ماقالادا باسىلىمنىڭ پارلامەنتتىك تىلشىلەرى كەزەكتى جۇمىس كۇنى قالاي باستالىپ, جارىسسوزدەردىڭ قالاي وتكەنىنە كەڭىنەن توقتالعان. ماسەلەن, كىرىسپەسىندە جوعارعى كەڭەستىڭ سەسسياسى ءوتىپ جاتقان ءماجىلىس زالىنىڭ فويەسىنە ارنايى تاقتا ورناتىلعانىنا نازار اۋدارىپتى. وندا وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ ەگەمەندىك جونىندەگى قابىلدانعان دەكلاراتسيالارى مەن تالقىلانۋداعى جوبالارى iلiنiپ قويىلعان.
«دەمەك, قازاق سسر-iنiڭ دەكلاراتسياسى سياقتى اسا ماڭىزدى قۇجاتتى قابىلدار الدىندا دەپۋتاتتارىمىز ءوز نۇسقامىزدى كورشiلەرiمiزدiكىمەن سالىستىرىپ بايقاۋلارىنا بولادى. ال وزگە رەسپۋبليكالار قابىلداپ ۇلگەرگەن دەكلاراتسيالار مەن جوبالارى كەز كەلگەن ادامدى ويلاندىرادى. ماسەلەن, رەسەي سياقتى كوپۇلتتى الىپ رەسپۋبليكانىڭ دەكلاراتسياسى شاعىن عانا ءبىر بەتكە سىيىپ كەتسە, تۇرىكمەنستاننىڭ وسىنداي قۇجاتى ەداۋىر ورىن الىپ كوسىلىپ جاتىر. ارمەنيانىڭ دەكلاراتسياسىنىڭ جوباسى ءۇش نۇسقادان تۇرادى ەكەن. ءيا, ۋاقىت سولاي: ءار رەسپۋبليكا يگى ماقساتتى وزىنشە ىزدەگەن زامان...
ارينە, ءبىزدى دەكلاراتسيالاردىڭ كولەمى قىزىقتىرمايدى. قازاقستان حالقىنا قاجەتى «جەتى رەت ولشەپ – ءبىر كەسىلگەن», كوپۇلتتى جۇرتىمىزدىڭ تالاپ-تىلەگىنە جاۋاپ بەرىپ, ولاردىڭ الاڭسىز ەڭبەك ەتىپ, ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاسايتىن تاريحي ءمانى بار قۇجات ەكەنى كامىل. حالقىمىز بۇگىندە ءوز قالاۋلىلارىنان وسىنى كۇتىپ وتىر», دەيدى اۆتورلار گ.ەڭسەپوۆا مەن ءا.الىبەكوۆ.
سەسسيادا قازاق سسر جوعارعى سوۆەتىنىڭ توراعاسى ە.اسانباەۆ رەسپۋبليكامىزدىڭ مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسياسىنىڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان. بۇدان كەيىن ءجارىسسوز قىزۋ جالعاسىپ جۇرە بەرگەن كورىنەدى. مۇنىڭ باستى سەبەبى سەسسيانىڭ العاشقى كۇنىندە-اق تالقىلانۋعا ۇسىنىلعان قازاق سسر جوعارعى سوۆەتى پرەزيديۋمىنىڭ نۇسقاسىنان باسقا وزدەرىن «دەموكراتيالىق قازاقستان» اتاعان دەپۋتاتتار توبى بالاما جوبا ازىرلەپتى.
«بىراق مۇنداي ماڭىزدى كۇنى بۇرىن رەسپۋبليكا حالقىنا جاريا ەتىلمەي; قازاق سسر جوعارعى سوۆەتى تۇراقتى كوميتەتتەرىنىڭ تالقىلاۋىنان قۇجات وتپەگەندىكتەن, ونى بالاما رەتىندە ەمەس, ءجارىسسوز كەزىندە تالقىلاۋ ۇيعارىلعان بولاتىن. ارينە, قازىرگى جاريالىلىق پەن پىكىر الۋاندىعى كەزىندە «دەموكراتيالىق قازاقستان» دەپۋتاتتار توبىنىڭ پىكىرلەرى نەگىزىنەن بايسالدىلىقپەن قارسى الىندى. دەكلاراتسيانىڭ جوباسى دەپۋتاتتارعا كوبەيتىلىپ, تاراتىلىپ بەرىلدى.
– جالپى, ءبىز پىكىر الۋاندىعىنا مۇددەلىمىز, – دەگەن بولاتىن قازاق سسر جوعارعى سوۆەتىنىڭ توراعاسى ە.اسانباەۆ سەسسيا اشىلار قارساڭىندا بولعان ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا. – تەك ول پىكىرلەر حالىقتاردىڭ اراسىنا ىرىتكى سالماي, ولاردى جاقىنداستىرۋعا قىزمەت ەتسە بولعانى.
شىنىن ايتقاندا, بۇگىنگى ءماجىلىس بارىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ ءوز پىكىرلەرىن ناقتى دالەلدەرگە قۇرىپ, بايسالدىلىقپەن وي بولىسكەندەرى بايقالدى. بۇل پارلامەنتتىك مادەنيەتىمىزدىڭ وسە باستاعانىن اڭعارتاتىن سياقتى. ارينە, ارا-تۇرا قىزبالىق بوي كورسەتىپ جاتتى. بىراق رەسپۋبليكا ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيادا ايتىلعان قاعيداتتى ماسەلەلەر ەشكىمدى ەنجار قالدىرماسا كەرەك. سوندىقتان قايسىبىر قىزبالىقتارعا تۇسىنە قاراعاننان ۇتىلماسىمىز انىق», دەپ وي تۇيىندەيدى ماقالا اۆتورلارى.
ماقالادا جارىسسوزگە شىعىپ سويلەگەن دەپۋتاتتاردىڭ كوپشىلىگى رەسمي دەكلاراتسيا جوباسىنىڭ جاقسى جاقتارىن اتاپ وتكەنى, قايسىبىر كەمشىن تۇستارىن دا كورسەتكەنىن جازادى. سونىمەن بىرگە ءسوز الۋشى دەپۋتاتتار «دەموكراتيالىق قازاقستان» ۇسىنعان بالاما نۇسقاداعى تەوريالىق تۇرعىدان قاتە تۇجىرىمداردى اشىپ كورسەتىپتى.
«مىسالى, دەپۋتات ج.ءابدىلدين ونداعى ۇلتتىق مەملەكەتتىلىكتىڭ پراۆولىق مەملەكەتكە كارسى قويىلۋىن ءوزىنىڭ قۇپتايتىندىعىن ءبىلدىردى. – ۇلتتىق مەملەكەتتىلىك ءوتىپ كەتكەن كەزەڭ دەگەنگە كەلىسپەيمىن, دەدى ول. – بىزدە بۇعان دەيىن بىرىڭعاي وكتەن جۇيە ۇستەمدىك ەتىپ كەلدى. قازاق سسر دەكلاراتسياسىنىڭ جوباسىندا رەسپۋبليكادا تۇراتىن بارلىق ۇلتتىڭ مۇددەسى كوزدەلگەن.
«دەموكراتيالىق قازاقستاننىڭ» وكىلدەرى (ولاردىڭ جالپى سانى – 30), ب.بەليك, م.وسپانوۆ, ە.ەرتىسباەۆ, يۋ.سۋحوۆ ءسوز العان كەزدە وزدەرى ۇسىنىپ وتىرعان دەكلاراتسيانىڭ بالاما نۇسقاسىنىڭ iلگەرىشىلدىگىن دالەلدەمەك بولدى. ونىڭ باستى ەرەكشەلىكتەرى رەسپۋبليكامىزدىڭ كەلەشەگىن ۇلتتىق مەملەكەتتىكپەن ەمەس, ازاماتتىق قوعاممەن بايلانىستىرۋ, ەڭبەك كوللەكتيۆتەرىن بەيساياساتتاندىرۋ, ياعني وندا پارتيا ۇيىمدارىنىڭ قۇرىلۋىنا تىيىم سالۋ بولىپ وتىر.
دەپۋتات يۋ.سۋحوۆتىڭ پىكىرىنشە, بارلىق رەسپۋبليكا دەكلاراتسيالار قابىلداپ جاتقانىمەن, وندا تۇراتىن حالىقتار وزدەرىنىڭ كەلەشەگى ءۇشىن مازاسىزدانۋدان ارىلعان جوق. سەبەبى ولاردا تۇپكىلىكتى ەمەس ۇلت وكىلدەرىنىڭ مۇددەلەرى ناشار ەسكەرىلگەن. سوندىقتان قازاقستاننىڭ جاعدايىندا تەك ازاماتتىق مەملەكەتتىكتىڭ ەگەمەندىگى دەكلاراتسياسىن جاريالاۋ عانا ساياسي تۇراقتىلىق پەن ۇلتتاردىڭ تاتۋلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن كورىنەدى», دەلىنگەن ماقالادا.
اۆتورلاردىڭ سوزىنە سۇيسەنسەك, يۋ.سۋحوۆتىڭ ءماجىلىس زالىنداعى دەپۋتاتتاردىڭ وزدەرى دە سالقىن قارسى العان. پلەنارلىق ماجىلىستە ءسوز سويلەگەن ك.ايتاحانوۆ, ءا.كەكىلباەۆ, س.زيمانوۆ, س.سارتاەۆ سياقتى دەپۋتاتتار «دەموكراتيالىق قازاقستان» توبى قاعيدالارىنىڭ قاتەلىگىن دالەلدەيتىن تۇجىرىمدار كەلتىرگەن كورىنەدى.
«اسىرەسە بالاما دەكلاراتسياداعى ساياسي پارتيالاردىڭ ەڭبەك كوللەكتيۆتەرىندە, وقۋ-تاربيە وشاقتارىندا, سوت جۇيەسىندە, قارۋلى كۇشتەر مەن ىشكى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك ورگاندارىندا جۇمىس ىستەۋىنە تىيىم سالىنۋىنىڭ جونسىزدىگى ەسكەرتىلدى. ويتكەنى بۇل ادامنىڭ ەركىنە قىسىم كورسەتكەندىك بولار ەدى. ال مۇنىڭ ءوزى «دەموكراتيالىق قازاقستان» دەگەن ادەمى اتتى تاڭداپ الىپ وتىرعان دەپۋتاتتار توبىنىڭ ماقساتىنا قايشى كەلەدى.
پىكىرتالاستىڭ سوڭىندا تالقىلاۋ بارىسىندا ايتىلعان ەسكەرتۋلەردى دەكلاراتسيا جوباسىنا ەنگىزۋ جونىندە ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. دەپۋتات س.زيمانوۆتىڭ توراعالىعىمەن قۇرىلعان بۇل كوميسسيانىڭ قۇرامىنا «دەموكراتيالىق قازاقستاننىڭ» وكىلدەرى دە ەنگىزىلدى. ونىڭ قورىتىندىسى ءبىر اپتادان كەيىن دەپۋتاتتاردىڭ نازارىنا ۇسىنىلادى», دەيدى ماقالا اۆتورلارى.
