كوسەمسوزدىڭ شەبەرى شەرحان مۇرتازانىڭ «بۇرشاق» دەگەن شىعارماسىندا بۇلدىرىق قۇستىڭ بولمىسىنا قاتىستى بىرەر ءسوز شىعارعانى بار ەدى. «قۇدىرەتى كۇشتى قۇداي بۇلدىرىقتىڭ قاناتىن نەگە وسىنشاما قىسقا جاراتتى ەكەن. نەسىنە ايادى ەكەن؟ سوناۋ ءتاڭىرتاۋدىڭ توسىندە ۇشقان تاستۇلەك قىراننىڭ قاناتىن بەرمەي-اق قويسىن. قالباڭ-قالباڭ ەتكەن قۇلادىن قۇستىڭ قاۋىرسىنىن بەرسە دە جەتىپ جاتىر ەدى عوي. و, قۇداي, سونشاما ءپارۋانا, سونشاما تازا, سونشاما قاناعاتشىل, ماحابباتقا مەيلىنشە ادال بۇلدىرىقتان ءبىر قارىس ارتىق قاۋىرسىندى نەسىنە ايادىڭ؟! ەشكىمگە, ەش نارسەگە ءزابىرى جوق, زيانى جوق ماق ۇلىقتى نەگە مۇنشا كەمتار ەتتىڭ؟! قاناعاتسىزدان قاناعاتشىلدى ايىرساڭ قايتەدى؟ ءجۇر عوي اناۋ تومەندە جاتقان اۋىلدا نەشە الۋان ايقايلاعان تاۋىق قورازدارى. تاۋىقتار – تارىنىڭ ق ۇلى. اسىراندى, باسىبايلى, تاۋەلدى بەيشارالار. ال قورازدارى كەردەڭ ءارى قوماعاي. ءبىر قوراز – ءبىر ءۇيىر مەكىشتەردىڭ جالعىز بايى. تويىمسىز. ءوز ءۇيىرى ازداي كورشى ءۇيىردىڭ مەكىشتەرىنە دە قىزىعىپ, كوزى قىليلانىپ, قۇلقىن قاعىپ, قاعىنىپ تۇرادى. ءبىر كەم دۇنيە. بۇلدىرىقتىڭ ءبىر كەمدىگى – قاناتىنىڭ ءبىر-اق تۇتامدىعى», دەپ تولعاعان ەكەن قالامگەر.
الايدا شەراعاڭ ايتقان سول «تويىمسىز قورازدار» بۇلدىرىقتىڭ ءبىر تۇتام قاناتىن ساۋداعا سالىپ الەك. سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار بۇلدىرىقتىڭ قاي ءتۇرى دە ەلىمىزدە «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن ەدى. ايتكەنمەن 13 قاراشا كۇنى تۇركىستان وبلىسىنىڭ پوليتسەيلەرى شىمكەنتتەن قىزىل كىتاپقا ەنگەن قۇستاردىڭ 10 داناسىن تاركىلەدى. ءتىنتۋ كەزىندە يتەلگىلەر مەن قاراباۋىر بۇلدىرىق ەكەنى انىقتالىپتى. تابيعات قاسكويى قۇستاردى جەڭىل كولىكپەن تاسىمالداعان.
«قازىر قىلمىستىق كودەكستىڭ 339-بابى 1-بولىگى («وسiمدiكتەردىڭ نەمەسە جانۋارلاردىڭ سيرەك كەزدەسەتiن جانە قۇرىپ كەتۋ قاۋپi تونگەن, سونداي-اق پايدالانۋعا تىيىم سالىنعان تۇرلەرىمەن, ولاردىڭ بولىكتەرىمەن نەمەسە دەريۆاتتارىمەن زاڭسىز اينالىسۋ») بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى وبلىستىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى.
ال تاركىلەنگەن تاعى قۇستار شىمكەنتتىڭ مەملەكەتتىك حايۋاناتتار باعىنا وتكىزىلىپتى.
بىلتىر ءدال وسى ۋاقىتتا بۇيراتاۋدىڭ باۋرايىنا بۇلدىرىق كەلىپ قوندى دەپ ءبىر قۋانعان ەدىك. ەكولوگيا مينيسترلىگى قىلقۇيرىقتى بۇلدىرىق قۇسى ەكەنىن راستاپ, فوتوسۋرەتىن جارييالاعانى ەسىمىزدە. قۇستىڭ سىرت كەلبەتى كادىمگى كەپتەرگە ۇقسايتىنىن, سالماعى شامامەن 200-350 گرامم, ۇزىندىعى 40 سانتيمەترگە دەيىن جەتەتىنى, اياعىنىڭ ءۇش ساۋساعى بىرىگىپ كەتكەن, اڭ تابانى ىسپەتتى ەكەنىن جازدى ماماندار.
ورنيتولوگ مامانداردىڭ زەرتتەۋىنشە, قاراباۋىر بۇلدىرىق – ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك-باتىس بولىگىندە قامىس-سامار كولىندە, بەتپاقدالا مەن زايسان قازانشۇڭقىرىندا, كىشى ازيا جانە سولتۇستىك افريكانىڭ ءشول دالالارىندا كەزدەسەدى. ول – جىل قۇسى. ەلىمىزگە ناۋرىزدىڭ ورتاسىنان باستاپ ۇشىپ كەلەدى. ءبىر ماۋسىمدا ەكى, كەيدە ءۇش رەت بالاپان ۇشىرادى. ولار كوبىنەسە ءشولدى ايماق وسىمدىكتەرىنىڭ تۇقىمىمەن قورەكتەنەدى, كەيدە ۇساق جاندىكتەردى دە جەيدى. قازان-قاراشا ايلارىندا جىلى جاققا ۇشىپ كەتەدى. كوبى ءۇندىستان جەرىندە, ازداعان بولىگى قىزىلقۇمدا قىستايدى دەپ ەسەپتەلەدى.
رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, بۇلدىرىقتاردىڭ سانى جىل سايىن ازايىپ بارادى. قازىر ولار ءۇستىرت قورىعى مەن «التىنەمەل» ۇلتتىق تابيعي ساياباعىندا قورعاۋعا الىنىپ, «قىزىل كىتاپقا» ەنگىزىلگەن.
سىرداريا-تۇركىستان ءموتپ تۋريزم ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى عاني نازاربەك اتالعان قۇستاردى قانداي ماقساتتا ۇستايتىنىن ايتىپ بەردى.
«يتەلگىلەردى شەتەلگە شىعارىپ, زاڭسىز ساۋدالايدى. مۇنى كوبىنەسە باي ارابتار الادى. وسى جەردە «شەكارا قايدا قاراپ وتىر؟» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ولار جاس قۇستاردى قارتايعان قۇستاردىڭ قۇجاتىمەن اسىرادى. ال قاراباۋىر بۇلدىرىقتاردى جەۋگە الادى. قازىر بۇل قۇستار ەلىمىزدە جويىلىپ بارادى. ساناۋلى عانا بولىگى قالدى», دەيدى تابيعات جاناشىرى.
