فوتو: Midjourney
ء«بىز جاقسىلىققا جەتەمىز دەسەك, جاعىمسىز ادەتتەردەن ارىلۋىمىز كەرەك. جاقسىدان ۇيرەنىپ, جاماننان جيرەنە ءبىلۋىمىز قاجەت. ياعني, شىن مانىندە وزىق ۇلت بولۋ ءۇشىن جاقسىلىققا ۇمتىلۋمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە كەدەرگى بولاتىن جامان ادەت, جاعىمسىز قىلىق جانە قاۋىپتى كەسەلدەن قۇتىلۋىمىز كەرەك. بۇل – ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ جولىنداعى وتە ماڭىزدى قادام. ۇلى اباي «بەس نارسەدەن قاشىق بول, بەس نارسەگە اسىق بول» دەگەن. بۇل – ارينە, ەشقاشان ەسكىرمەيتىن, ءمان-ماڭىزىن جوعالتپايتىن وسيەت. بىراق ءار زاماننىڭ وزىنە ءتان سىن-قاتەرلەرى بار», دەدى پرەزيدەنت قۇرىلتاي بارىسىندا.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جاھاندانۋ ۇردىسىنە, جاڭا تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا جانە باسقا دا سەبەپتەرگە بايلانىستى قوعامعا قاۋىپتى جاڭا كەسەلدەر پايدا بولدى.
«الدىمەن, ەسىرتكى ساۋداسى, سونىڭ ىشىندە سينتەتيكالىق ەسىرتكى اينالىمى. وكىنىشكە قاراي, بۇل ىندەت جاپپاي بەلەڭ الىپ بارادى. تەك بىلتىردىڭ وزىندە ەسىرتكىگە قاتىستى 7,5 مىڭنان استام قىلمىس انىقتالدى. زاڭسىز اينالىمنان 41 توننا ەسىرتكى الىندى. ناشاقورلىق, اسىرەسە, بالالار اراسىندا تەز تارالىپ, جاستارىمىز ۋلانىپ جاتىر. ەسىرتكىمەن كۇرەس بەلسەندى جۇرگىزىلمەسە, ەرتەڭ ءبارى كەش بولۋى مۇمكىن. قازىر ەسىرتكى ساتقان قىلمىسكەر قاتاڭ جازاعا تارتىلادى. مەنىڭ ۇسىنىسىم: ەسىرتكى زاتتارىن وندىرەتىن ادامداردىڭ جازاسىن بارىنشا قاتايتۋ كەرەك. ونى ەڭ اۋىر قىلمىستارعا تەڭەستىرۋ قاجەت. پارلامەنتتى بۇل باستامانى قولداۋعا شاقىرامىن», دەپ اتاپ ءوتتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى.
سونداي-اق پرەزيدەنت جاستار اراسىندا بەلەڭ العان «ۆەيپتەردىڭ» تارالۋىنا توسقاۋىل قويۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ءىس-شارالار كەشەنىنە توقتالا كەتتى.
«مەن بىلتىرعى قۇرىلتايدا بالالار مەن جاستاردىڭ دەنساۋلىعىنا, ياعني تۇتاس ۇلتتىڭ بولاشاعىنا وراسان زور زيان كەلتىرىپ جاتقان «ۆەيپتەردىڭ» تارالۋىنا توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن ايتتىم. قازىر پارلامەنتتە ۆەيپتەردى ەلگە اكەلگەن, ونى وندىرگەن جانە تاراتقان ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسى قارالىپ جاتىر. بۇل قادام بۇگىندە سانگە اينالعان وسى ءبىر قاۋىپتى كەسەلدىڭ تارالۋىن ەداۋىر شەكتەپ, بەتىن قايتاراتىنىنا سەنىمدىمىن. سونداي-اق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جان-جاقتى ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. بۇل – ۇلت ساۋلىعىنا دا, ەلىمىزدىڭ ابىروي-بەدەلىنە دە كەسىرىن تيگىزەتىن ادەت. ءبىز وركەنيەتتى ەل بولامىز دەسەك, ودان تولىق ارىلۋىمىز كەرەك», دەپ ەسكەرتتى مەملەكەت باسشىسى.
وسى ورايدا ەل پرەزيدەنتى تاعى ءبىر قاۋىپتى كەسەل – لۋدومانيا تۋرالى ءسوز قوزعادى. پرەزيدەنت ۇسىنعان مالىمەتكە سايكەس, بۇگىندە 400 مىڭعا جۋىق ازامات – بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن كازينولاردىڭ تۇراقتى كليەنتى.
«بۇل – تۇتاس ءبىر قالانىڭ حالىق سانىنا پارا-پار كورسەتكىش. شىن مانىندە, لۋدومانيا – بەيبىت كۇندە ەلدىڭ شىرقىن بۇزىپ جاتقان قاتەر. سونىڭ كەسىرىنەن تالاي شاڭىراق شايقالدى. تالاي ازامات زاڭ بۇزىپ, قىلمىسقا ۇرىندى. قۇمار ويىن ءۇشىن قارىزعا باتىپ, وزىنە قول جۇمساعان جاندار تۋرالى حابارلار, وكىنىشكە قاراي, كۇن سايىن تاراپ جاتادى. بۇل دەرت جاس ۇرپاققا وتە ۇلكەن زيان كەلتىرەدى. ونلاين-ويىندار بالالاردىڭ كۇندەلىكتى ەرمەگىنە اينالىپ بارادى. قۇزىرلى ورگاندار بىلتىر ينتەرنەت-كازينونىڭ بەلگىسى بار 4 مىڭنان استام سايتتى بۇعاتتادى», دەپ ءتۇسىندىردى ق.توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندا ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەسۋ ماقساتىندا كەشەندى جوسپار قابىلدانعانىن ەسكە سالدى.
«ۇكىمەت لۋدومانيامەن كۇرەسكە قاتىستى ءدال سونداي جوسپار قابىلداۋى كەرەك. قۇمارپازدىققا زاڭ جۇزىندە شەكتەۋ قويۋ قاجەت. «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ باستاماسىمەن وسى ماسەلە بويىنشا ءتيىستى زاڭ جوباسى ازىرلەندى. پارلامەنتتە قارالىپ جاتقان سول جوبانى وسى سەسسيانىڭ سوڭىنا دەيىن قابىلداۋ قاجەت. ءبىز جاستاردىڭ قۇمار ويىنعا سالىنىپ, ارزان تابىسقا ۇمتىلۋىنا جول بەرمەۋىمىز كەرەك. ادال ەڭبەكپەن تاپقان تابىس قانا بەرەكەلى بولادى», دەپ تۇيىندەدى پرەزيدەنت.
