زاماناۋي ۆەلوسيپەد ىسكە قوسىلعاندا, بىرنەشە قىزمەت ءتۇرىن اتقارا الادى. مىسالى, ترەناجەر رەتىندە پايدالانعان ادام دەنساۋلىعىن نىعايتۋمەن قاتار سپورتتىق جاتتىعۋ ارقىلى بۇلشىقەتتەرىن شىنىقتىرادى. عاجابى سول, جاتتىعۋ جاساۋ بارىسىندا قۇرىلعىداعى گەنەراتور قوسىلىپ, تەگىن ەلەكتر ەنەرگياسى وندىرىلەدى. سول ارقىلى ءار ءتۇرلى قوسىمشا قۇرالداردىڭ كومەگىمەن تۇراقتى توكقا تۇرلەنىپ, 220 ۆولتقا دەيىنگى كەرنەۋگە جەتكىزىپ, ۇيالى تەلەفون مەن پلانشەتتى قۋاتتاۋعا بولادى. ياعني ەلەكتر ەنەرگياسىن ۇنەمدەۋ كوزى رەتىندە قاراستىرىلعان. قوسالقى بولشەك رەتىندە كەسكىش-ۇساقتاعىشى بار قوقىس جاشىگىن ورناتقان. مەكەمەدەگى پلاستيك, قاعاز تۇرىندەگى قوقىستى ۇساقتاپ ىسكە جارامدى ەتىپ قايتا وڭدەپ, بالقىتىپ, ءار ءتۇرلى پىشىندەگى كادەسىيلار, بۇيىمدار جاساۋعا دا بولادى.
ونەرتاپقىش وقۋشىلار بولاشاقتا وسىنداي ارتىقشىلىعى كوپ قۇرىلعىنىڭ بەس ءتۇرىن جاساۋدى ويلاستىرىپ وتىر. مەكتەپتىڭ ءۇش قاباتىنا ولشەمدەرىن تۇرلەندىرىپ, باستاۋىش بۋىن, ورتا بۋىن جانە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى مەن مۇعالىمدەر, مەكتەپ قىزمەتكەرلەرىنە ءار دالىزگە ەكى-ەكىدەن ۆەلوسيپەد قويماق ويلارى دا بار.
– ىستەن شىققان ۆەلوسيپەد بولشەكتەرىن الىپ, كەز كەلگەن ديزايندا تۇرلەندىرىپ جاساۋعا بولادى. ول ءۇشىن 12 ۆولتقا دەيىنگى گەنەراتور كەرەك. گەنەراتوردان شىققان ەلەكتر توعىن جيناقتاپ, اينىمالى توقتان تۇراقتى توققا اينالدىراتىن تۇرلەندىرگىش قۇرال ارقىلى اككۋمۋلياتورعا جيناقتادىق تا 12 ۆولتتان 220 ۆولتقا دەيىن كوتەردىك. ۇيالى تەلەفوندى, كەسكىش قۇرالدى دا قۋاتتاۋعا بولادى. قۇرىلعىعا ارنايى ورناتىلعان باعدارلاما قوقىس جاشىگى تولعان كەزدە تەلەفون نەمەسە پلانشەتكە داتچيك ارقىلى حابارلاما بەرەدى. حابارلاما كەلگەننەن كەيىن جاشىكتى بوساتىپ, قايتا قوقىس جيناۋعا كىرىسەدى, – دەيدى «اقىلدى» ۆەلوسيپەد اۆتورلارى.
قازىر مەكتەپ وقۋشىلارى قۇرىلعىعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ساباق اراسىنداعى قوڭىراۋدا ترەناجەر رەتىندە پايدالانىپ ءجۇر. جوبانى تابىس كوزىنە دە اينالدىرىپ, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە عانا ەمەس, كەز كەلگەن قوعامدىق ورىنداردا پايدالانۋعا بولادى. ءارى دەنساۋلىققا پايدالى, تەگىن ەلەكتر ەنەرگيا كوزى, سونداي-اق پلاستيك قوقىستاردى قايتا وڭدەۋ ءۇشىن تاپتىرمايتىن ءونىم.
تىڭ جوبا ۇسىنعان وقۋشىلاردىڭ جەتەكشىلەرى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى مۇعالىمى اينۇر قاناپيانوۆا, فيزيكا جانە ينفورماتيكا پاندەرىنىڭ مۇعالىمى مەرۋەرت كۇنىسوۆا, سىزۋ ءپانى مۇعالىمى بەرىك ىسقاقوۆ, ينفورماتيكا ءپانى مۇعالىمى سامال سارسەمبەكوۆا ەكەنىن ەسكە سالا كەتەيىك.
اباي وبلىسى,
اياگوز قالاسى
