كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
قىمباتشىلىق قىسىمىن ازايتۋداعى ءبىزدىڭ ەڭبەك ەرەن دەيدى ۇلتتىق بانك. قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتىن ايلار بويى تاپجىلتپاي ۇستاپ تۇردىق, ناتيجەسى مىنە, اساۋداي تۋلاعان قىمباتشىلىعىڭىز قازىر ءبىراز جۋاسىپ قالدى دەيدى ولار. ونىسى راس ەندى. از دا بولسا ارزان دۇنيەگە قول جەتكىزىپ جاتساق, ول جوعارعى بازانىڭ ارقاسى شىعار دەگەندى ساراپشىلار دا ايتىپ ءجۇر. ۇكىمەت, اسىرەسە ءاليحان سمايىلوۆ مۇنىمەن كەلىسپەيدى. ۇكىمەت اتقارىپ وتىرعان ءىس-شارالاردىڭ ارقاسىندا ازىق-تۇلىك قورى كوبەيدى, ءوڭىر-وڭىردە باعاعا باقىلاۋ جاسالدى, سونىڭ كومەگىمەن باعا ءوسىمىن تەجەدىك دەگەندى ايتادى. ءتىپتى ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر تاپ وسىنداي ءۋاج ايتىپ, ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەرىك شولپانقۇلوۆپەن ازداپ تارتىسىپ تا قالدى. بىلاي قاراساق, قىمباتشىلىق دەيتىن ەشكىمنىڭ دە جەكە جاۋى ەمەس, حالىققا تونگەن ورتاق زوبالاڭ, ونىمەن ءبارىمىز بىرىگىپ كۇرەسۋىمىز كەرەك ەدى. تيىسىنشە, اركىم ءوز مايدانىنداعى كۇرەستى مىندەتسىنبەسە ءتىپتى ابزال. بازارداعى كارتوپ, ءسابىز, پياز قانداي قىمبات تۇرادى. ۋداي. باعاسىن كورىپ ىرشىپ تۇسەسىڭ. ال اۋىزبىرلىكتىڭ باعاسى ودان وتكەن قىمبات قوي. ونى قاي ينفلياتسيانىڭ كورسەتكىشىمەن ولشەرسىڭ. الدە باعانى تۇسىرۋدە ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك ءبىر-بىرىمەن باسەكە بولامىن دەپ, ەندىگى بىرەر ايدا ينفلياتسيا دەگەنىڭىز ءتىپتى جوعالايىن دەپ تۇر ما. قارجىمىزدى قايدا جۇمسارىمىزدى بىلمەي قالماساق يگى.
بارىمتاعا بازالىق ستاۆكاسىن الىپ اتتاندى دەگەندى بەكەر ايتىپ وتىرعان جوقپىز. ۇلتتىق بانكتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن جالعىز قۇرال, وسى – بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمە. قىمباتشىلىق قىتىققا تيسە, سونى كوتەرەدى. باعا ءوسىمى باياۋلاسا, قايتا تۇسىرەدى. ول قۇرالدىڭ باسقا فۋنكتسياسى جوق. بازالىق ستاۆكا كوتەرىلسە, نەسيە قىمباتتايدى. ءسويتىپ, حالىق نەسيەنى ازىراق راسىمدەيدى. تيىسىنشە, اقشاسى ازايادى. اقشا ازايعان سوڭ, تاۋاردى دا از الادى, قىزمەتتى دە از تۇتىنادى. مىنە, سۇرانىس ازايعان سوڭ, مۇرنىن شۇيىرگەن باعا دا تومەندەي باستايدى. بۇل قيسىن سوڭعى بىرنەشە ايدا راسىمەن جۇمىس ىستەگەن سەكىلدى, ايتەۋىر باعا ازداپ بولسىن ءتۇستى.
سونى ەسكەرگەن ۇلتتىق بانك 24 قاراشا كۇنى بازالىق ستاۆكانى 15,75 پايىز دەڭگەيىندە بەكىتتى. وسىمەن قاتارىنان ءۇشىنشى رەت تومەندەپ وتىر. العاش رەت بيىل تامىزدا 16,75 پايىزدان 16,50-گە ءتۇستى. ودان كەيىن 16 پايىزعا تومەندەتتى. ەندى مىنە, 15,75 قىلدى. مۇندا نەندەي استار بار؟ ارينە, پالەندەي قۇپيا جوق. الداعى بىرنەشە ايدا باعا ءوسىمىنىڭ باياۋلاۋى تاعى دا بەلسەندىرەك بولا تۇسەدى دەگەندى مەڭزەيدى, ءسىرا.
ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, نازار اۋدارماسا بولمايتىن جەكەلەگەن تاۋەكەلدەر جوق ەمەس. ولار – ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋى, نەگىزگى ساۋدا-سەرىكتەسىمىز رف-داعى ينفلياتسيا, ءوز ىشىمىزدەگى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ ديناميكاسى جانە بيۋدجەتتىك شىعىندار.
سىرتقى سەكتوردا ينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ تومەندەگەنى بايقالىپ وتىر. بۇل قاتاڭ مونەتارلىق ساياساتتىڭ اسەرىن, ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ وڭ ديناميكاسىن جانە ەنەرگيا باعاسىنىڭ قىسقا مەرزىمگە باياۋلاعانىن بىلدىرەدى. سوعان قاراماستان, قىسقامەرزىمدى كەلەشەكتە پروينفلياتسيالىق فاكتورلاردىڭ ىقپالى ءبىرشاما كۇشەيەدى دەپ كۇتەمىز. بۇل رەسەيدەگى ينفلياتسيا ديناميكاسىنان جانە الەمدىك ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ كۇتىلەتىن وسۋىنەن تۋىندايدى. بۇدان ءارى ساۋدا-سەرىكتەس ەلدەردەگى جاعداي تۇراقتالعاندا ءبىز ماقساتتى ماندەرگە قول جەتكىزۋدى جانە سىرتقى فاكتورلار پروينفلياتسيالىق قىسىمدى جۇمسارتادى دەپ كۇتەمىز», دەيدى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل بازالىق ستسەناريدە ينفلياتسيا 9,3-10,3 پايىز شەگىندە بولجانىپ وتىر. بولجامدى وسى جىلعا قايتا قاراۋ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ءتاريفىنىڭ جانە ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ بىرقالىپتى وسۋىنە بايلانىستى. ورتامەرزىمدى كەلەشەكتە سىرتقى ورتا قىسىمىنىڭ السىرەۋى جانە مونەتارلىق ساياساتتىڭ ۇستامدى قاتاڭ سيپاتى ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋىنە ىقپال ەتەدى. الداعى جىلدارعا بولجام مىناداي: 2024 جىلى ينفلياتسيا 7,5-9,5 پايىز دەڭگەيىندە, 2025 جىلى 5,5-7,5 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالدى.
2024 جىلى ينفلياتسيا ودان ءارى باياۋلاسا, ۇلتتىق بانك ينفلياتسيانى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن ورتامەرزىمدى كەلەشەكتە ۇستامدى قاتاڭ اقشا-كرەديت شارتتارىن ساقتاپ, مولشەرلەمەنى بىرقالىپتى تومەندەتۋدى قايتا قاراستىرماق. بۇل رەتتە دەرەكتەردى جيناقتاۋ جانە تاۋەكەلدەر بالانسىن باقىلاۋ ءۇشىن بازالىق مولشەرلەمەنى وزگەرتۋدە كىدىرىس بولۋى دا مۇمكىن.
