فوتو: Zakon.kz/ماكسيم زولوتۋحين
جاقىندا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەربولات دوساەۆ پەن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ الماتى اگلومەراتسياسىنىڭ جەرگىلىكتى كەڭەسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىن وتكىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا قالا ماڭى ايماعىنداعى قۇرىلىستى جوسپارلاۋدىڭ كەشەندى سىزباسىن وزەكتەندىرۋ, شاھار اۋماعىنان ونەركاسىپ نىساندارىن شىعارۋ جانە «سولتۇستىك» كولىككە اۋىسىپ وتىرۋ تورابىن (كات) سالۋ ماسەلەلەرى قارالدى. ەربولات دوساەۆتىڭ ايتۋىنشا, حالىق سانىنىڭ قارقىندى تۇردە كوبەيۋى جاعدايىندا الماتىنىڭ اينالاسىنداعى اۋماقتاردا قالا قۇرىلىسىن جوسپارلاۋدىڭ كەشەندى سىزباسى باستى قۇجات بولماق.
«الماتى اگلومەراتسيا ورتالىعى بولىپ قالا بەرەدى جانە ماياتنيكتىك كوشى-قوندى قاپەردە ۇستاساق, قالانىڭ كۇندەلىكتى حالقى شامامەن 3 ملن ادامداي بولادى. سوندىقتان ءبىز قالا ماڭىنداعى ايماقپەن كولىك بايلانىسى, سۋ بۇرۋ, ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ, جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋىمىز كەرەك», دەدى.
الماتىنىڭ قالا ماڭى ايماعى اۋماقتارىنىڭ قالا قۇرىلىسىن جوسپارلاۋدىڭ كەشەندى سىزباسىن الماتى وبلىسىنىڭ ءماسليحاتى وتكەن جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىندا بەكىتكەن ەدى. جەرگىلىكتى كەڭەستىڭ وتىرىسىندا وسى قۇجاتتى ۇكىمەتكە بەكىتۋگە جىبەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا الماتى اگلومەراتسياسىن دامىتۋ جوسپارىندا 130 ءىس-شارا وتكىزۋ كوزدەلگەنىن, ونىڭ 77-ءسىن الماتى وبلىسى جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وتىرىس بارىسىندا بىرقاتار ونەركاسىپ كاسىپورىندارىن الماتىدان تىس جەرلەرگە كوشىرۋ ماسەلەسى قارالدى. بۇل شارا الماتى قالاسىنىڭ 2040 جىلعا دەيىنگى باس جوسپارىندا جانە ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋدىڭ (ەتج) جاڭا جوبالارىندا كوزدەلگەن ەكولوگيالىق تالاپتارعا نەگىزدەلگەن. بۇگىندە الماتى جانە وبلىس اكىمدىكتەرى كاسىپورىن باسشىلارىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتىر. وسىلايشا, 16 ۇيىمنىڭ 4-ەۋى قايتا ورنالاستىرۋعا دايىن ەكەندىگىن ءبىلدىردى. مىسالى, «تەمىربەتون-1» جشس الماتى وبلىسىنداعى «قايرات» يندۋستريالدى ايماعىندا جاڭا ءوندىرىس سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
الماتى جانە الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدەرى ونەركاسىپ نىساندارىن كوشىرۋ جوسپارىن قۇرۋدى جانە كەلىسىلگەن جاعدايدا كاسىپكەرلەردىڭ وبلىس اۋماعىنا كوشۋى ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋدى تاپسىردى.
وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندە كوتەرىلگەن ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىل 25 قاڭتاردا الماتىداعى ساپارىندا ماقۇلداعان الماتى قالاسى كولىك قاڭقاسىنىڭ شەبەر-جوسپارىنىڭ ماڭىزدى بولشەگى – «سولتۇستىك» كولىككە اۋىسىپ وتىرۋ تورابى ورنالاساتىن جەردى انىقتاۋ بولدى. بۇل ۋچاسكەدە سىيىمدىلىعى ءارتۇرلى سىنىپتاعى 400 اۆتوبۋسقا دەيىنگى بىرەگەي اۆتوبۋس پاركىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. پارك جوباسىنىڭ قازاقستاندا كولىك قۇرالدارىن قۋاتتاۋ جانە تولتىرۋ ءۇشىن جوسپارلانعان ينفراقۇرىلىم بولىگىندە بالاماسى جوق.
وتىرىس بارىسىندا كوممۋنالدىق قىزمەت كورسەتۋ جانە ەنەرگەتيكا جۇيەسىن جاڭعىرتۋ, شاعىن ونەركاسىپتىك پاركتەر مەن قوسىمشا يندۋستريالدى ايماقتار سالۋ ءۇشىن الماتى جانە الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىكتەرى وتكىزۋلەرگە ءتيىس ءبىرىنشى كەزەكتەگى ءىس-شارالار تالقىلاندى.
«الماتى اگلومەراتسياسىندا وڭدەۋشى ونەركاسىپتى دامىتۋ اياسىندا الماتى وبلىسىندا جاڭا يندۋستريالدى ايماقتاردى قۇرۋعا باستى نازار اۋدارىلدى. قازىر قالا ەكونوميكاسى قۇرىلىمىنداعى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 4,8%-دى قۇرايدى. 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ماشينا جاساۋ سالاسىندا – 46%, تاماق ونەركاسىبىندە – 24,1%, قۇرىلىس ماتەريالدارى وندىرىسىندە – 6,4%, ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەرگە قولجەتكىزىلدى. وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ ودان كەيىنگى كەلەشەگى الماتى يندۋستريالدى ايماعىن, «الاتاۋ» اەا يتپ دامۋىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىمەن جانە الماتى وبلىسىندا جاڭا يندۋستريالدى ايماقتاردى, سونداي-اق شاعىن ونەركاسىپ پاركتەرىن قۇرۋعا تىكەلەي تاۋەلدى», دەدى الماتى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىشەر ابدىقادىروۆ.
ايتا كەتەيىك, الماتى اگلومەراتسياسىن دامىتۋدىڭ 2029 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارى پرەزيدەنت تاپسىرماسى اياسىندا ازىرلەندى. ونى 2023 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ۇكىمەت بەكىتتى.
اگلومەراتسيا – ءبىر نەمەسە بىرنەشە ءىرى قالانىڭ اينالاسىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ بوي كوتەرۋى بولسا, وزەگى – الماتى بولىپ وتىرعان مەگاپوليس اگلومەراتسياسىنا اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار, 31 اۋىلدىق وكرۋگ جانە شامامەن 3 ملن ادام تۇراتىن 98-گە جۋىق ەلدى مەكەن كىرەدى. اگلومەراتسيا اۋماعى ءوزىنىڭ وڭىرلىك دامۋ جوسپارلارى مەن مەملەكەتتىك جوسپارلاۋدىڭ باسقا دا باعدارلامالارى بار 2 اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتى (الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسى) قامتيدى.
الماتى
