دەمالىستىڭ قاۋىپسىزدىگىن ەسكەرگەن ءجون

وسىعان وراي وقۋ-اعارتۋ مي­نيستر­لىگىنە قاراستى بالالار قۇ­قىن قورعاۋ كوميتەتى تورا­عا­سىنىڭ ورىنباسارى جولداس باتىرحان اتا-انالارعا:

«جاز مەزگىلى بالالاردىڭ قاۋىپ­سىزدىگىنە ەرەكشە نازار اۋدا­رۋدى قاجەت ەتەدى. وكىنىش­كە قاراي, وتكەن جازدا بالا­لار­دىڭ سۋعا كەتۋى, جول-كولىك وقي­عا­لارىنان زارداپ شەگۋى, ارىقتار مەن كارىز قۇدىقتارىنا قۇلاپ كەتۋى سەكىلدى جازاتايىم وقيعالاردىڭ سانى ارتتى. بۇل وقيعالاردىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – بالالاردىڭ قاداعالاۋسىز قالۋى. سول سەبەپتى اتا-انالاردان بالالارعا جول-قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن, بەيتانىس ادامدارمەن ءوزىن-ءوزى ۇستاۋ ەرەجەلەرىن جانە سۋ قويمالارىنا جالعىز, ەرەسەك ادامسىز بارۋعا بولمايتىنىن ءتۇسىندىرۋدى سۇرايمىز. كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ تەرەزەلەرىنە مىندەتتى تۇردە بۇعاتتاعىش تور ورناتىڭىز. قادىرلى اتا-انالار, بالا­لارعا قاتىستى قايعىلى جاع­­داي­لاردىڭ الدىن الۋدا ەرە­سەك­تەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ما­ڭىزدى. بالالارىمىزعا باقىت­تى, قاۋىپسىز, كوڭىلدى دەمالىس سىيلايىق», دەپ ۇندەۋ جاسادى.

مينيسترلىك وسىعان قوسا اتا-انالار مەن بالالارعا ارناپ جازعى دەمالىستاعى قاۋىپسىزدىك ەرە­جەلەرىن ءتۇرلى تاقىرىپقا ساي جادى­ناما رەتىندە ۇسىندى. «جازعى دەمالىس: قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى» دەپ اتالاتىن جادىناما كەلەسىدەي تاقىرىپشالارعا توپتاستىرىلعان: «ورماندا ءوزىڭدى ۇستاۋ ەرەجەلەرى», «سۋداعى ءتارتىپ ەرەجەلەرى», «قاۋىپسىز تەرەزەلەر», ء«ورت كەزىندەگى ءتارتىپ ەرەجەلەرى», «دالاداعى ءتارتىپ ەرەجەلەرى». «ور­­ماندا ءوزىڭدى ۇستاۋ ەرەجە­لەرى» تاقىرىپشاسىندا: «ور­مانعا بارۋ­­عا ساعان رەزەڭكە اياقكيىم (ەتىك دۇرىس بولادى), شالبار نەمەسە سپورتتىق كيىم قاجەت (اياعىڭ­دى جىلان نەمەسە جاندىكتەر شاعىپ الماس ءۇشىن بالاعىڭدى اياق­­كيىمگە سالىپ قوي) دەپتى. ال «سۋداعى ءتارتىپ ەرەجەلەرى» تاقى­رىپ­شاسىندا: «ەسىڭدە بولسىن, شومىلۋ ماۋسىمى اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى +20–25 گرادۋس, ال سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى +17–19 گرادۋس بولعاندا باستالادى, سۋدا دەنەڭنىڭ تىتىر­كەنىپ, توڭباۋىن مۇقيات قاداعالا, بۇل – دەنساۋلىققا وتە زيان. سۋدا قاتتى توڭعاننان اياق-قولىڭنىڭ ءسىڭىرى تارتىلىپ, قۇرىسۋى ومىرگە قاۋىپ توندىرەدى. مۇنداي جاعدايدا شالقاڭنان جاتىپ ءجۇزۋ كەرەك. ساسقالاقتاپ, قيمىلداماي قالساڭ, باتىپ كەتۋىڭ مۇمكىن» دەلىنگەن. «قاۋىپسىز تەرەزەلەر» تاقىرىپشاسىندا «شىبىن-شىركەيدەن قورعايتىن تور بالانى تەرەزەدەن قۇلاپ كەتۋدەن قورعامايدى, بۇل – تەك جاندىكتەرگە قارسى توسقاۋىل» دەسە, ء«ورت كەزىندەگى ءتارتىپ ەرەجە­لە­رى» تاقىرىپشاسىندا «شۇعىل بولمەدەن شىق, ءورت شىق­قاندا جاسىرىنۋدىڭ پايداسى جوق, ءتۇتىن ىشىندە قابىرعاعا سۇيەنىپ, ەڭكەيىپ, بەتىڭدى سۋلى شۇبەرەكپەن جاۋىپ الىپ قوزعال» دەپ كەڭەس بەرىلىپتى. سوڭعى «دالا­داعى ءتارتىپ ەرەجەلەرى» تاقى­رىپشاسىندا «ەگەر بىرەۋ ار­تىڭنان ۇزاق ۋاقىت ءجۇرىپ, اڭدىپ كەلە جاتقان سياقتى كورىن­سە, بىردەن ادامدار كوپ جينال­عان جەرگە بارىپ, ەرەسەكتەردەن كومەك سۇرا» دەگەن. بۇل كەڭەستەر – ءار تاقىرىپشاداعى كوزىمىزگە تۇسكەن ءبىردى-ەكىلى ءسوز عانا. جادىناما ءار تاقىرىپقا ساي بالانىڭ وزىنە قاۋىپسىز ورتا قالىپتاستىرا الۋىنا قاجەتتى 10–15 كەرەك دەرەكتەن تۇرادى. تولىق نۇسقاسىمەن مي­نيسترلىكتىڭ الەۋمەتتىك پاراق­شا­لارىنان تانىسا الاسىز.

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بالا­لار­دا جازعى دەما­لىس مادەنيەتىن قالىپ­تاس­تىرۋ جانە ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا «سەنىڭ قۋانىشقا تولى جازعى دەمالىسىڭ» اتتى Guidebook ادىستەمەلىك جينا­عىن ازىرلەدى. اتالعان ادىستەمە تو­عىز بولىمنەن تۇرادى: «جاز كىتاپپەن بىرگە», «سەنىڭ قاۋىپسىز جازىڭ», «تانىمدىق جاز», «سە­نىڭ ءومىر سالتىڭ – سالا­مات­تى ءومىر سالتى», «جاز – ونەر­دىڭ, شىعارماشىلىقتىڭ جانە سۇلۋلىقتىڭ قىزىقتى الەمى», «جاز – ءوزىن-ءوزى دامىتۋ ۋاقىتى», «سەنىڭ العاشقى جەكە كۇندەلىگىڭ», ء«وز قولىڭمەن جازعى سىيلىق جاسا», «جازعى ويىندار». سونداي-اق مۇندا جەدەل قىزمەتتەردىڭ تەلەفون نومىرلەرى دە كورسەتىلگەن. اتالعان مينيسترلىككە قاراستى تاربيە جۇمىسى جانە قوسىمشا ءبىلىم دەپارتامەنتى ديرەك­تو­رىنىڭ ورىنباسارى ستەللا يبراەۆا ادىستەمەلىك جيناق جو­نىندە:

«بالالاردىڭ جاس ەرەكشە­لىك­تەرى ەسكەرىلە وتىرىپ, 1–4, 5–9, 10–11 سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن «سەنىڭ قۋانىشقا تولى جازعى دە­ما­لىسىڭ» Guidebook جينا­عى­نىڭ ءۇش نۇسقاسى ازىرلەندى. ونىڭ ءاربىر پاراعىندا QR-كودتار ورنالاستىرىلعان, سول ارقىلى وقۋشى بەرىلگەن تاقىرىپتار بو­يىنشا اقپارات الا الادى. مۇندا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بەكىتىلگەن بالالارعا ارنالعان جازعى ساۋىقتىرۋ ورتا­لىق­تارىنىڭ دا ءتىزىمى بەرىلگەن», دەدى.

Guidebook-ءتىڭ ەلەكتروندى نۇس­قاسىن وقۋ-اعارتۋ مينيستر­لى­گىنىڭ, سونداي-اق وڭىرلىك ءبىلىم باسقارمالارى مەن ءبىلىم ۇيىم­­­دا­رى­نىڭ رەسمي سايتتارىنان الۋعا بولادى.