اتالعان اۋداننىڭ مال باسىندا ءوسىم بارى انىق. اتاپ ايتساق, ءىرى قارا سانى – 97 مىڭ 710 باسقا, قوي-ەشكى – 310 مىڭ باسقا, جىلقى سانى 27 مىڭعا جەتكەن. ويسىلقارا تۇقىمى دا ءوسىپ كەلەدى, سونداي-اق قۇس ەسەبى 3,5 ملن-دى قۇراعان.
سوعان سايكەس, بيىلعى جىلدىڭ ون ايىندا اۋداندا 30,7 مىڭ توننا ەت, 139 مىڭ توننا ءسۇت, 16,5 ملن دانا جۇمىرتقا وندىرىلگەن. وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىندەگى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ءونىم ءوندىرۋ اناعۇرلىم ارتقاندىعى جونىندە ەڭبەكشىقازاق اۋداندىق كاسىپكەرلىك جانە اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى ەرمەك جاكەەۆ حاباردار ەتتى.
بيىل اۋدانداعى اۋىل شارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر بارلىعى 86 359 گەكتارعا ءتۇرلى داقىلدار سەپكەن. بۇگىنگى كۇنى اۋداندا جۇگەرىدەن وزگە كۇزگى دالا جۇمىستارى تولىق اياقتالدى.
مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قولداۋعا سۋبسيديا تۇرىندە بارلىعى 2,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
اۋدانعا 3 186 توننا ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي ءبولىنىپ, بۇگىنگى كۇنگە ونىڭ بارلىعى يگەرىلگەندىگىن اتادى.
«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى ارقىلى كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا «كەڭ دالا» باعدارلاماسى اياسىندا 27 شارۋاشىلىق 251 ملن تەڭگەنى نەسيەلەگەن (2022 جىلى 13 شارۋاشىلىق 135 ملن تەڭگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, 01.04.23 ج. قارجىلاندىرۋ توقتاتىلدى).
دالا جۇمىستارىن وڭتايلى جۇرگىزۋ ءۇشىن شارۋاشىلىقتار جىل باسىنان 1 620 ملن تەڭگەگە 72 تەحنيكا ساتىپ الدى. ناتيجەسىندە, بۇگىنگى كۇنگە تەحنيكالار جاڭارىپ, جۇمىس ونىمدىلىگى ارتتى. سونىمەن قاتار شەلەك اۋىلدىق وكرۋگىندە «حالىق اگرو» قىزمەت ۇسىنۋ ورتالىعى» سەرىكتەستىگى قۇرىلىپ, 330 ملن تەڭگەگە 21 قاجەتتى تەحنيكا ساتىپ الىپ, قازىرگى تاڭدا شارۋاشىلىق جۇمىستارىنا قىزمەت كورسەتۋدە», دەگەن ەرمەك يليان ۇلى اۋداندا باۋ-باقشا كولەمى سوڭعى بەس جىلدا 1,6 مىڭ گەكتارعا وسكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
بۇگىنگى كۇنگە جالپى اۋدانى 7032 گەكتاردى قۇراسا, ونىڭ ىشىندە 2 432 گەكتارى ينتەنسيۆتى باقتار. سونىمەن بىرگە جىلدىق ورتاشا ءونىم كورسەتكىشى 15,2 توننا ءونىم وندىرەتىن جالپى كولەمى 17,3 گا 17 جىلىجاي بار. اۋداندا سىيىمدىلىعى 35 140 توننا بولاتىن 20 جەمىس ساقتاۋ قويماسى جانە 1 كوكونىس ساقتاۋ قويماسى جۇمىس ىستەۋدە.
باۋ-باقشاسى جايناعان اۋداندا جىلىنا المادان عانا 11 مىڭ تونناعا جۋىق ءونىم الىنادى ەكەن. المادان مول ءونىم الۋعا اۋداننىڭ الەۋەتى جەتكىلىكتى. دەسە دە, الما وسىرەتىن شارۋا قوجالىقتارىنا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قاجەتتىلىگى سەزىلمەي قويمايدى.
بۇل اۋداندا الما باعىن ءوسىرىپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرگەن كاسىپكەرلەر از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – تاجىريبەلى الما ءوسىرۋشى مۋرات لازگيەۆ دەر ەدىك. كاسىپكەردىڭ الما باعىن باپتاپ كەلە جاتقانىنا 30 جىلعا جۋىقتاپتى. حيميا سالاسىنىڭ مامانى بولعانىمەن, بالا كەزدەن باق ەگۋدىڭ, الما ءوسىرۋدىڭ سىرىن بىلەتىن باعبان بىردەن جاسىل باقتى جايقالتۋعا بىلەك تۇرە كىرىسىپتى. قازىر كاسىپكەر اعايىندارىمەن بىرلەسە 30 گەكتار اۋماققا الما وسىرەدى. باعباننىڭ باعىندا «امەريكانكا», «زولوتوە-پرەۆوسحودنوە», «اپورت», «كانديل», «گرۋشوۆكا», «سالتانات», «مەلبا», «راشيدا», «پەسترۋشكا», «گالا» جانە «راحات» سەكىلدى 12 ءتۇرلى الما وسەدى. بيىل ءار گەكتاردان 30 تونناعا جۋىق ءونىم الىنعان.
«قازىر بىزدە المانىڭ ءۇش ءتۇرى كوبىرەك وسىرىلەدى. جاقسى ءونىم بەرەتىن الما سۇرىپتارىن جەتىلدىرۋ مەن باقتى سۋارۋ تەحنولوگياسىن جاڭالاۋعا باسىمدىق بەرگىمىز كەلەدى. سىرتقا وڭاي كورىنگەنىمەن, الما وسىرۋشىلەردىڭ دە وزىندىك پروبلەمالارى بار. الما وسىرە باستاعان جىلدارى وسى سالاداعى ءبىلىمىمىزدىڭ ازدىعى مەن تاجىريبەمىزدىڭ جوقتىعىنان قينالدىق. كەيىن بىرتىندەپ, جەرگىلىكتى تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ كاسىبىمىزدى دامىتتىق. بۇگىندە تۇراقتى الۋشىلارىمىز بار. وڭىردەگى كەز كەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەيتىن كاسىپورىندى شيكىزاتپەن قامتۋعا دايىنبىز. المانىڭ ءونىمى اۋا رايىنا دا بايلانىستى بولادى. جاڭبىرى مول, جايلى جىلداردا كوپ ءونىم الامىز. ال كەيبىر قۋاڭشىلىق جايلاعان كەزدەردە ءونىم از بولادى», دەيدى الما ءوسىرۋشى كاسىپكەر.
اسا كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن اپورتتى بۇگىندە باعباندار تىم سيرەك ەگەتىن بولعان. ويتكەنى شىعىنى كوپ, كەي جىلدارى ءتىپتى مۇلدەم جەمىس بەرمەي قوياتىن اپورتتى كاسىپكەرلەردىڭ كوبى تابىس كوزى سانامايدى. سول سەبەپتى ەلىمىزدە اپورت وسىرەتىن باقتاردىڭ قاتارى كۇننەن-كۇنگە سيرەي تۇسكەن سىڭايلى.
باعبان جەمىس بەرۋدەن قالعان كارى اعاشتاردىڭ ورنىنا جاس كوشەتتەر ەگۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. الايدا جاس كوشەتتەردى قاتارعا قوسۋدىڭ ءوز قيىندىعى دا جوق ەمەس. ونى باپتاۋمەن قاتار, ءتورت ت ۇلىكتەن ساقتاۋ دا وڭاي ەمەس. مۋرات لازگيەۆتىڭ سوزىنشە, الما باققا مال مازا بەرمەيتىن كورىنەدى. الما باقتان ويداعىداي ءونىم الۋ ءۇشىن ولارعا كاسىبي كۇتىم قاجەتتىگى دە اڭگىمە وزەگىنە اينالدى. ول ءۇشىن مامان كەڭەسىنە جۇگىنۋ ارتىق ەتپەيدى. جەمىسىن جيىپ بىتكەن باعبان بۇگىندە قۋراپ قالعان بۇتاقتاردى كەسىپ, ەسكىرگەن قابىقتاردى, قىنالاردى تازارتىپ, اعاش ءدىڭىنىڭ اينالاسىن قوپسىتىپ, ارامشوپتەردەن جانە وسىمدىك قالدىقتارىنان تولىق تازارتۋ جۇمىستارىنا كىرىسكەن.
«كۇتىپ-باپتاۋ جۇمىستارى كوكتەمگە دەيىن جالعاسادى. اۋىرعان, قۋراعان بۇتاقتار بۇتالادى. بۇتالار تىم قاتتى ءوسىپ كەتسە دە بولمايدى. سوندىقتان ولاردىڭ ۇشتارىن مەزگىلىمەن قىرقىپ وتىرامىز. باق زيانكەستەرىنە قارسى جىل ون ەكى اي كۇرەس تىنبايدى. جاپىراققا تۇسكەن قۇرت جەمىستەن بىراق شىعادى. ولاردى حيميالىق جولمەن وڭدەپ, ارنايى ەرىتىندىلەر بۇركىپ وتىرامىز», –دەيدى باعبان.
كۇزدىڭ سوڭى مەن قىستىڭ باسى – ءاربىر باعبان ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى كەزەڭ. سەبەبى الما اعاشتارىن الداعى ايازدان عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كەمىرگىشتەردەن دە قورعاۋ قاجەت.
الما وسىرۋمەن اينالىساتىن باعبان بۇل سالادا بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەيتىندىگىن العا تارتتى. مۋرات لازگيەۆ الما باعىن باپتاۋ ءۇشىن العاشىندا شەتەلدىك مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنسە, قازىر الما اعاشتارىن باپتاۋعا قابىلەتتى جەرگىلىكتى ماماندار توبى قالىپتاسا باستاعانىن قۋانا ايتتى. كاسىپكەر ءوزىنىڭ يگىلىكتى ءىسىن جالعاستىراتىن بالالارىن دا الما باپتاۋعا باۋلۋدا.
«الداعى جىلداردا ەلىمىز باۋ-باقشادان جينالاتىن جەمىس-جيدەك كولەمىن بارىنشا ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ول ءۇشىن ساپاسى جوعارى كوشەتتەردى تاڭداپ, بۋدانداستىرۋ جانە جەرسىندىرۋ ماسەلەسىندە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. سوندا عانا ىشكى نارىقتى المامەن تولىق قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, سۇرانىسقا يە جەمىس ءتۇرىن قىرۋار قارجىعا سىرتقا ساتا الامىز. جاستاردىڭ دا وسى سالاعا بەلسەنە ارالاسۋىنا قولۇشىن بەرۋىمىز كەرەك. ەرىنبەي ەڭبەك ەتكەن جاننىڭ ومىردەن الار ەنشىسى مول بولماق», دەيدى تاجىريبەلى كاسىپكەر.
الماتى وبلىسى,
ەڭبەكشىقازاق اۋدانى
