قازاقى اۋىلعا اينالىپ سالا بەرگەن №79 مەكتەپ-ليتسەيى الىستان كوز تارتادى. ۇلتتىق ناقىشتا كيىنگەن وقۋشىلار مەن مۇعالىمدەر كيىز ءۇيدىڭ جانىندا توپتاسىپ, ءتۇرلى جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ءبىرى ۇلتتىق تاعامداردى ازىرلەپ, ەندى ءبىرى قولونەر بۇيىمدارىن جاساپ, ءۇشىنشى ءبىر توپ سالت-داستۇردەن ساباق الىپ, ءتورتىنشىسى ۇلتتىق ءان-جىرىمىزدى ايتىپ ءماز-مەيرام. ولاردىڭ جانىنداعى اق كيمەشەكتى اجەلەر دە كوزىمىزگە جىلى ۇشىرادى. نە كەرەك, ەتنولاگەر ءا دەگەننەن اسەرگە بولەدى. جادىگەرلەردى جاتىرقاپ جۇرگەن جەتكىنشەكتەر جوق. ءبارى دە اباي ايتقانداي, «كورسەم, بىلسەم, ۇيرەنسەم» دەپ قۇلشىنىپ-اق تۇر. وسىلاردىڭ اراسىنان ەڭ اۋەلى ۇلتتىق تاعام ازىرلەۋدى ۇيرەنىپ جاتقان بالالار جاققا تاقالا بەرىپ ەدىك, تاقىلداپ وزدەرىن تانىستىرا جونەلدى.
«اتى-ءجونىم – ايارۋ كوكەن. №79 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 6-سىنىپ وقۋشىسىمىن. ەتنولاگەردىڭ ەكىنشى اۋىسىمىنا كەلىپ, قۇرت جاساۋدى ۇيرەنىپ جاتىرمىن. جالپى, قۇرتتىڭ دەنساۋلىققا, سونىڭ ىشىندە تىسكە پايداسى وتە زور. قازىرگى كەزدە كەيبىر ۇلتتىق تاعامداردىڭ جاسالۋ جولى ۇمىتىلىپ بارا جاتقانى راس. بۇرىندارى اجەلەرىمىز قۇرتتى كۇن سايىن جاساسا, قازىر قالاداعى انالارىمىز كوپ جاساي بەرمەيدى. ءبىز ەتنولاگەردە وسىنداي قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتىپ جاتىرمىز», دەدى ول.
ۇلتتىق تاعامنىڭ پايداسىن ءبىلىپ, جاسالۋ جولىن دا مەڭگەرگەن وقۋشىلارعا العىس بىلدىردىك تە, ىستەرىنە ساتتىلىك تىلەپ, كەلەسى جوبالاردى كورۋگە اسىعا بەردىك.
ءارى قاراي نازارىمىز ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارىن جاساپ جاتقان وقۋشىلارعا ءتۇستى. ەر بالالار قامشى ءورىپ, قولجەتىمدى ماتەريالدان ساندىق, تورسىق سەكىلدى بۇيىمدار دايىنداسا, قىز بالالار كەستە توقىپ, ءجۇن ءتۇتىپ, ۇرشىق يىرۋدە. كوركەم ەڭبەك ءپانىنىڭ مۇعالىمى عاني سامات ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قالا بالالارى قولونەردەن قول ءۇزىپ قالدى دەپ, قول سىلتەي سالماۋىمىز كەرەك.
ء«بىرىنشى كەزەكتە بالالاردى ۇلتتىق ونەرگە قىزىقتىرا ءبىلۋ ماڭىزدى. ادەتتە وقۋشىلاردى «عالامتورعا شىرمالدى» دەپ كىنالايمىز, مۇمكىن ءبىز ولاردىڭ جان سۋسارىن تاۋىپ بەرە الماي جۇرگەن بولارمىز؟ ماسەلەن, بۇل لاگەرگە كەلگەندە قاراپايىم اعاش جونۋدى بىلمەي, بىراق ماۋسىم سوڭىندا سول اعاشتان كادەسىي جاساي الار دەڭگەيگە جەتكەن وقۋشىلار بار. «بۇلاق كورسەڭ كوزىن اش» دەگەن وسى عوي. بىزدەر, ياعني ۇستازدار وقۋشىلارعا تەك جول سىلتەپ, باعىت باعدار كورسەتەمىز, ءارى قاراي بالالار وزدەرى قىزىعىپ, وسى سالاعا بەت بۇرىپ جاتادى», دەدى ول.
ۇلت بايلىعى مەن ۇرپاق تاربيەسى – تەك ءبىر سالانىڭ, ۇستازداردىڭ موينىندا ەمەس, ءاربىر وتباسىنىڭ, اتا-انانىڭ باستى مىندەتى بولعاندىقتان, جاقسى ءىستىڭ جالعاسىن تاپقانىن كوپشىلىك قالايتىنىن ءبىز ديدارلاسقان اتا-انالار باسا ايتۋمەن بولدى. ماسەلەن, اقنۇر ىزعاليەۆا ەتنولاگەردە بالالارعا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەپ, قازاق ءتىلىن ناسيحاتتاۋ جۇمىسى ۇناعانىن ايتادى.
«قىزىم جاقسىباەۆا كاۋساردىڭ وسى دەمالىس ورنىندا ءبىلىم الىپ جاتقانىنا بەك قۋانىشتىمىن. بۇل لاگەر قىزىما قاتتى ۇنايدى, مەكتەپتەن كوڭىلدى كەلەدى. نەسىن جاسىرامىز, قازىر بالالاردىڭ كوبى ورىسشا سويلەيدى. ال ەتنولاگەردە وقۋشىلار ويناپ ءجۇرىپ, ويلانادى. ءتۇرلى جارىستار مەن ءىس-شارالار ارقىلى بالالاردىڭ قابىلەتى ودان ءارى شىڭدالىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, مۇندا بىلىمنەن بۇرىن تاربيەنىڭ ءبىرىنشى ورىندا تۇراتىنى كوڭىل قۋانتادى», دەدى ول.
ءيا, بۇعان دەيىن قالىپتاسقان, تاپتاۋرىن لاگەرلىك جۇيەگە تىڭ جاڭاشىلدىق ەنگىزىپ, ۇلتتىق بولمىستى تانۋ تۇرعىسىندا ۇيىمداستىرىلعان لاگەرلەردى بابادان قالعان مۇرالاردى كەلەشەك ۇرپاققا جالعاۋدىڭ التىن كوپىرى دەۋگە تولىق نەگىز بار. جاقسى باستامانى قولداۋشىلار قاتارى ارتىپ كەلەدى. استانا قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيە جۇمىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى گۇلفارا سارامبەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر قالا بويىنشا لاگەرگە 200 مىڭنان اسا وقۋشى قاتىسىپ جاتىر.
«بيىل جازعى لاگەر جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ەكى باعىتتان تۇرادى: ساۋىقتىرۋ جانە ەڭبەك ەتۋ. ول ءىشىنارا تاعى بىرنەشە باعىتقا بولىنەدى. اتاپ ايتقاندا, بەيىندىك لاگەر, مەكتەپ جانىنداعى لاگەر, ەتنولاگەر جانە سپورتتىق لاگەر. ەڭبەك ەتۋ باعىتىنىڭ ءوزى ىشتەي ينتەللەكتۋالدى, ەڭبەك, سپورت جانە شىعارماشىلىق بولىپ بولىنەدى. ەڭبەك ەتۋ بويىنشا بالالار «جاسىل ەل» باعدارلاماسى اياسىندا كوگالداندىرۋ جۇمىستارىنا قولعابىسىن تيگىزەدى», دەدى گ. سارامبەتوۆا.
№ 79 مەكتەپ-ليتسەي ديرەكتورى قۇرالاي بالعابايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, اۋىلعا جولى تۇسپەيتىن قالا بالالارى كەشكە دەيىن تەلەفون قاراپ, ۇيدە وتىرعانشا, وسى جەرگە كەلسە ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ءبىلىپ, وتانسۇيگىشتىك قاسيەتتەرى ويانارى انىق.
«مەكتەپ جانىنداعى لاگەردىڭ بيىلعى ەرەكشەلىگى – ءبىلىم باسقارماسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, ەتنولاگەر اشىپ جاتىرمىز. ۇلكەن اجەلەرىمىز ارنايى كەلىپ كىلەم توقۋ, ويۋ-ورنەك سالۋ, ۇلتتىق تاعامداردى ازىرلەۋ سەكىلدى دۇنيەلەردى ۇيرەتەدى. سونىمەن قاتار بالالارىمىز قازاق تىلىندە كوپ سويلەسىن دەپ, بارلىق شارا قازاق تىلىندە ءوتىپ جاتىر. ودان بولەك, تاعى دا «IT لاگەرىمىز», «تۋريستىك لاگەرىمىز» دە بار. باستاۋىش سىنىپتارعا ارنالعان «جۇلدىز» اتتى لاگەرىمىز بار. وسىلايشا, كوپتەن كۇتكەن جاز مەزگىلى ءار بالانىڭ ەسىندە كورگەن-بىلگەن جاڭالىقتارىمەن, بارعان قىزىقتى شارالارىمەن ساقتالماق», دەدى ق.بالعابايقىزى.
جولىمىز ءتۇسىپ تۇرعان سوڭ, مەكتەپ ىشىندەگى سالالىق لاگەرلەردى دە ارالادىق. ماسەلەن, «IT لاگەردە» قىزىقتى ماتەماتيكا, روبوتتەحنيكا, باعدارلامالاۋ ادىستەرى نەگىزگە الىنسا, «تۋريستىك لاگەر» باعدارلاماسىندا ءار ەلگە ونلاين ساياحات جاساپ, استانانىڭ كورىكتى جەرلەرىنە, تاريحي مۇراجايلارىنا ەكسكۋرسيا جۇرگىزىلەدى ەكەن. بۇل جاق تا ءبىر قىزىق الەم. ءبىرىنشى ماۋسىمدا بولعان, كەيىن ەكىنشى ماۋسىمعا دا قالىپ جۇرگەن وقۋشىلار ءسوزىمىزدىڭ دالەلى.
ۇلتتىق لاگەردەن سوڭ كوڭىلىمىز كوككە كوتەرىلىپ, №32 مەكتەپ-گيمنازياسىنا بەت الدىق. بۇل جاقتاعى لاگەردە سپورتتىق باعىتقا باسىمدىق بەرىلگەن. وقۋشىلار اراسىندا باسكەتبول, ۆولەيبول ويىندارى تانىمال. ودان بولەك, ۇستەل تەننيسى, توعىزقۇمالاق, جەڭىل اتلەتيكا توپتارى بار. قازىر مۇندا 200-دەن اسا بالا سپورتتىڭ ءار تۇرىنەن لاگەرگە جازىلىپتى.
«سپورتتىق لاگەر 3 ماۋسىمنان باستالدى. بالالار كۇنى مەرەكەسىنەن كەيىن سالتاناتتى اشىلۋى بولدى. مۇندا سپورتتىڭ بارلىق ءتۇرى قامتىلعان. سولاردىڭ اراسىندا ۇلتتىق ويىندار دا بار. ماسەلەن اسىق اتۋ, ارقان تارتىس, توعىزقۇمالاق ەنگىزىلگەن. لاگەردە 12-15 جاس ارالىعىنداعى بالالار قامتىلعان. ارنايى بەس كۇنگە ارنالعان كەستەمەن جۇمىس ىستەيمىز. ءبىر كۇندە سپورتتىڭ ءتورت ءتۇرى قاتار جۇرەدى. ايتا كەتەيىك, مۇندا سپورتتىق لاگەردىڭ بارلىعى تەگىن جانە ونى جۇرگىزەتىن ارنايى ماماندار بار. كەيدە ءبىر وقۋشى بىرنەشە ۇيىرمەگە قاتىسا الادى. ولاردىڭ وسىندا جۇرگەنى اتا-انالاردى دا الاڭداتپايدى. ودان بولەك, سپورتپەن اينالىسقان بالالار تاربيەلى, سالاماتتى بولىپ وسەدى. التى ماۋسىمدىق لاگەر تامىز ايىنىڭ ونىنا دەيىن جالعاسادى», دەدى №32 مەكتەپ-گيمنازياسى ديرەكتورىنىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى بەكايدار جىلقايدار ۇلى.
اتالعان سپورت جانە ەتنولاگەردە وقۋشىلار جازعى دەمالىسىن ءتيىمدى ءارى پايدالى وتكىزەتىنى انىق. ون كۇن بويى ءبىر ۇيىرمەگە قاتىسىپ, ءوزى قىزىققان ءىستى نەمەسە ونەردى تولىق ۇيرەنبەسە دە الىپپەسىن مەڭگەرىپ, تانىم ىرگەتاسىن قالىپتاستىرىپ شىعادى. ايتا كەتەيىك, استانا قالاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بازاسىندا: 97 مەكتەپ جانىنداعى لاگەر; وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارى بويىنشا 75 بەيىندىك لاگەر جانە 21 ەتنولاگەر بار.
