وزەندى كۇتىپ ۇستاۋ – شىمكەنتتىكتەردىڭ مىندەتى. وسىنى ۇققان تۇرعىندار مەن جاستار وزەننىڭ اباتتانباعان جاعالاۋىن قوقىس قالدىقتارىنان تازارتتى. اكتسياعا قاتىسقان بەلسەندىلەر «قالا – ورتاق ءۇيىمىز, تازالىقتى سۇيەمىز» دەپ ۇرانداتىپ, تۇرعىنداردى تۋعان جەردىڭ تابيعاتىن ايالاۋعا, قورشاعان ورتانى تازا ۇستاۋعا شاقىردى.
قاراتاۋ اۋدانىنىڭ تازالىعىن كۇتىپ ۇستاۋ «جاسىل-جەر شىمكەنت» كومپانياسىنا جۇكتەلگەن. سەرىكتەستىكتىڭ 150-دەن اسا جۇمىسكەرى مەن 15-تەي تەحنيكاسى كۇن سايىن بەكىتىلگەن كەستەمەن سانيتارلىق تازالاۋ جۇمىستارىن اتقارادى: شوپتەردى وتايدى, اعاشتاردى بۇتايدى, تالداردى سۋارىپ, مينەرالدى تىڭايتقىشپەن قورەكتەندىرەدى. جاياۋ جۇرگىنشىلەر مەن اۆتوكولىك جولدارىنىڭ تازالىعى, قوقىس جاشىكتەرىنىڭ ۋاقتىلى بوساتىلىپ تۇرۋى – تازالاۋشى كومپانيا جۇمىسكەرلەرىنىڭ موينىندا. سوندىقتان سەرىكتەستىك «تازا قازاقستان» اكتسياسىنا ءوز تاراپىنان ۇلكەن ۇلەس قوسىپ جاتىرمىز دەپ ەسەپتەيدى.
اكتسيا اياسىندا قالالىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ماماندارى مەن «جاسىل ەل» جاستار جاساعىنىڭ وكىلدەرى بىرلەسىپ, شاھارداعى ورتالىق مازاراتتىڭ ءىشىن تازالادى. شوپتەرىن ورىپ, جابايى وسكەن تالداردى بۇتاپ, جول-جونەكەي شاشىلىپ جاتقان قوقىستى سىرتقا شىعاردى. جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى ق.بوگەنباي ارداگەرلەر مەن مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ قاراۋسىز قالعان بەيىتتەرىن ءشوپ, قۋراعان اعاشتاردان تازارتىپ, قورشاۋىن قالپىنا كەلتىردىك.
مەگاپوليستە كونەدەن كەلە جاتقان «شىمكەنت» كانالى بار. ۇزىندىعى بىرنەشە شاقىرىمدى قۇرايدى. سول كانالدىڭ اينالاسى – تولعان جەكە سەكتورداعى تۇرعىن ۇيلەر. ادام تۇرعان جەردە كەيدە جان-جاقتىڭ ءبارى شاشىلىپ جاتاتىنى بەلگىلى. سوندىقتان اكتسيانى پايدالانعان ەڭبەكشى اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى «جاسىل ەل» ەڭبەك جاساقتارىمەن بىرگە كانال بويىن تازالاپ شىقتى. اۋلالارداعى بالالار ويىن الاڭشالارىن سىرلاپ, كەم-كەتىگىن جوندەدى. بەلسەندى توپتىڭ جۇمىسىنا سۇيسىنگەن اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ز.جايشىبەكوۆ العىسىن ءبىلدىرىپ, تازالىقتى ۇلكەندەر ساقتاسا, جاستار سولاردان ۇلگى الىپ, قوعامدا تازالىق مادەنيەتى قالىپتاسادى دەدى.
جالپىۇلتتىق سيپاتتاعى ناۋقاننان «Amanat» پارتياسىنىڭ وكىلدەرى دە تىس قالمادى. پارتيانىڭ شىمكەنتتەگى فيليالى مەن ءماسليحاتتىڭ توراعاسى ب.نارىمبەتوۆ, پارتيا فيليالىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى مىندەتىن اتقارۋشى ب.تولەگەنوۆ باستاعان ازاماتتار تازالىق اكتسياسىنا بەلسەنە قاتىستى. ولارعا شاھاردىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن جاستارى قوسىلدى. سونداي-اق «جاستار رۋحى» قاۋىمداستىعىنىڭ, باستاۋىش پارتيا ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرى وسى ءىس-شارادان تابىلدى. «تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىنداعى «تازا بەيسەنبى» ناۋقانىن ۇيىمداستىرۋعا «Amanat» پارتياسىنىڭ شىمكەنت قالالىق فيليالى ۇيىتقى بولدى. اماناتتىقتار اكتسيا ارقىلى ەلدىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتۋدى, ادامداردىڭ ساناسىن وزگەرتىپ, جاڭاشا مادەنيەتتىڭ قالىپتاسقانىن قالايدى.
شاھاردىڭ سولتۇستىك اۋماعىندا ورنالاسقان اسار شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى دا بەلسەندىلىك تانىتىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىن ءاردايىم قولدايتىنىن ءبىلدىردى. اسار شاعىن اۋدانى قالانىڭ شەتكى اۋماعىندا ورنالاسقان. مۇندا تۇرعىندار ءۇشىن 2 دەمالىس ايماعى اشىلعان. كوشەلەرگە ساندىك اعاشتار وتىرعىزىلىپ, جاڭا گۇلزارلار پايدا بولعان. ارنايى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى كۇندەلىكتى جاسىل جەلەكتى كۇتىپ-باپتاۋمەن اينالىسادى. ەكولوگيانى جاقسارتۋ, حالىقتىڭ تابيعاتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان تازالىق ءىس-شاراسىنا 200-دەن اسا تۇرعىن مەن ارنايى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. ولار شاعىن اۋدانداعى ورتالىق اللەيا مەن كوشە بويىن تازالاپ, تۇرعىنداردى تۋعان قالاسىن تازا ۇستاۋعا ۇندەدى. شاعىن اۋدان تۇرعىنى ۇ.ايتقۇلوۆانىڭ ايتۋىنشا, سەنبىلىككە بۇكىل وتباسىن ەرتە كەلىپتى. ويتكەنى قالا تازالىعى – بارشاعا ورتاق مىندەت. مۇنداي تازالىق اكتسيالارىن قۇر جىبەرمەي قاتىسىپ تۇرادى ەكەن. ءتىپتى نەمەرەلەرىن دە قوعامدىق جۇمىستارعا تارتىپ, ەڭبەككە باۋليدى. «وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە كورسەتۋ – ءاربىر اتا-اجەنىڭ پارىزى. سوندىقتان تازالىق ءىس-شاراسىنان نەمەرەلەرىمدى قالدىرمايمىن», دەدى ۇ.ايتقۇلوۆا.
ال وسىناۋ اكتسيا بارىسىندا تۇرعىندار گۇلزارداعى وسىمدىكتەردىڭ ارامشوپتەرىن وتاپ, اعاشتارىن بۇتاپ, تال تۇپتەرىن اكتەدى. بيىل ءساۋىر ايىندا باستالعان جالپىۇلتتىق ەكولوگيالىق ناۋقان اساردا بىرنەشە رەت ۇيىمداستىرىلدى. حالىقتىڭ دا وعان بەلسەندىگى جوعارى. اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۇ.باشەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءىس-شارانىڭ ماقساتى – تازالىق ءارى تۇرعىندار اراسىندا ەكولوگيالىق ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋ.
«اكتسيا باستالعالى وسىعان اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسى نازار اۋدارىپ كەلەدى. قالا – ءبارىمىزدىڭ دە ورتاق ءۇيىمىز. سوندىقتان ونىڭ كوركەيىپ, گۇلدەنۋىنە ءاربىر تۇرعىن بەيجاي قاراماي, قوقىس-قالدىقتاردى كەز كەلگەن جەرگە لاقتىرماي, اينالانى تازا ۇستاۋعا اتسالىسۋى كەرەك», دەدى ول.
جايلى ورتانى دامىتۋ باسقارماسى ماماندارىنىڭ بەرگەن مالىمەتىنە سۇيەنسەك, شىمكەنتتەگى «تازا بەيسەنبى» ەكولوگيالىق اكتسياسىنا, ياعني جالپىعا بىردەي قالالىق تازالىق ناۋقانىنا 5 مىڭعا جۋىق ادام, 35 كاسىپورىن مەن 46 الەۋمەتتىك نىسان قىزمەتكەرلەرى قاتىسقان. بەس اۋدان اۋماعىنان مىڭ توننادان اسا تۇرمىستىق قالدىق شىعارىلدى. مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك اياسىندا مەردىگەر مەكەمەلەر تاراپىنان كوشەلەردى تازالاۋعا 20 ادامنان تۇراتىن بريگادالار قۇرىلدى. ولار حالىق كوپ جۇرەتىن قوعامدىق ورىندار مەن ايالدامالاردىڭ, جول جيەكتەرىنىڭ تازالىعىن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن كۇندەلىكتى اتقارىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا اۋماقتاردى كوگالداندىرۋ, سانيتارلىق تازارتۋ, اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن جىل سوڭىنا دەيىن جالعاستىرۋ بويىنشا مەگاپوليستە ارنايى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى. ايتا كەتۋ كەرەك, اكتسيا بارىسىندا كوشەلەر, اياقجولدار, يرريگاتسيالىق جۇيەلەر تازالانىپ, ءبىرشاما رەتكە كەلتىرىلدى. سونداي-اق اعاشتاردى اكتەۋ, سانيتارلىق كەسۋ, ءشوپ ورۋ, كوشەلەردى جۋ جۇمىستارى تۇراقتى اتقارىلىپ كەلەدى. كۇزگى ماۋسىمدا جاسىل جەلەك كوشەتتەرىن ەگۋ باستالادى. ال ولاردى كۇتىپ-ۇستاۋ جىل بويى جالعاسادى. جوعارىدا ايتىلعانداي, تازالىق جۇمىستارىنا ارنايى مەكەمە قىزمەتكەرلەرىمەن قاتار قالا تۇرعىندارى, قوعام بەلسەندىلەرى, ەرىكتى جاستار, ءتۇرلى ۇجىمدار بىردەي اتسالىسىپ ءجۇر.
جايلى ورتانى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ تاعى ءبىر مالىمەتىن كەلتىرە كەتسەك, بيىلعى 6 ءساۋىر مەن 30 ماۋسىم ارالىعىندا «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكولوگيالىق اكتسياسى بىرنەشە ءىس-شاراعا ءبولىنىپ, سەنبىلىكتەر تۇرىندە ۇيىمداستىرىلدى. ەندى سولاردىڭ ارقايسىسىنا جەكە-جەكە قىسقاشا توقتالىپ وتسەك.
العاشقى اكتسيا «تازا ولكە» دەپ اتالدى. ءبىرىنشى اپتالىقتا سانيتارلىق تازالاۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ, كوشەلەر, اياقجولدار, يرريگاتسيالىق جۇيەلەر, كانالدار مەن ارىقتار تازالاندى. سونىمەن قاتار اعاشتاردى اكتەۋ مەن سانيتارلىق كەسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, اعاش كوشەتتەرى وتىرعىزىلدى. «كيەلى مەكەن» دەيتىن ەكىنشى اپتالىعىندا قاراشاش انا, يبراگيم اتا, ءمىرالى بابا, ابدەل ازيز, قوجا تاليح جانە تەمىرشى اۋليە كەسەنەلەرىندە, «شىم قالا» تاريحي-مادەني كەشەنىندە تازالىق ناۋقانى ءوتتى. سونداي-اق قالاداعى ەسكەرتكىشتەردىڭ اينالاسى, مازاراتتاردىڭ اۋماعى تازارتىلدى. «جاسىل ايماق» پەن «ونەگەلى ۇرپاق» اپتالىعىندا جالعىزىلىكتى قاريالار مەن ارداگەرلەردىڭ ۇيلەرىندە سەنبىلىكتەر ۇيىمداستىرىلدى. اكتسياعا قاتىسۋشىلار قارتتار ۇيىنە بارىپ, جان-جاعىن رەتكە كەلتىردى. بۇل اپتالىقتا ستۋدەنتتەر, وقۋشىلار, ەرىكتى جاستار بەلسەندى بولدى. شاھاردىڭ اربات كوشەسىندە اكتسياعا وراي ء«وز ەلىن سۇيەتىن ونەگەلى ۇرپاق» تاقىرىبىندا فلەشموب ءوتتى. وعان 300-گە جۋىق جاس قاتىستى. اپتالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جالعاسىپ, وقۋشىلار مەن تۇلەكتەر مەكتەپ اۋلاسىن تازالادى. ارداگەرلەر وقۋشىلاردىڭ ىستەگەن جۇمىستارىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, باتاسىن بەردى. وسىناۋ يگى باستاما اياسىندا 2 مامىردا «اباي» ساياباعى اۋماعىندا «ۇرپاقتار ساباقتاستىعى» اتتى اتاسى مەن نەمەرەسىنىڭ اعاش ەگۋ ءىس-شاراسى قولعا الىندى. سەنبىلىكتە قاريالار نەمەرەلەرىمەن بىرگە ءشوپ ورىپ, ونى جيناپ, اعاشتاردىڭ تۇپتەرىن اكتەپ, ورىندىقتار مەن قوقىس جاشىكتەرىن سىرلادى. بەسىنشى ء«مولدىر بۇلاق» اپتالىعىندا قالا اۋماعىنداعى بادام, قوشقار اتا, قاراسۋ وزەندەرىنىڭ, بادام سۋ قويماسىنىڭ, كانالداردىڭ جاعالاۋلارى تازالاندى. جۇمىسكەرلەر قۋراعان اعاش بۇتالارىن كەسىپ, شوپتەردى ورىپ, ۇيىلگەن كۇل-قوقىستاردى جۇك كولىكتەرىنە ارتتى. سەنبىلىك قوشقاراتا وزەنىنىڭ ارناسىن تازالاۋعا ۇلاستى. 6 ءساۋىر – 30 ماۋسىم ارالىعىندا وتكەن جوعارىداعى ءىس-شارالارعا 178 مىڭنان اسا ادام, 1 910 ءوندىرىس پەن كاسىپورىن جۇمىسشىلارى, 681 الەۋمەتتىك نىسان قىزمەتكەرلەرى قاتىسقان. بۇعان قوسا
8 731 دانا تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. ناۋقان بارىسىندا كوشەلەر مەن اياقجولدار, 720 شاقىرىمنان اسا يرريگاتسيالىق جۇيەلەردىڭ, كانالداردىڭ ارناسى اشىلدى. ناتيجەسىندە, 8,4 مىڭنان اسا توننا قوقىس شىعارىلدى. سونىمەن قاتار اياقجولدار رەتتەلىپ, جول جيەكتەرى جۋىلدى. اكتسيا كەزەڭىندە 602 مىڭعا جۋىق اعاش اكتەلىپ, سانيتارلىق كەسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇعان قوسا 11 657 اعاش كوشەتى وتىرعىزىلدى. جىل باسىنان قالا اۋماعىنداعى 40 مىڭ شارشى مەتر اۋماققا ميلليوننان اسا قىزعالداق گۇلدەرى ەگىلدى. ول قاۋىزىن جارىپ بولعان سوڭ ونىڭ ورنىنا بىرجىلدىق گۇلدەر وتىرعىزىلدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي وسى ءىس-شارالارعا قالا تۇرعىندارى, ەرىكتىلەر, بەلسەندى جاستار, اقساقالدار, سونداي-اق وندىرىستىك, كاسىپكەرلىك جانە الەۋمەتتىك نىسان جۇمىسشىلارى, پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرى (پيك) مەن مەنشىك يەلەرى بىرلەستىكتەرىنىڭ (ميب) قىزمەتىنە جاۋاپتى سەرۆيستىك مەكەمەلەر دە تارتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا جالپىقالالىق سەنبىلىكتەر تۇراقتى ناۋقانعا اينالعان.
«2024 جىلعى 25 ماۋسىم كۇنى «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكولوگيالىق اكتسيا اياسىندا شىمكەنت قالاسىندا جالپى قالالىق سەنبىلىك ءوتتى. اكتسيا مىنا ورىنداردا ۇيىمداستىرىلدى: اباي اۋدانى, اسار شاعىن اۋدانىنىڭ گۇلزارى, ءال-فارابي اۋدانى, كۇنشىعىس شاعىن اۋدانى, №11, №11ا ۇيلەردىڭ اۋلالارى, ەڭبەكشى اۋدانى, ءۋاليحانوۆ كوشەسى, № 215, 217, 241, 243 ۇيلەردىڭ اينالاسى, قاراتاۋ اۋدانى, ءنۇرسات شاعىن اۋدانى, №37, 49 ۇيلەردىڭ جان جاعى مەن قوشقاراتا وزەنىنىڭ جاعالاۋلالارى. سانيتارلىق تازالاۋ جۇمىستارى بارىسىندا كوشەلەر مەن ۇيلەردىڭ اۋلالارى كۇل-قوقىستان ارىلدى. سونىمەن قاتار اعاش اكتەۋ, سانيتارلىق كەسۋ, ءشوپ ورۋ, ورىندىقتاردى سىرلاۋ, يرريگاتسيالىق جۇيەلەر مەن وزەندەردىڭ جاعالاۋلارىن قوقىستان تازالاۋ جۇمىستارى اتقارىلدى», دەدى جايلى ورتانى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ وكىلى ءا.وپابەك.
شىمكەنت
