جىل­قىنىڭ ءپىرى ەدى, جارىقتىق. التى اي قىستا ءبىر جاباعى جەگىز­بەيتىن, ۇرىعا دا الدىرمايتىن بولسا كەرەك. ءۇيىر شىعىنسىز, امان-ەسەن دالادا قىستاپ شىعاتىن. قاسقىر مازا بەرمەگەن سوڭ ەل قىس ورتاسىندا جىلقىسىن قوراسىنا اكەپ باعىپ, دالاعا كوك­تەم­دە ءبىر-اق جىبەرەدى. بۇل ۋاقتا اتام ءۇيىنىڭ جىلقىسىن اكەم دالا­دان تۇگەندەۋگە اكەلەر ەدى. جىل­دار بويى سولاي جالعاسا بەردى. بەس, بالكىم ودان دا كوپ جىل. ءبىر كۇنى قىس ورتاسىندا جىلقى تۇگەندەۋگە كەتكەن اكەم «تورى ايعىر جوق» دەپ كەلدى. جەمتىگىن كەيىن ىزدەپ زورعا تا­ۋىپتى, يت-قۇسقا اقىرى ءوزىن الدىرعان ەكەن جانۋار. تورى ايعىردى قاسقىر جەپ كەتىپ­تى. قانشاما جىلقىنى بىر­نەشە جىل امان ساقتاپ كەلگەن قامبار اتانىڭ قۇتىنداي جانۋار, تىرشىلىگىندە جاۋعا ءبىر ق ۇلىن بەرمەي, سوڭىندا ءوزىن قۇربان ەتكەنى – ادام بالاسىن ويلاندىرماي قويمايدى. جىلقى-ەكەش جىلقىنىڭ ءوزى ۇرپاعى ءۇشىن جانىن بەرىپ, ەرلىككە بارىپ تۇر عوي. بۇدان كەيىن جىلقىنىڭ ەستىلىگى تۋرالى قانشاما شىعارما وقىپ, كينو دا كوردىك. سونىڭ با­رىندە وسى تورى ايعىردىڭ ويقاستاپ ءۇيىرىن بورىدەن قورعاپ جۇر­گەنى ەلەستەيدى. اكەم ايتاتىن «بىردە بۇرقاسىنداتىپ جىلقى تۇگەندەۋگە بارسام, ءۇيىر توبەنىڭ باسىندا شوقتاي بولىپ ءيىرىلىپ تۇرعانىن الىس­تان كوردىم, ايعىر سىرتىندا ويقاستاپ ءجۇر ەكەن. مەن بارعانشا, ءۇيىرىن اينالىپ سولاي ويقاستاۋمەن بولدى. جەلە جورتىپ جەتسەم, توبەنىڭ اس­تىندا بەس ءبورى كەتىپ بارادى ەكەن. سوڭدارىنان مىلتىق ات­تىم. قار بەلۋاردان بولسا دا, جىلقى تۇرعان جەردىڭ تو­پى­راعى كورىنىپ قالىپتى, قان­­شاما ۋاقىت الىسىپ, كۇش قىلا­دى ەكەن عوي, جانۋارلار» دەيتىن.

جىلقىسى مۇنداي قازاق­تىڭ جۇرتى قالاي جاتباۋىر بولماق. جىلقى مىنەز ەل ەمەس پە ەدىك؟

سوڭعى جاڭالىقتار