التى اي قىستان قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ شىعىپ, ارقاسى جىلىپ, اياعى ۇزارعان جاز ايلارىندا شەلەكتەپ ساۋعان ءسۇتىن وتكىزە المايتىن, وتكىزگەن كۇندە قۇنى تاتىمايتىنىنا وكپەلى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەڭبەگى ەش, تۇزى سورعا اينالىپ جاتاتىنى بەلگىلى.
وسىنداي قيىندىقتاردىڭ كۇرمەۋىن تارقاتۋعا تىرىسقان شىرعاناق اۋىلىنداعى جەكە كاسىپكەر نۇربەك سانيازوۆتىڭ شاعىن ءسۇت وڭدەۋ تسەحىندا جاز ماۋسىمىندا جۇمىس قايناپ جاتادى. تاڭ ەلەڭ-الاڭدا ءسۇت تاسىمالدايتىن «ۋاز» نەمەسە «گازەل» اۆتوكولىگىن وتالدىرىپ, شالعايداعى مىڭجىلقى, سارىكول, ەرەۋىل, تالدى جايلاۋلارىنا قونىستانعان مالشىلاردى ارالاپ ءجۇرىپ, جاڭا ساۋىلعان ءسۇتىن تىرنەكتەپ جيناپ اكەلۋ – نۇربەكتىڭ كىدىرىسسىز اتقاراتىن كۇندەلىكتى جۇمىسى. كۇن قىزباي جەتكىزگەن ءسۇتىن 1 توننالىق ءسۇت تارتاتىن ەلەكترلى سەپاراتورعا قۇيىپ, ودان كىلەگەي ايىرۋ, ونى ىستىق بۋ بەرەتىن پەشتە ءپىسىرۋ سىندى تىنىم تاپتىرمايتىن جۇمىستار بۇدان ءارى اتا-اناسىنىڭ يەلىگىندە.
سوناۋ 2000 جىلى «سانيازوۆ» شارۋا قوجالىعىن قۇرىپ, جەتەكشىلىك ەتكەن اۋىلدىڭ ىسكەر ازاماتى سەرىك سانيازوۆ ءىرى قارا وسىرۋمەن قاتار, سۇتتەن جوعارى ساپالى ماي شايقاپ, قۇرت جاساۋدى نەگىزگى كاسىپتىڭ كوزىنە اينالدىرعان.
سەبەبى كەڭەستىك كەزەڭدە وسى اۋىلدا ءىرى ءسۇت زاۋىتى جۇمىس ىستەپ, تاۋلىگىنە توننالاپ ءسۇت تارتىلىپ, سارىماي وندىرۋمەن داڭقى شىققان شارۋاشىلىقتان جەكەشەلەندىرۋ جىلدارى شاشاۋ شىعىپ, شاشىراپ كەتكەن قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ەكى تسيستەرناعا يەلىك ەتكەن سەرىك سانيازوۆ سودان بەرى بۇل جۇمىستان ءبىر ءسات قول ءۇزىپ كورمەگەن. ءۇيىنىڭ اۋلاسىنداعى ۇيشىكتەي عانا ەكى بولمەگە تسيستەرنالارىن ورنالاستىرىپ, كەڭەستىك ەسكى قۇرىلعىلاردىڭ كۇشىمەن ءسۇت وڭدەۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقانىنا 35 جىلدان اسىپتى.
«قولدا باردى ۇقساتىپ, تىرشىلىك ەتىپ كەلەمىز. اۋىلدىڭ تىنىسى تارىلىپ, تۇرالاپ قالعان نارىقتىڭ كەزىندە دە قيىندىقتان جول تاۋىپ, شارۋامىزدى توقتاتپاۋعا كۇش سالدىق. تەحنيكانى جاماپ-جاسقاپ, ەسكىنى قۇراي العانىمىزدىڭ ارقاسىندا ءسۇت تارتۋ, ودان قۇرت-ماي الۋ جۇمىستارى ءۇزىلىسسىز اتقارىلدى. بۇل ءىسىمىز اۋىلداستارىمىزدى قۋانتتى. ءبىرلى-جارىم سيىرىنىڭ ءسۇتىن وتكىزىپ, كۇندەلىكتى نان-تۇزىن تابۋعا سەبىن تيگىزدى. سويتكەن ءسۇت وڭدەۋ تسەحىمىزدا جاز ايلارىندا تاۋلىگىنە 2 توننا مولشەرىندە ءسۇت تارتىلىپ, تازا قايماقتان 50 كيلوعا دەيىن سارىماي, قاتىقتان قۇرت جاسالادى. قازىر كۇنارا ىرىمشىك قايناتىپ, ءونىم تۇرلەرىن كوبەيتىپ كەلەمىز. كەمىندە 10-15 كيلو سارى ىرىمشىك, بۇعان قوسا 40 كيلودان اساتىن مايسىز ىرىمشىك جاساپ, تۇتىنۋشىلار تاپسىرىسىن ورىنداۋدامىز. ساپا ستاندارتىنا ساي جاسالاتىن تابيعي ونىمدەرىمىزگە سۇرانىس ارتپاسا, كەمىگەن ەمەس», دەيدى كاسىپكەر.
مال قوڭدانىپ, ءسۇت مولايعان جاز ماۋسىمىندا شاعىن تسەحتاعى جۇمىس تا قارقىن الادى. سەرىكتەستىك قاراماعىنداعى ون شاقتى ادامنان وزگە قۇرت جاساپ, ىرىمشىك قايناتۋعا قولعابىس ەتىپ, ۋاقىتشا تابىس تاپقىسى كەلەتىن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قاتارى كوبەيەدى. بىلەكتى سىبانا ىسكە كىرىسەتىن جۇمىسشىلاردىڭ كوشباسىندا كاسىپكەر وتباسىنىڭ ۇيىتقىسىنا اينالعان اياۋلى جان قۋانىش ءنۇسىپجانوۆانىڭ بەل جازباي, تىنىم تاپپاي جۇرەتىنى ايدان انىق. سامايىن اق قىراۋ شالعان اتا-انانىڭ ەڭبەكقورلىعىن بويىنا ءسىڭىرىپ وسكەن ۇلى نۇربەك پەن كەلىنى الفيا اڭسارى اۋعان قالادان اينىپ, تۋعان اۋىلىنا تۋىن تىككەن. ەرىنبەي ەڭبەك ەتكەن ادامنىڭ الار اسۋى بيىك بولارىنا وسى جىلدار ىشىندەگى جەتىستىكتەرى دالەل بولسا كەرەك. قاراباستىڭ عانا قامىن كۇيتتەمەي, اۋىل ازاماتتارىن جۇمىسپەن قامتىپ, قولدان كەلگەنشە قايىرىمدىلىق شارالارىنا اتسالىسۋدى ازاماتتىق بورىشى سانايتىن اكەلى-بالالى سانيازوۆتاردىڭ مەيىر-شاپاعاتىن كورىپ جۇرگەن جاندار از ەمەس.
ەسىمى ەلىنە ەلەۋلى سەرىك سانيازوۆ – اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ ءۇش شاقىرىلىمىندا دەپۋتات بولىپ سايلانىپ, اۋىلدىڭ كوركەيۋىنە وزىندىك ۇلەسىن قوسقان ىسكەر ازامات.
وسىلايشا, جوقتان بار جاساپ, ءونىم ءوندىرىپ, اۋىل تۇرعىندارىن تاڭدايدا بال تاتيتىن قۇرت-مايمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان ول, كاسىپكەرلەردى قولداۋ ماقساتىنداعى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ەڭ قاجەتتى جەرگە جەتە بەرمەيتىندىگىن قىنجىلا جەتكىزدى.
«قارجىلىق كومەكتى جۇمىس ىستەيتىندەردەن گورى, قولىندا دىمى جوق, ەسەسىنە جوعارىدا تامىر-تانىسى, دەمەۋى بارلار تەز الادى. بۇل ادەتتەن ءالى ارىلا الماي كەلەمىز. ولار العانىنا قاراي دۇرىس ۇقساتسا, قۋانار ەدىك. بىراق ولاي ەمەس. وعان مىسال, ەكى جىل بۇرىن اۋداندا اشىلعان ءسۇت زاۋىتىنا شەتەلدىك جاڭا قوندىرعىلار قويىلعانىن قايتەيىن, جۇمىسىن باستاماستان بانكروت بولىپ تىندى», دەپ نالىعان سەرىك سانيازوۆ وسىنداي قولداۋلار قاراپايىم, قولىنان ءىس كەلەتىن كاسىپ يەلەرىنە جەتە بەرمەيتىنىنە قىنجىلادى.
ەكى جىل بۇرىن «نەسيە سەرىكتەستىگىنەن» 16 پايىزبەن 20 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, مال باسىن كوبەيتكەن. سارىماي ءوندىرۋدىڭ شەبەرى اتانعان سانيازوۆتاردىڭ ءسۇت ءوندىرىسى ءورىسى مالعا تولى وڭىردەگى جالعىز «زاۋىت» سانالارى ءسوزسىز.
جاڭا تەحنولوگيا دامىعان ۋاقىتتا قىرىق جىلعى قيسىنى كەتكەن ەسكى قۇرىلعىلارمەن ءىسىن ىلگەرىلەتىپ وتىرعان ەڭبەك ادامىنا جەرگىلىكتى اكىمدىك, كاسىپكەرلىك تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلەر بولسا, اياداي بولمەدەگى ءسۇت وڭدەۋ تسەحىنىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, ءىرى زاۋىتقا اينالدىرۋعا مۇمكىندىك جوق ەمەس. ەڭ باستىسى, جۇمىستىڭ تەتىگىن بىلەتىن, ءىستى ۇيلەستىرە الاتىن, تاجىريبەسى تولىسقان بىلىكتى ماماندار بار.
الماتى وبلىسى
