الدىمەن ايتايىق, بار عۇمىرىن شىڭعىستاۋ وڭىرىندە وتكىزىپ-اق اتى اڭىزعا اينالعان «اباي اۋىلىنا ساياحات» كىتابىنىڭ, «ابايدان سوڭ» تەترالوگياسىنىڭ اۆتورى, «اباي ۇرپاقتارى» قولجازبا جۋرنالىنىڭ نەگىزىن سالعان كامەن ورازالين, كۇللى اباي جۇرتىنىڭ, قۇنانباي اۋلەتىنىڭ اتا-تەگىنە قاتىستى قۇندى دەرەكتەر جيناپ, « ۇلىلار مەكەنى» اتتى تانىمدىق مول مۇرا قالدىرعان بەكەن يساباەۆ ۇستازدىق پەن شىعارماشىلىقتى تەڭ ۇستاعان بولمىسى بولەك تۇلعالار ەدى. اباي ەلىنە جولى تۇسكەن ۇلىق بولسىن, كىشىك بولسىن, الدىمەن وسىنداي ەل اقساقالدارىنا سالەم بەرۋى سان جىلدان بەرى داستۇرگە اينالعالى قاشان. سول تۇرعىدان العاندا, قازىرگى كۇندە سەمەي قالاسىندا تۇرعانىمەن, تۋعان جەرىنىڭ تاريحىن تۇگەندەپ, اسىرەسە ۇلىلار ەلىندەگى ءبىلىم وردالارىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىن قامتيتىن قۇندى دۇنيە جازۋدى مۇرات ەتكەن دوسىمحان توققاريننىڭ قاجىرلى ەڭبەگى كىمدى بولسىن سۇيسىنتەرىنە كۇمان جوق. ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا 40 جىل ەڭبەك ەتكەن قازىنالى قارت ۇستاز جاقىندا «شىڭعىستاۋ – شەجىرەلى ءبىلىم ورداسى» اتتى تاريحي قۇندى كىتابىن شىعاردى. سەمەي قالاسىنداعى «Zhardem» باسپاسىنان جارىق كورگەن كىتاپتا قۇنانباي وسكەنباي ۇلى 1851 جىلى نەگىزىن سالعان «ەسكى تام» مەكتەبىنەن (قازىرگى كۇندە قاراۋىل ورتا مەكتەبىنىڭ باستاۋ كوزى بولىپ سانالادى) باستاپ, شىڭعىستاۋ قويناۋىندا ءار كەزەڭدە اشىلعان مەكتەپتەر تۋرالى قىزىقتى دەرەكتەردى باياندايدى.
اباي اۋدانى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن جانە ۇستاز شاكىرتتەرىنىڭ, مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ بىرلەسە اتسالىسۋىمەن وقىرمان قاۋىمعا جول تارتقان كىتاپتىڭ قاراۋىلداعى جاستار ۇيىندە تۇساۋى كەسىلدى. كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىنە زور ىقىلاسپەن قاتىسقان 97 جاستاعى ابىز اتا, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اباي ەلىنە كەلگەندە باتا بەرگەن تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى ابدەش يماحانوۆ, اباي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, قازىنالى قاريا ماناتاي بالتاقاي ۇلى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, اقىن تولەگەن جانعاليەۆ جۇرتشىلىققا ىزگى تىلەگىن ارناپ, سۇبەلى ەڭبەك تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى.
ماڭىزدى باسقوسۋدا ءسوز العان اباي وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ماكيا كوبەنتايقىزى اتالعان كىتاپتىڭ ۇرپاق تاربيەسىندە الاتىن ورنى ايرىقشا ەكەندىگىن ايتىپ, د.توققارينگە العىسحات تابىس ەتسە, اباي اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ماقسات نۇرسۇلتان ۇلى اۋدان باسشىلىعىنىڭ اتىنان «ەل العىسى» مەدالىن تاعىپ, جازۋشى-ۇستازعا قۇرمەت كورسەتتى. سونىمەن قاتار مۇنداي ەسەلى ەڭبەكتىڭ وبلىستىڭ وزگە دە مەكتەپتەرىنىڭ تاريحىن جۇيەلەۋ ءۇشىن ادىستەمەلىك تاجىريبە رەتىندە تاراتۋ جونىندە تاماشا ۇسىنىستار ايتىلدى.
«مەن كوكپەكتى اۋدانىندا تۋىپ-وسكەنىممەن, ءبىر جىلداي اباي جەرىندەگى مەكتەپتە وقىعانىم بار. ياعني اباي اتىنداعى كەڭشاردا 1961-1962 جىلدارى ءبىلىم الدىم. ۇرپاق بۋىنى اۋىسقان سايىن ءار كەزەڭنىڭ ءبىلىم بەرۋ ەرەكشەلىكتەرى بولادى عوي. ءبىز ءوز مەكتەبىمىزدەن بولەك, اۋدانعا اتى ايگىلى مۇعالىمدەرگە ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايتىنبىز. مەن ءۇشىن ءالى كۇنگە دەيىن سونداي اسىل اعالاردىڭ ءبىرى دوسىمحان اعا», دەدى استاناداعى س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى ومىرزاق سۇلتانوۆ.
تۇيىندەي ايتقاندا, «شىڭعىستاۋ – شەجىرەلى ءبىلىم ورداسى» اتتى كىتاپتا قادىرلى ۇستازدىڭ قاجىرلى ەڭبەگى ايقىن كورىنىس تاپقان. ءبىلىم بەرگەن شاكىرتتەرىنىڭ كوشىن قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى روللان سەيسەنباەۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى رۋدا زايكەنوۆا, جازۋشى ايگۇل كەمەلباەۆا باستاپ تۇرعانىن ايتساق تا, دوسىمحان اقساقالدىڭ ءوز داۋىرىندە ۇستازدىق قىزمەتىن قالاي اتقارعانى تۇسىنىكتى بولار. سەكسەن جاستىڭ بەل ورتاسىن باعىندىرسا دا, سەرگەك قالپىنان اينىماعان جازۋشى-ۇستاز جايىنداعى ءبىر ۇزىك سىر وسىنداي.
اباي وبلىسى
