سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
بايقاعانىمىزداي, جىلىجاي ىشىندە «ەير F1», «كاۆاگۋچي F1», «بريوزا F1» اتتى قىزاناق پەن «ۆاليگورا F1», «مەۆا F1» سورتتى قيار تۇرلەرى وسەدى.
«مۇندا 20-عا جۋىق قىزمەتكەر بار. ءبىرى جىلىجايدىڭ ىشكى تەمپەراتۋراسىن قاداعالاسا, ەندى ءبىرى ءونىمدى جيناۋ, سورتتاۋ جۇمىستارىمەن اينالىسادى. ءار ءونىم الدىمەن كوشەت تۇرىندە ءوسىرىلىپ, كەيىننەن جىلىجايعا ورنالاستىرىلادى. بۇل جۇمىستارعا بەكىتىلگەن باس اگرونوم بار, ول بارلىعىن جاۋاپكەرشىلىكپەن ۇيلەستىرەدى», دەيدى سەرىكتەستىكتىڭ جوبا جەتەكشىسى امانكەلدى تاۋكەنوۆ.
كوشەتتەرگە تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسى قولدانىلادى. باس اگرونوم ايبول رامازاننىڭ ايتۋىنشا, بارلىق كوكونىسكە كەرەكتى تىڭايتقىش پەن قورەكتىك زاتتار وسى سۋعارۋ جۇيەسى ارقىلى بىرگە بەرىلەدى. بۇل عىلىمدا «گيدروپونيكا» دەپ تە اتالادى. ياعني وسىمدىكتەردى توپىراقسىز, جاساندى ورتادا قورەكتىك زاتتاردىڭ سۋداعى ەرىتىندىسىندە ءوسىرۋ ءادىسى. راسىمەن دە مۇنداعى كوشەتتەر ارنايى قوراپقا كيگىزىلگەن مينەرالدى ماقتادا ءوسىرىلىپ جاتىر.
«جىلىجايدا ءار كوكونىستىڭ ءوسۋ مەن ءونىم بەرۋ ۋاقىتى بار. مىسالى, قيار كوشەتىن شىعارۋ ءۇشىن كوشەتحانادا دانەگىن ەگىپ, ءبىر اي شاماسىندا باپتاپ, وسىرەمىز. ال ودان سوڭ كوشەت كۇيىندە جىلىجايعا اۋىستىرىلادى. ارتىنشا تۇراقتى كۇتىمنىڭ ارقاسىندا 3-4 اپتادان كەيىن ءونىم بەرە باستايدى. قياردى كۇندە جيناساق, قىزاناق كۇنارا تەرىلەدى. جىلىجاي جىل بويى جۇمىس ىستەيدى. ايتا كەتەيىن, قيار كوشەتتەرىنىڭ ءونىم بەرۋ ۋاقىتى ءتورت ايعا دەيىن سوزىلادى. ال قىزاناقتان ۇزاق مەرزىم, ياعني 8 اي بويى ءونىم الىنادى. ءار كوكونىستىڭ ۋاقىتى بىتكەن سوڭ, قايتا كوشەتتەر اكەلىپ, جۇمىس ۇدەرىسى قايتالانا بەرەدى», دەيدى باس اگرونوم.
ونىڭ ايتۋىنشا, جىلىجايداعى بارلىق كوكونىس القابى 1,5 گەكتار بولسا, ونىڭ ىشىندەگى ونىمدىلىك كولەمى – 1,2 گەكتار. وسىنىڭ ىشىندە 800 شارشى مەتردە سالات جاپىراقتارى (باتاۆيا, كارمەزي, بازيليك, جالبىز) ەگىلسە, ءدال وسىنداي اۋماقتا قۇلپىناي ءوسىپ تۇر. قالعان اۋماق قيار مەن قىزاناق داقىلىن وسىرۋگە بولىنگەن.
ساكەن سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعان ايبول رامازان وسى سالاعا قاتىستى ءالى دە كەمشىلىكتەر بارىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە, جىلىجاي ءوندىرىسىن دامىتا تۇسسەك, نارىقتاعى كوكونىس باعاسى دا تۇراقتى بولاتىنى انىق. بىراق بۇل سالاعا الدىمەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, العاشقى قيىندىعىنا توزە بىلسە, جاقسى ناتيجەگە جەتەدى.
«استانا قالاسى بويىنشا ۇلكەن كولەمدەگى جالعىز جىلىجاي ءبىزدىڭ سەرىكتەستىكتىكى بولىپ وتىر. ودان بولەك, قالا ىشىندە جارتى گەكتارعا جۋىق اۋماعى بار جىلىجاي بارىن ەستىدىم. جالپى ايتپاعىم, استانا قالاسىن مۇنداي ونىممەن قامتۋ ءۇشىن جوق دەگەندە 20 جىلىجاي سالىنۋى كەرەك. سوندا عانا قالا حالقىنىڭ سۇرانىسىن تولىق قامتۋعا بولادى. ال ازىرگە استاناعا كەلەتىن ونىمدەردىڭ كوپشىلىگى وڭتۇستىك وڭىردەن تاسىمالداناتىنى بەلگىلى. ءتىپتى وزبەكستان, تۇرىكمەنستان مەملەكەتتەرىنەن دە كەلەتىن كوكونىس پەن جەمىس-جيدەك بار», دەيدى اگرونوم ا.رامازان.
بۇگىندە جىلىجايدان ءبىر تاۋلىكتە ورتاشا ەسەپپەن ءبىر جارىم توننا قيار, ءبىر تونناعا جۋىق قىزاناق جينالادى. سونداي-اق 80-90 كيلوداي قۇلپىناي تەرىلىپ, 500-600, كەيدە 800 داناعا دەيىن سالات جاپىراعى دايىندالادى.
سەرىكتەستىك ءوز ءونىمىنىڭ باسىم كوپشىلىگىن كوتەرمە باعامەن ارنايى تاۋارلىق بەلگىسى بار قوراپپەن ساۋداعا شىعارادى. كوبىنە-كوپ قالا دۇكەندەرىنەن بولەك, ورتالىق بازارعا دا جىبەرىلەدى ەكەن. سونداي-اق «Led system media» جشس-نا قاراستى قالا ورتالىعىندا «QGreen» اتىمەن بەلگىلى دۇكەنى بار. كوكونىستەردىڭ ءبىر بولىگى وسىندا جىبەرىلەدى ءارى كوتەرمە ساۋدا باعاسىمەن ساتىلادى. ءونىمنىڭ ەندى ءبىر بولىگى سۇرانىسقا وراي قايتا وڭدەلىپ, ارنايى كونسەرۆىلەنەدى.
