تاعزىم • 15 مامىر, 2024

بالالار الەمىنىڭ باعبانى

304 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل بالالار ادەبيەتىنىڭ الىپ بايتەرەگى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل. قازاق ادەبيەتىنە وزگەشە ورنەك, عاجايىپ سىر-سيپات الىپ كەلگەن كورنەكتى جازۋشىنىڭ مەرەيتويى بيىل يۋنەسكو كولەمىندە تويلانۋدا. مەرەكەلىك ءىس-شارالار لەگى باستالىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق رۋحاني شاڭىراعىندا ءوتىپ جاتىر.

بالالار الەمىنىڭ باعبانى

اتاۋلى مەرەيتويعا وراي جازۋ­شىنىڭ شىعارمالارى ء«بىر ەل – ءبىر كىتاپ» اكتسياسى اياسىندا وقۋعا ۇسى­نىلدى. سونىڭ ءبىرى – ا.س.پۋشكين اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق كىتاپ­حاناسىندا «مەنىڭ اتىم قوجا» كىتابى بويىنشا وقۋشىلار اراسىندا «بالالار باعىنىڭ باعبانى» اتتى وقىرماندار كونفەرەنتسياسى ءوتتى. شاراعا شىعىس قازاقستان وبلىستىق تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ, شى­عىس قازاقستان وبلىستىق دارىندى بالا­لارعا ارنالعان ما­مانداندىرىلعان ء«بىلىم-يننو­ۆاتسيا» ليتسەيىنىڭ وقۋشىلارى قاتىستى.

جازۋشى «مەنىڭ اتىم قوجا» پوۆەسىنىڭ ارقاسىندا تانىمال بولدى. بەردىبەك – شىعار­مالارىندا بالالاردىڭ مىنەزىن, سول كەزدەگى ۋاقىت كورىنىسىن تۋرا بەرگەن قالامگەر. ماسەلەن, «مەنىڭ اتىم قوجا» شىعارماسىندا قوجانىڭ مىنەزى ارقىلى سول كەزدەگى قازاق بالاسىنىڭ بەينەسىن تاماشا جەتكىزەدى.  اراسىندا ءازىل دە جوق ەمەس. اسىرەسە سۇلتاننىڭ جايلاۋعا بارعانداعى ارەكەتتەرى وتە قىزىق. بەردىبەك سوقپاقباەۆ – ءوز ۋاقىتىنداعى بالانىڭ شىنايى مىنەزى, ارەكەتىن تازا مۇسىندەگەن جازۋشىلاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى.

بالالار «پوۆەستىڭ باستى كەيىپكەرى قوجا قانداي بالا؟», «پوۆەستەگى جانار قانداي وقۋ­شى؟», «ول قوجاعا نەسىمەن ۇنايدى؟», «پو­ۆەستەگى ۇس­تازدار بەينەسى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟», «قو­جانىڭ جاقسى كورەتىن مۇعالىمى كىم؟», «قوجانىڭ بولاشاقتا جاقسى ازامات بولىپ شى­عا­تىنىنا سەنەسىز بە؟ ونىڭ قاتەلىكتەرگە ۇرىنا بەرۋ سەبەبى نەدە؟» جانە تاعى باسقا سۇراقتارعا جا­ۋاپ بەرىپ, كىتاپ جونىندەگى ويلارىن ورتاعا سالدى.

«مەنىڭ اتىم قوجا» تۋىندىسى جازۋشىنىڭ بالالار ادەبيەتىندەگى مىقتىلىعىن كورسەتەدى. كينو­نىڭ ءوزى دە – وتە ءساتتى شىققان دۇنيە. اسىرە­سە كينورەجيسسەر ابدوللا قارساقباەۆتىڭ شەبەر­لىگى فيلمدە كورىنىپ تۇر. پوۆەست بويىن­شا «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا كوركەم فيلم ءتۇ­سىرىلىپ, 1967 جىلى كانن قالاسىندا وتكەن با­لالار مەن جاسوسپىرىمدەر فيلمدەرىنىڭ حالىق­ارالىق فەستيۆالىندە ارنايى جۇلدەگە يە بولدى. پوۆەستىڭ باستى كەيىپكەرى – قوجا ارمانشىل, سوتقار بالا. تەنتەكتىگىمەن ۇنەمى ءتۇرلى جاعدايعا تاپ بولىپ جۇرەتىن ول اقىل-ويى مەن بىلىكتىلىگىنىڭ ارقاسىندا قيىندىقتاردان شىعا الدى. ول – بىرەۋدىڭ قايعى-قاسىرەتىنە كوز جۇما قارامايتىن ەلگەزەك, جوعارى ادىلەتتىلىك سەزىمىنە يە, دوسقا ادال, قايىرىمدى, ز ۇلىمدىققا جول بەر­مەيتىن بالا. وسى قاسيەتتەردىڭ بارلىعى وقىر­­مان جۇرەگىنەن ورىن الىپ, قوجا باتىر بالا اتاندى. مۇنداي شىعارمالار بالا­لار ادەبيەتىنە كەرەك-اق.  بۇل – بالالار ادەبيە­تىندەگى كلاسسيكا.

№27 جانە №35 ورتا مەكتەپتەر وقۋشىلارى كورسەتكەن  كورىنىستەر ەلدىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ءىس-شاراعا بەلسەنە قاتىسقان قاتىسۋشىلار كىتاپحانا اكىمشىلىگى اتىنان العىسحاتپەن ماراپاتتالدى.

 

راقيا ۋالحانوۆا,

مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى 

سوڭعى جاڭالىقتار