پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل ءسوزىن ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى (ۇقشۇ) پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىسۋشىلارمەن كەزدەسۋىندە ايتتى.
– الەمدەگى قاقتىعىس قاۋىپتى دەڭگەيگە جەتتى. اسىرەسە تاياۋ شىعىستاعى احۋال قاتتى الاڭداتادى. گازا سەكتورىندا كۇن سايىن جۇزدەگەن ادام قازا تاۋىپ, جاراقات الىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا قاراپايىم ازاماتتار, ايەلدەر مەن بالالار بار. ميلليوننان استام بەيبىت تۇرعىن قيىن جاعدايعا تاپ بولدى. بارلىق نەگىزگى حالىقارالىق ۇيىمدار پالەستيناداعى گۋمانيتارلىق احۋالدى مۇشكىل دەپ اتادى. شىن مانىندە, اپاتتى جاعداي شەگىنە جەتۋگە تاياپ قالدى, – دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق ق.توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 2024 جىلعى 10 مامىرداعى پالەستينالىقتاردىڭ ۇيىمعا مۇشەلىك قۇقىعىن مويىنداۋ تۋرالى قارار قابىلداعانىن قۇپتاپ, اۋعانستاندى ايماقارالىق بايلانىستارعا بەلسەندى تۇردە تارتۋ كەرەك ەكەنىن ايتى.
ەۋروپامەن بايلانىستاعى ەڭ بەلسەندى ەل
بريۋسسەلدە ورتالىق ازيا ەلدەرى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ورىنباسارلارى مەن ەۋروپالىق سىرتقى ارەكەت قىزمەتى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى جوعارى دەڭگەيدەگى ساياسي جانە قاۋىپسىزدىك ديالوگىن وتكىزدى.
باسقوسۋدا كولىك, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ەنەرگەتيكا جانە كليماتتىق قاتىناستاردى, سونداي-اق اۋعانستانداعى جاعدايعا بايلانىستى قاۋىپسىزدىكتىڭ ورتاق سىن-قاتەرلەرىن قوزعاي وتىرىپ, ورتالىق ازيا مەن ەو اراسىنداعى بايلانىستى تەرەڭدەتۋدىڭ بىرلەسكەن جول كارتاسى تالقىلاندى.
قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو «ورتالىق ازياداعى ەلدەردىڭ بارلىعى دا كوشباسشى, ءبىر كوماندا بولىپ جۇمىس ىستەيدى» دەپ مالىمدەدى. ءوز كەزەگىندە كوميسسيانىڭ دەرەككوزى قازاقستاندى ەۋروپامەن بايلانىس ورناتۋدا ەڭ بەلسەندى ەل دەپ اتادى.
قازاقستان ارقىلى كەڭەيىپ جاتقان ساۋدا جولى ەۋروپا مەن ازيانى بايلانىستىرادى, سول تۇرعىدا بارلىق ورتالىق ازيا ەلدەرىن قامتيتىن سولتۇستىك-وڭتۇستىك تارماقتارىن قۇرۋ ماڭىزدى. ونىڭ ۇستىنە ايماقىشىلىك ساۋدانىڭ قۇنى كەيىنگى 6 جىلدا 2 ەسە وسكەن.
«ورتا ءدالىز» نەمەسە «جاڭا جىبەك جولى» اتالاتىن ترانسكاسپي جولىنىڭ دامۋى – قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى ترانزيت. الايدا بۇل ورتالىق ازيانى دا قامتيتىن ءدالىز. سوندىقتان ر. ۆاسيلەنكو تابيعي رەسۋرستاردى قازاقستاندا وڭدەپ, ءدالىز ارقىلى ەۋروپاعا جەتكىزۋدىڭ ۇنەمدى تاسىلدەرىن ويلاستىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.
كەن ورىندارىن يگەرۋ جوباسى
قازاقستاندا «قالامقاس-تەڭىز» جانە «حازار» كەن ورىندارىن يگەرۋ بويىنشا مۇناي-گاز جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ باستالادى. جوبانى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق مەن «لۋكويل» پاق بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرماق ءارى ارقايسىسىنىڭ 50 پايىز ۇلەسى بار. قاجەتتى كەلىسىمدەرگە قول قويىلعان سوڭ بىرلەسكەن كاسىپورىن – جوبا وپەراتورى رەتىندە «Kalamkas – Khazar Operating» جشس قۇرىلعان.
سونىمەن قاتار جوسپارعا 2026 جىلى «قالامقاس-تەڭىز» كەن ورنىندا ءوندىرىستى جىلدام ىسكە قوسۋ ءۇشىن قازاقستان تەڭىز پلاتفورمالارىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ كىرەدى. وعان 6 ميلليارد دوللاردان استام تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتىلادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. يگەرۋ كەزەڭىندە 2 مىڭعا دەيىن, ال پايدالانۋ كەزەڭىندە 300-گە دەيىن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.
جوبا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋعا قولايلى مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اتاپ وتكەندەي, جوبا ارقىلى الەمدىك دەڭگەيدەگى مامانداردى دايارلاۋعا بولادى.
ەلدە اقبوكەن سانى كوبەيدى
مامىر ايىنىڭ باسىندا قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ اسسوتسياتسياسى ەلدە مەكەندەيتىن اقبوكەندەردىڭ سانى شامامەن 2 833 600 باسقا جەتكەنىن حابارلادى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا كوپ. زەرتتەۋ مامىر ايىنداعى تولدەۋ كەزەڭىنە دەيىن جۇرگىزىلگەن.
2003 جىلى سانى بار بولعانى 20 مىڭداي بولعان كيىكتىڭ ايتارلىقتاي كوبەيۋى – ۇلكەن قادام. 2015 جىلى باكتەريالىق اۋرۋدىڭ ورشۋىنە بايلانىستى پوپۋلياتسيا ازايدى. دەگەنمەن قازاقستان بىرنەشە اۋرۋ مەن ەكسترەمالدى اۋا رايىنا ءتوزىمسىز جانۋاردى قورعاۋ اۋماعىن كەڭەيتىپ, سانىن كوبەيتە الدى. قازىر ەل بيلىگى فەرمەرلەردىڭ دە مۇددەسىن ەسكەرە وتىرىپ, پوپۋلياتسيانى باقىلاۋدىڭ جاڭاشا تاسىلدەرىن قاراستىرىپ جاتىر.
– بيىل ماماندار اقبوكەندەردىڭ سانىن ءبىلۋ ماقساتىندا تىكۇشاقپەن 150 000 شارشى شاقىرىم اۋماقتى ارالاعان. جانۋارلاردى ۇركىتىپ الماۋ ءۇشىن تىكۇشاقتار 120 مەتر بيىكتىكتە 215 ساعات بويى ۇشقان, – دەيدى «التىن دالا» تابيعاتتى قورعاۋ باستاماشىلارى.
