– ازىق-ت ۇلىككە شىنايى مۇقتاج ادامدارعا ۇيىمدەگى تاماعىمدى اپارىپ بەرگەن دە كەزدەرىم بولدى. مەن كاسىپكەر ەمەسپىن, ۋنيۆەرسيتەتتە ساباق بەرەتىن وقىتۋشىمىن, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن «شاڭىراق» كوپبالالى وتباسىلاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ءلاززات قوجاحمەتوۆا حانىم.
ءدال وسى كەزدە مەنىڭ ويىما ەرتەرەكتە اجەم ايتىپ بەرگەن ءبىر وقيعا ورالا كەتتى. «باياعى زاماندا, ءبىر اقسۇيەك اشارشىلىق بولىپتى, – دەيدى اجەم تاعى ءبىر تاعىلىمدى اڭگىمەسىن باستاپ. – سوندا ءبىر بەيباق ايەل ابدىرانىڭ تۇبىندە قالعان جالعىز ءتىلىم نانىن الىپ ەندى جەي بەرگەندە ۇيگە ءبىر جاس بالا ەنىپتى. الگى بالا الاقانىن جايىپ, «شەشەي, نانىڭىزدىڭ ءبىر ءتۇيىرىن بەرىڭىزشى» دەپ جالبارىنادى. ايەل ءوزىنىڭ وزەۋرەپ وتىرعانىن ۇمىتىپ, قولىنداعى نانىن بالاعا ۇستاتىپتى. سول جومارت ايەل ءبىر كۇنى بالاسىن الىپ, وتىن جيناۋعا ورمانعا بارادى. ورمانداعى انتالاعان اش قاسقىر بالانى الا قاشادى. زار جىلاعان بايعۇس انا قاسقىردىڭ ىزىنە ءتۇسىپ, ۇزاق جول جۇرەدى. بىرنەشە بەل اسقان سوڭ ارتىنا بۇرىلىپ قاراعان ءبورى انانىڭ بۇل قايسارلىعى مەن انالىق مەيىرىنە تاڭعالىپ تۇرىپ قالادى. ءبىر قۇدىرەت ارباعانداي ءبورى بالانى امان-ساۋ قالدىرىپ ءوز جونىنە كەتە بارادى».
بۇرىنعىنىڭ بۇل اڭىز-ءاپساناسى مەن جازۋشى فيودور ميحايلوۆيچ ايتتى دەيتىن «سۇلۋلىق پەن مەيىرىم – الەمنىڭ قۇتقارۋشىسى» دەگەن سىڭايداعى ءتامسىلى ۇندەسە كەتكەندەي. انانىڭ مەيىرىمى مەن جومارتتىعىن دالا تاعىسى قاسقىر ەكەش قاسقىر دا جەڭە الماپتى. دۇنيەدە انانىڭ جومارتىعى جوعالماسا, ودان وتكەن جويقىن كۇش جوق شىعار, ءسىرا؟
قازىر ەلىمىزدە قايىرىمدى قىز-كەلىنشەكتەردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. سونداي جومارت انالاردىڭ ءبىرى جوعارىدا اتى اتالعان – ءلاززات قوجاحمەتوۆا.
– 2019 جىلدان باستاپ قايىرىمدىلىقپەن اينالىسا باستادىم. استانادا 5 قىز بالا ورتەنىپ قايتىس بولدى. سول كەزدە جەر-جەردە كوپبالالى انالار باس كوتەردى. مەن قاراعاندىداعى انالاردىڭ باسىن قوسىپ, WhatsApp-تان چات قۇردىم. جوعارىعا حات جازدىق. سونىڭ اياسىندا «تال بەسىك» انالار ۇيىمىن قۇردىم. سودان كەيىن قاراعاندىدا وتباسىن قولدايتىن 4 ورتالىق اشتىم. ۇشەۋى – اۋدانداردا. ونىڭ ءبارى مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە اشىلدى, – دەيدى ول.
قاراعاندى وبلىسىندا 6 مىڭ كوپبالالى وتباسى بار. ونىڭ 2 مىڭعا جۋىعى – «كۇمىس» جانە «التىن القا» يەگەرلەرى. ولاردىڭ الەۋمەتتىك, پسيحولوگيالىق جاعدايىن رەتتەۋدە «شاڭىراق» كوپبالالى وتباسىلاردى قولداۋ ورتالىعى مەن «انا-ماما» قوعامدىق قورىنىڭ ماڭىزى زور. ماسەلەن, اتالعان انالاردى قولداۋ ورتالىعى پاندەميا كەزىندە 4 مىڭ ادامدى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتىپتى. بۇعان وبلىستىق اكىمدىك تە اتسالىسقان كورىنەدى.
– ءبىز كاسىپكەرلەردەن قايىرىمدىلىقتى اقشالاي المايمىز. انالارعا دا اقشالاي بەرمەيمىز. ءتىزىمىن بەرەمىز, كاسىپكەرلەر سول ءتىزىم بويىنشا قايىرىمدىلىقتى وزدەرى جاسايدى. وسىلايشا, كاسىپكەرلەردىڭ سەنىمىنە يە بولعاننان كەيىن بىزگە ءۇي اپەرەمىز دەگەن كاسىپكەرلەر كەلە باستادى. ونىڭ ىشىندە قۇرىلىس كومپانيالارى مەن زاۋىت-فابريكالاردىڭ باسشىلارى بار. ءسويتىپ, ءبىز جىل سايىن 7 كوپبالالى وتباسىنا ءۇي الىپ بەرۋدى قولعا الدىق. بەس جىلدا بارلىعى 35 وتباسى باسپانالى بولدى. بىزگە رەسپۋبليكالىق «اسار-ۋمە» قايىرىمدىلىق قورى كوپ قولداۋ كورسەتتى, – دەيدى «شاڭىراق» كوپبالالى وتباسىلاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى.
ءلاززات حانىمنىڭ ايتۋىنشا, قازىر الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلاردى قولدايتىن مەملەكەتتىك باعدارلاما كوپ. تەك سونى قاراپايىم حالىق يگىلىگىنە جاراتا الاتىنداي ەكونوميكالىق ساۋاتتىلىق قاجەت. ياعني «بالىق بەرمە, قارماق بەر» دەگەن قاعيدا عانا شىنايى قايىرىمدىلىق, ال ازىق-ت ۇلىكپەن كومەكتەسە بەرۋ ماسىلدىققا ۇيرەتەدى.
– قايىرىمدىلىق – جوق-جىتىككە ازىق-ت ۇلىك بەرۋ ەمەس. ءبىر پاكەت تاماقپەن ماسەلە شەشىلمەيدى. سول سەبەپتى جىل سايىن ۇيدە وتىرعان انالاردىڭ كاسىپ اشۋىنا جاعداي جاساۋعا تەگىن شەبەرلىك ساباعىن وتكىزەمىز. ونىڭ ىشىندە ءسان سالونى, كونديتەرلىك ونىمدەر دايىنداۋ, اسپازدىق سەكىلدى كۋرستار بار. كۋرستان وتكەن سوڭ كاسىپكەرلەرگە جۇمىسشى رەتىندە ۇسىنامىز. بۇعان قوسا شاعىن كاسىپكەرلىكتى قولدايتىن 1 ملن-نان 5 ملن-عا دەيىنگى مەملەكەتتىك قايتارىمسىز گرانتتاردى ۇتىپ الۋعا كومەكتەسەمىز. بۇل, اسىرەسە, جۇمىسسىز, تابىسى تومەن جاندارعا ارنالعان, – دەيدى ل.قوجاحمەتوۆا.
كەيىپكەرىمىز كوپبالالى, جالعىزىلىكتى, جاعدايى تومەن انالارعا ءۇي كەزەگىنە تۇرۋ, بالاباقشاعا جەڭىلدىكپەن بالا اپارۋ, تەگىن ۇيىرمەلەرگە ىلەستىرۋ جانە ءتيىستى زاڭگەرلىك, پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتەدى ەكەن.
بۇگىندە قوسشى قالاسىنىڭ قوس جومارت قىزىنىڭ يگى ىستەرى كوپكە ۇلگى بولارلىق. ولار – بولمىسى نازىك بولعانىمەن, رۋحى اسقاق سايرا ايتەنقىزى مەن شولپان عاجايىپقىزى. كاسىپكەر ءارى مەتسەنات حانىمدار جاڭا قۇرىلعان قوسشى قالاسىنىڭ قانشاما جىرتىق-تەسىگىن جاماۋعا سەبەپكەر بولىپتى. مۇنى سونداعى جۇرت تا اسا ريزاشىلىقپەن ايتادى. ولار كوبىنەسە كوپبالالى انالاردىڭ بالالارىن مەكتەپتە جانە بالاباقشادا تەگىن وقۋىنا كوپ قولعابىس ەتىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ءبىلىم جانە مادەنيەت سالاسىنا دا قىتىمىرلىق قىلمايتىنى بار.
«تەڭىز ءدامى – تامشىسىنان» دەگەندەي, بۇل ەلىمىزدەگى قايسار دا قايىرىمدى قىزداردىڭ ءبىر پاراسى عانا. مۇنداي اسىل انالار ەلىمىزدىڭ قاي قيىرىنان دا تابىلاتىنىنا تالاسىمىز جوق.
