ونەر • 11 ماۋسىم, 2024

بالالىق شاقتىڭ بەكەتى

110 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سۋرەتشى بىتكەن العاشقى جانە سوڭعى سۋرەتىن بالالىق شاعىنان ۇرلايدى. فرانتسۋز جازۋشىسى انتۋان دە سەنت-ەكزيۋپەري ء«بىزدىڭ شىققان تەگىمىز –بالالىق شاق» دەگەنىندەي, كەيبىر كوركەم تۋىندى بالداۋرەن ءساتتىڭ كوركەم ەستەلىگىندەي كوڭىلگە ىستىق كەلەدى. سول الاڭسىز شاقتار ەڭ اياۋلى كۇندەردىڭ كىتاپحاناسىنداي. ءبىز زاماناۋي سۋرەتشى مەيىرجان نۇرعوجيننىڭ «ۇشاق, ۇشاق...» اتتى تۋىندىسىنان سونى كورەمىز.

بالالىق شاقتىڭ بەكەتى

ءيا, بالالىق شاقتىڭ ءاربىر بەلەسىنەن اتتاپ وتسەڭ, ۇزىن-سونار اڭگىمەگە تاپ بولاسىز. سىر تارتساڭىز سانادا جاڭعىرىپ, سارتاپ ساعىنىشقا ۇلاسادى. ءوز الدىنا دەربەس مەملەكەت سەكىلدى. ىرگەسى قالانعالى ىزگىلىكتەن ءنار الىپ, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزىپ قويعانداي. شەكاراسىنان وتسەڭىز, شاتتىقتىڭ سامالى جانىڭىزدى بالقىتادى. ولار قاناتىن كەڭگە جايعان قىران قۇستاي باقىت كوگىندە قالاعانشا سامعايدى. قۇددى الەمدى بيلەگەن حانداردىڭ كەيپىندە. ارقايسىسى ءبىر-ءبىر باتىردىڭ ءرولىن سومدايدى. اقيقاتتان ادا ەمەس. شاھاردىڭ كەربەز حانشاسىنداي جاندارى سۇلۋلىققا قۇشتار. ولاردىڭ ارمانى دا سونداي اسقاق. قۇلاق تۇرسەڭ, نامىسىڭدى قامشىلايدى. ءتىپتى ەرەكشە كۇيگە ەنەسىڭ. ەرتەڭىڭە سەنىممەن قاراۋعا ەرىكسىز ماجبۇرلەيدى. ءاي, سوندايدا ۋاقىت توقتاپ قالسا عوي دەپ ويلايسىڭ. ماسەلەن, ءبىز ۇسىن­عان كارتيناعا قاراساڭىز بۇرالىپ وسكەن تال­شىبىقتىڭ كوككە ىڭكارلىگى كەلەدى كوز الدىڭىزعا.

اتالعان كارتينا ۇلتتىق مۋزەيدە ورنالاسقان. ادامنىڭ ىشكى سانا-سەزىمىن وزىنە ەلىتىپ اكەتەتىن تاڭعاجايىپ تۋىندى, اسىرەسە اعا بۋىننىڭ ەرەكشە ىقىلاسىنا يە. وتكەن كۇننىڭ جاڭعىرىعىنداي كوڭىلگە ىستىق, جۇرەككە جاقىن كورىنەدى. قۇددى ءوزىڭنىڭ بالداۋرەن كۇنىڭدى كوز الدىنا اينىتپاي اكەلەتىندەي.

مەيىرجان نۇرعوجين ونەردەگى كلاسسيكالىق رەاليزم مەكتەبىنىڭ جولىن قۋشى سۋرەتشىلەردىڭ قاتارىنا جاتادى. ونىڭ شىعارماشىلىعىنان تاريحقا دەگەن قىزىعۋشىلىق انىق بايقالادى. سولاي بولا تۇرا ساعات سايىن وزگەرىپ جاتقان قازىرگى زامان بەلگىلەرىنەن دە, ەۋروپالىق كەسكىندەمە جەتىستىكتەرىنەن دە اينالىپ وتپەيدى. ءوزىنىڭ ءبىلىمىن قىلقالام ۇشىنا توگەدى. ادامنىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىن بەينەلەۋگە دەگەن ۇمتىلىسى ەرەكشە.

سۋرەتشىنىڭ بالالىق شاققا ارناعان كارتينالارى مەن سىزبالارى از ەمەس. ولاردىڭ كوبى بالالارعا ارنالعان. كۇشىكتەر مەن لاقتار, الما مەن ويىنشىقتار سىندى قىمبات اتريبۋتتارعا تولى ءارتۇرلى كارتينالار وزگەشە بەدەرلەنگەن. ءار­بىر تۋىندىسىندا كىشكەنتاي بالدىرعاندارعا دەگەن مەيىرىمى مەن ماحابباتى كوزگە وتتاي باسىلادى.

باقساڭىز, «ۇشاق, ۇشاق..» كارتيناسىنىڭ سيۋجەتى وتە قاراپايىم. ەكى بالا دالانىڭ ورتاسىندا كۇننىڭ ساۋلەسىنەن سىعىرايىپ اسپانعا قىزىعا قاراپ تۇر. ءومىردىڭ ءارتۇرلى قىزىقتى وقيعالارى كۇندە بولا بەرمەيتىن اۋىل بالالارى ءۇشىن بۇل – ناعىز كەرەمەت دۇنيە. شەكسىز اسپاندا كىشكەنە نۇكتە بولىپ ۇشىپ بارا جاتقان كۇمىس ۇشاق. بارلىق پەيزاجعا, كارتيناعا كۇن نۇرى توگىلىپ تۇر. سو­نىمەن بىرگە بوياۋلاردىڭ جارقىن سپەكترىنىڭ الۋا­ن ءتۇر­لى رەڭك­تەرى بار. جارىق, كۇن, ءبىر ساتتىك اسەر, كوڭىل كۇي, عاجاپ نارسەنى كۇتۋ – مىنە, وسى­لاردىڭ بارلىعى تۋىن­دىعا ءار بەرىپ تۇرعانداي.

اۆتور بالا شىنايىلىعىنىڭ ۇشقىنى مەن تابيعيلىعىن, الەمدى تانۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ەركىن سەزىنىپ, مولدىرەتىپ جەتكىزگەن. ات ۇستىندە اسپانعا قول سوزعان بالا ارمان كارتينانىڭ جۇمباعىن شەشىپ تۇرعانداي. ال بىزگە ءبارى ەسىك الدىنداعى ەسكى اتكەنشەككە دۇنيەنىڭ قىزىعى بايلانىپ تۇرعانداي كورىنەدى. تاڭ الاكەۋىمنەن كەزەككە تۇرعان ءتامپىش تاناۋ اۋىل تەنتەكتەرى ارقانعا اسىلعان قاراعايدى كۇنى بويى ەرمەك قىلاتىن. اياداي عانا اۋلانى اۋىل بالاباقشاسى دەرسىڭ. قاشان كورسەڭ ءۇي كورمەي وينايتىن بۇزىقتاردىڭ كۇلكىسى ءبىر تولاستامايدى. ولارعا ءاي دەيتىن اجە, قوي دەيتىن قوجا جوق. ەگىستىككە كەتكەن اتا-انا­لارىنىڭ جوقتىعىن پايدالانىپ قۇمارى قانعانشا وينايدى كەلىپ.

ءيا, ءسابي ارقاشاندا اتا-انادان مەيىرىمدىلىكتى, سۇيىسپەنشىلىكتى, جۇرەك جىلۋىن كۇتىپ, ولاردى ءومىرىنىڭ تىرەگىنە بالايدى. بالا – ادامنىڭ باۋىر ەتى. ونىڭ باسىنا تۇسكەن قايعى, سەنىڭ كوكىرەگىڭە شەمەن بولىپ قادالاتىنى حاق. وعان انىقتاما بەرۋدىڭ قاجەتى شامالى. قاي ۋاقىتتا دا ناعىز باقىتتى تاربيەلى ۇرپاق قانا سىيلاي الادى. ولاي بولسا ادام ءومىرىنىڭ ءمانى – ءوز ۇرپاعى. بۇگىنگى بالا – ەلدىڭ ەرتەڭگى بولاشاعى. ءارى الەمدەگى ەڭ قۇندى بايلىقتىڭ باستاۋ بۇلاعى. دۇنيە ەسىگىن اشقان ءاربىر بالدىرعان اكە-شەشەسىنىڭ ايالى الاقانىندا تەربەلىپ, باقىتتى بالالىق شاقتى باستان وتكەرۋگە لايىق. بابالارىمىزدىڭ بالداۋرەن ەكى اينالىپ كەلمەيدى دەيتىنى سوندىقتان.

بىزدىڭشە, بۇل كارتينا – شەبەر شىعارما­شىلىعىنىڭ پوەتيكالىق جانە ستيليستىك ەرەكشە­لىك­تەرىنىڭ ءبارىن سىيدىرىپ تۇرعان ناعىز جاۋھار تۋىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار