جۇتتىڭ جامانى – الاۋىزدىق
بۇگىنگى كەيبىر الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايلار اياقتان شالىپ, ەركىن قيمىلداۋعا ەرىك بەرمەي تۇرعان شاقتا اللا بۇعان قوسا ەلدىڭ بىرلىگىن سىنايىن دەدى مە, الدە ءبىز سەكىلدى قارتتارعا حالىقتىڭ بىرلىك كۇشىن بىلدىرەيىن دەدى مە, توپان سۋىن قاپتاتتى دا جىبەردى. «ەر ەتىگىمەن سۋ كەشكەن» سول ساتتەردە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى بيلىك وكىلدەرى, قۇتقارۋشىلار مەن ەرىكتىلەر, بەلسەندى جەرگىلىكتى حالىق پەن اسكەريلەر, بوي كورسەتۋلەرى ىقتيمال ۇرى-قارىدان قورعاعان ءتارتىپ ساقشىلارى ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ, كۇن-ءتۇن دەمەي بىرلەسە ءىس-قيمىل تانىتتى.
ال ءبىزدى ەلدىڭ وسىنداي قيىن كەزدەگى اۋىزبىرشىلىگى ءسۇيسىنتتى! سۋدا قالعان وتانداستارىمىزعا ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جىبەرىلىپ جاتقان گۋمانيتارلىق كومەكتى كورگەندە, اسىرەسە: «...وسىدان باسقا ەشتەڭەم بولماي تۇر» دەپ ۇيىندەگى ءبىر كيلوگرامم كۇرىشىنە دەيىن اكەلگەن اجەي...» («ەق», 19.04.2024, «مىڭ بولعىر ءماريا») تۋرالى وقىعاندا, بۇل ءىس-ارەكەت جانارعا جاس ءۇيىرىپ قانا قويماي, قولعا قالام دا الدىردى.
...ءبىر بولىڭدار, سىرتقا سىر بايقالماسىن,
بىرلىگىڭە دۇشپان سىن ايتا الماسىن.
قانداي قيىن كەزدە دە قايران ەلىم,
بەرەكەڭ مەن ىرىسىڭ شايقالماسىن! –
دەگەن شۋماقتاردى ءتىزىپ, بىرلىگى بەكەم كورىنگەن حالقىما جولداعانشا اسىقتىم. ءبىر بولىڭدار, بىرىگىڭدەر, ەلىم! كۇش قاشاندا – بىرلىكتە!
باسىنان تالاي الماعايىپ زامان وتكەرگەن حالقىمىز: «جۇت جەتى اعايىندى» دەپ ايتىپ كەتكەن. سول جەتى اعايىندىنىڭ ىشىندەگى ەڭ قاۋىپتىسى – الاۋىزدىق. قۇراندا قاشاندا تۇزەۋشىدەن بۇزۋشى كوپ بولاتىنى ەسكەرتىلگەن. ءبىزدىڭ ارامىزدا دا بۇزۋشىلار از دەي الماساق كەرەك. ءبىر عانا مىسال: «قازاقستان» تەلەارناسىنداعى «اشىق الاڭدا» پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى سۋ باسقان جەرگە بىرەۋلەر بارىپ, ەرىكتىلەرگە: «مۇندا نەعىپ جۇرسىڭدەر؟ مۇنى ۇكىمەت ىستەۋ كەرەك! سەندەردىكى نە ساندالباي؟..», دەپ اعىن سۋمەن ارپالىسىپ جۇرگەندەردىڭ اراسىنا ىرىتكى سالماقشى بولعاندارىن اتاپ ايتتى. بۇلار – سول بۇزۋشىلار. ونداي قارا نيەتتىلەردىڭ سوزدەرىنە مۇلدەم قۇلاق سالماۋ كەرەك ءارى وندايلاردان اۋلاق ءجۇرىپ, بىرلىگىمىزدى باعالاي ءبىلۋىمىز قاجەت. سوندا كەز كەلگەن سىن-قاتەردى جەڭىپ قانا قويماي, ەلدىگىمىزدى ساقتاپ قالامىز جانە جۇدىرىقتاي جۇمىلعان ۇلت ەكەندىگىمىزدى دالەلدەيمىز.
ءبىز, ەلدىڭ پاراسات بيىگىنەن قارايتىن كونەكوز قاريالارى, ارقاشان ەل-جۇرتپەن بىرگەمىز. ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى ەڭسەلى بولۋىنا ءار كەز تىلەكشىمىز!
نارباي تاعاي ۇلى,
ارداگەر جۋرناليست
قاراعاندى وبلىسى,
ساران قالاسى
بالالار ەڭبەگى دە ەسكەرىلسە يگى
«ادال ادام – ادال ەڭبەك – ادال تابىس». پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اتىراۋ قالاسىندا وتكەن ءۇشىنشى ۇلتتىق قۇرىلتايدى وسى تاقىرىپقا ارناعانى ءمالىم. مەملەكەت باسشىسى وسى القالى جيىندا سويلەگەن سوزىندە: «...كەلەسى جىلى الەمدە ۇلى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعى كەڭىنەن اتاپ وتىلەدى, ايتۋلى داتانى مەرەكەلەۋگە دايىندىقتى قازىردەن باستاۋىمىز كەرەك. جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا وراي زەرتتەۋلەر تىڭ قارقىنمەن جالعاسادى دەپ سەنەمىن. سۇراپىل سوعىس كەزىندەگى اعا بۋىننىڭ وشپەس ەرلىگى مەن ەرەن ەڭبەگىن ۇرپاق جادىندا جاڭعىرتۋ وتە ماڭىزدى. مەملەكەت بۇل باعىتتاعى جۇمىستى جالعاستىرا بەرەدى», دەدى.
قازىرگى قولدانىستاعى زاڭنىڭ 7-بابىنىڭ 4-تارماعىندا 1941 جىلعى 22 ماۋسىم – 1945 جىلعى 9 مامىر ارالىعىندا كەمىندە التى اي جۇمىس ىستەگەن (قىزمەت وتكەرگەن) جانە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا تىلداعى قاجىرلى ەڭبەگى مەن ءمىنسىز اسكەري قىزمەتى ءۇشىن بۇرىنعى كسرو-نىڭ وردەندەرىمەن جانە مەدالدەرىمەن ناگرادتالماعان ادامدار ەڭبەك ارداگەرى بولاتىندىعى اتاپ كورسەتىلگەن. بۇل اتاق سوعىس كەزىندە تىلدا جۇمىس ىستەگەن جەتى جاس پەن ودان جوعارى جاستاعى بالالارعا بەرىلىپ, جەتىدەن تومەنگى جاستاعى ۇل-قىزدارعا بەرىلمەي قالعان بولاتىن.
اۋىلدان دەنى ساۋ اسكەر جاسىنداعى كىسىلەر سوعىسقا اتتانسا, اسكەر جاسىنان اسقاندار ەڭبەك ارمياسىنا الىندى, جۇرۋگە جارايتىن ءتورت, بەس, التى جاسار جانە ودان جوعارى جاستاعىلار ەڭبەك مايدانىنا ارالاستى. ۇجىمشاردا جۇمىس كۇشى جەتىسپەگەندىكتەن, جاس بالالار ۇلكەندەر قاتارلى اۋىر جۇمىستاردىڭ بارلىعىنا قاتىستى. اربا ايدادى, قىرمان كۇزەتتى, قي ويىپ شىعاردى, ءشوپ شومەلەدى, ماساق تەردى, قىسقاسى, ماۋسىمدىق جۇمىستاردىڭ بارلىعىن ىستەدى. قازاقتا: «تايدىڭ مىنگەنى بىلىنبەيدى, بالانىڭ ىستەگەنى بىلىنبەيدى», دەگەن قاناتتى ءسوز بار. قازاقستان رەسپۋبليكاسى بويىنشا سابيلەردىڭ قيىنشىلىق كەزەڭدە ىستەگەن جانقيارلىق جۇمىستارى مەن ەتكەن ەڭبەكتەرى ۇلى جەڭىستىڭ 80 جىلدىق قۇرمەتىنە ساي ەلەنسە, باعالانسا دەيمىز. سوعىستان بۇرىن تۋعانداردىڭ, سوعىس جىلدارىندا ەڭبەك ەتكەندەردىڭ بارلىعىنا «تىل ارداگەرى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلسە, وردەن, مەدالدەرمەن ماراپاتتالسا دەگەن ۇسىنىس-تىلەگىم بار.
كەڭەسبەك تولماعامبەتوۆ,
ەڭبەك ارداگەرى
جامبىل وبلىسى,
جاڭاتاس قالاسى
اشىق اسپان استىنداعى كىتاپحانا
«كىتاپ دەگەنىمىز – الدىڭعى ۇرپاقتىڭ كەيىنگى بۋىنعا قالدىرعان رۋحاني وسيەتى. كىتاپ وقۋدان تىيىلساق, وي ويلاۋدان دا تىيىلار ەدىك» دەگەن ەكەن اتاقتى جازۋشى عابيت مۇسىرەپوۆ. سول كىسى ايتقانداي, جاڭا زامانعا ساي جاڭا تەحنولوگيالار ومىرىمىزگە قانشالىقتى دەندەپ ەنسە دە, «كىتاپ – ءبىلىم بۇلاعى» قاعيداتى ەشقاشان ەسكىرمەك ەمەس.
وسى قاعيداتتى ەسكەرگەن ءۇرجار اۋداندىق ورتالىق كىتاپحاناسى اۋدان تۇرعىندارىنىڭ كىتاپ وقۋىنا جانە دەمالۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ, كىتاپ وقۋعا دەگەن قوعامنىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ, كىتاپحانا وقىرماندارىنىڭ سانىن كوبەيتۋ ماقساتىندا «باتىرلار اللەياسى» ساياباعىندا «ساياباقتا كىتاپ وقيمىز!» اتتى جىلجىمالى كىتاپ كورمەسىن ۇيىمداستىردى. كورمەگە كىتاپ قورىنان الىنعان جاڭا كىتاپتار, وقىرمان سۇرانىسىن قاناعاتتاندىراتىن كوركەم ادەبيەتتەر, ءار جانرداعى قىزىقتى كىتاپتار مەن بالالار ادەبيەتىندەگى كوپتەگەن ەرتەگى كىتاپتار وقىرمان نازارىنا ۇسىنىلدى.
عيماراتتىڭ ىشىندە ەمەس, تازا اۋادا كىتاپ وقۋعا جاعداي جاسالىپ, كىتاپحاناعا تىركەلىپ, كىتاپتاردى كىتاپحاناعا بارماي-اق قولعا الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اتالعان ءىس-شارا كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى.
اقنۇر ءجۇمادىلوۆا,
ءۇرجار اۋداندىق ورتالىق
كىتاپحاناسىنىڭ كىتاپحاناشىسى
اباي وبلىسى
