اتاپ ايتقاندا, شاھارداعى جەلىلىك ءىرى ساۋدا ورىندارىنا قارىزعا اقشا بەرەدى. ولار ونى اينالىم قاراجاتى ەسەبىندە پايدالانىپ, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن بازار نارقىنان تومەن باعادا ساۋدالايدى. سۋپەرماركەتتەرگە كەلگەن ساتىپ الۋشىلار بەكىتىلگەن باعادا ساتىلاتىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ارنايى ساۋدا قاتارىنان بارىپ الا الادى. الەۋمەتتىك ماڭىزى ايرىقشا تاۋارلار ء(امات) شاھاردىڭ 70-كە جۋىق جەلىلىك ساۋدا دۇكەندەرىندە ساتىلىپ جاتىر.
ەكىنشىدەن, اپتا سايىن مەگاپوليستىڭ ءار اۋماعىندا ازىق-ت ۇلىك جارمەڭكەسى ءوتىپ تۇرادى. سول توڭىرەكتە تۇراتىن ازاماتتار بازارعا بارماي-اق جارمەڭكەدەن كەرەكتى ازىق-ت ۇلىگىن ساتىپ الىپ كەتەدى. ويتكەنى ونداعى تاۋارلار بازار نارقىنان 10-15 پايىزعا تومەن. قالا اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس شاھاردىڭ 8 اۋماعىندا جارمەڭكە ۇيىمداستىرۋ قارالعان. ال بۇل ءىس-شارانى وتكىزۋ قالالىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا باسقارماسى, اباي, قاراتاۋ, تۇران اۋدانى اكىمى اپپاراتتارىنا جۇكتەلگەن. سونىمەن بىرگە پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسى جول قاۋىپسىزدىگى مەن قوعامدىق ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتسە, سانيتارلىق تالاپتاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنە مىندەتتەلگەن. ال ەنەرگەتيكا جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باسقارماسى جارمەڭكەنى ەلەكتر قۋاتىمەن, قوقىس كونتەينەرلەرىمەن جابدىقتاپ, تازالىق جۇمىستارىنا جاۋاپتى بولادى. جارمەڭكە 250-گە جۋىق تاۋار ءوندىرۋشى, شارۋا قوجالىعى مەن كوتەرمە ساۋدا قىزمەتىمەن اينالىساتىن ديستريبيۋتورلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتەدى. اپتا سايىن 180 تونناداي الەۋمەتتىك ماڭىزى بار, سونداي-اق كۇندەلىكتى تۇتىناتىن باسقا دا تاۋارلار ساۋدالانادى.
سونىمەن قاتار ۇن, جۇمىرتقا, نان, كۇنباعىس مايى, سيىر مەن تاۋىق ەتىن وندىرەتىن كاسىپورىندارمەن كەلىسىم-شارتتار جاسالىپ, ساۋدا ورىندارىنا ارزان باعامەن تاۋارلارىن جەتكىزىپ وتىر. جەلىلىك ءىرى ساۋدا دۇكەندەرىنىڭ ىشىندە «Magnum» مەن «Gramad» بار. سونداي-اق كاسىپورىن ونىمدەرى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ ماڭىنداعى شاعىن دۇكەندەردە دە ساتىلادى. ماسەلەن, شاھاردا سيىر ەتىن «قاسكاسۋ-س», «بايتەرەك», «التىن توبە» شارۋا قوجالىقتارى وندىرەدى. ال «كولەسنيكوۆ» اگرو كومپانياسى كوكونىس وسىرسە, «تەميرشيكوۆ Nan onimderi» فيرماسى ءوزىنىڭ ناۋبايحاناسىندا نان پىسىرەدى. «دوس» جشس, «ۋرۋنبەكوۆ م.ل.», «انارمەتوۆ» كاسىپكەرلىك نىساندارى ۇن وندىرەدى, «قاينار قۇس», «ايمار قۇس», «كازكوم اگرو» سەرىكتەستىكتەرى ساۋدا ورىندارىن قۇس ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتەدى. «تورگوۆىي دوم مەير ترەيد» جشس قالاعا كۇنباعىس مايى, قۇمشەكەر, كۇرىش جەتكىزىپ بەرىپ تۇرادى.
باعانى قاداعالاۋ, دەلدالدىق قىزمەتتى شەكتەۋ ماقساتىندا, قۇزىرلى مەكەمەلەرمەن جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن ارنايى كوميسسيا قۇرىلعان. كوميسسيا جيىنى اپتاسىنا 2 رەت تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرادى. ماسەلەن, بيىل جىل باسىنان 35 كوميسسيا وتىرىسى ءوتتى. جيىنعا ساۋدا دۇكەندەرى, بازارلار مەن كوتەرمە ساۋدا قىزمەتىمەن اينالىساتىن ديستريبيۋتورلىق جەلىلەردىڭ وكىلدەرى ءجيى شاقىرىلادى.
سونداي-اق كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كوشپەلى جينالىستار دا ءوتىپ تۇرادى. سونىڭ ناتيجەسىندە كۇندەلىكتى ءار اۋدان بويىنشا ساۋدا ورىندارىنداعى باعا ديناميكاسى تۇراقتى باقىلانىپ وتىرادى. بۇدان بولەك, باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا ساۋدا دۇكەندەرى, بازارلار جانە تاۋار وندىرۋشىلەرىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدار جاسالعان. سونىمەن بىرگە باعانى قاداعالاۋ ناتيجەسىندە 456 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەردىڭ ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالارىنا تالداۋ جۇرگىزىلگەن. قالالىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ تاراتقان مالىمەتىنە سايكەس «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» زاڭناماعا سايكەس الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ شەكتى ساۋدا ۇستەمەسىن 15%-دان اسىرعانى ءۇشىن 303 كاسىپكەرلىك سۋبەكت اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان.
شىمكەنت قالاسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسقارما باسشىسى ارمان تولەەۆتىڭ ايتۋىنشا الەۋمەتتىك ماڭىزدى تاۋارلاردىڭ 19 تىزبەسى بەكىتىلگەن. ساۋدا بارىسىندا بۇل تاۋارلارعا قوسىلاتىن ۇستەمە قۇن 15%-دان اسپاۋ قاجەت. ودان اسىرعان ازاماتتارعا زاڭ اياسىندا ءتيىستى جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. اۋەلى ەسكەرتۋ بەرىلەدى, ەگەر قۇقىق بۇزۋشىلىق قايتالانسا شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە 10 اەك, ورتا كاسىپكەرلىك نىساندارىنا 75 اەك, ءىرى كومپانيالارعا 300 اەك كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى. ەگەر زاڭسىز مونوپولياعا جول بەرىلسە, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك جازاسى كۇتىپ تۇر. اتالعان باپپەن ءىستى بولعان جاعدايدا 1000 اەك كولەمىندە ايىپپۇل سالىنىپ, مۇلكى تاركىلەنىپ, 6 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.
مەگاپوليستە كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەس جۇرگىزۋ ماقساتىندا 2023–2025 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلگەن. وعان جاۋاپتى قۇزىرلى ورگاننىڭ ءبىرى – ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى.
رەسمي دەرەك بويىنشا شىمكەنتتەگى ازىق-ت ۇلىك باعاسى جىل باسىنان بەرى 2%-عا تومەندەگەن. دەي تۇرعانمەن قىمباتتاعان تاۋارلار دا بارشىلىق. ولار تاۋىق ەتى, كارتوپ, ءسابىز, جۇمىرتقا مەن پياز. ال ارزانداعان تاۋارلاردىڭ ىشىندە قىرىققابات, قاراقۇمىق, كۇنباعىس مايى, ۇن, اس تۇزى, سۇزبە مەن ايران بار. باعانىڭ تومەندەۋىنە قالا اكىمدىگى تاراپىنان قۇرىلعان تۇراقتاندىرۋ قورى اياسىندا اتقارىلعان شارۋالار وڭ اسەرىن تيگىزگەن. وعان جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي ونىمدەردى نارىق باعاسىنان تومەن باعادا ساۋدالايتىن جارمەڭكەلەر ۇيىمداستىرۋ, سونداي-اق ورتاداعى الىپساتارلىقتى, ياعني دەلدالدىق قىزمەتتى شەكتەۋ سەكىلدى جۇمىستار كىرەدى. تۇراقتاندىرۋ قورى شىمكەنتتە 2019 جىلى قۇرىلعان. سودان بەرى باعانى تۇراقتى ۇستاۋعا 8,7 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالدى.
شىمكەنت
