كوماندانىڭ اتاۋى – N1 Racing SDU. اۆتوكولىكتى قۇراستىرۋشىلار – اتالعان وقۋ ورداسىنداعى ينجەنەرلىك جانە جاراتىلىستانۋ فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى. توپتىڭ كاپيتانى ەلنۇر وتەپبايدىڭ ايتۋىنشا, جانارمايسىز جۇرەتىن كولىكتى قۇراستىرۋعا «فورمۋلا ستۋدەنت» اتتى ستۋدەنتتەردىڭ اراسىندا وتەتىن الەمدىك جارىس سەبەپ بولعان. دەسە دە جاس ونەرتاپقىش بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى تاراز قالاسىندا كوللەدجدە وقىپ جۇرگەندە ارمانداعان. كەيىن ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە ءارى ويىنداعىسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا SDU ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا تۇسكەن. بۇگىندە ەلنۇر ءوزى سياقتى ينجەنەريا سالاسىنان حابارى بار بىلىمدىلەردى وسى جوباعا تارتىپ, اۆتوكولىك قۇراستىرعان. وسىلايشا رەسەيدە وتكەن «فورمۋلا ستۋدەنت» حالىقارالىق جارىسىنا قاتىسقان. ناتيجەسىندە, بايراقتى باسەكەدە قازاقستاندى ورتالىق ازيادان كەلگەن العاشقى ەل رەتىندە تانىتىپ, كومانداسىمەن توپ جارعان. سونداي-اق «فورمۋلا ستۋدەنت» مەكتەبىنىڭ وقۋ گرانتىن جەڭىپ العان. ايتا كەتەيىك, اتالعان حالىقارالىق ستۋدەنتتەر جارىسىن اۆتوموبيل ينجەنەرلەرى قاۋىمداستىعى (Automotive Engineers Society) ۇيىمداستىرادى. بۇل باستاما – ينجەنەرلىك جانە اۆتوسپورت سالالارىن دامىتۋ باعىتىندا وتكىزىلەتىن ستۋدەنتتىك جوبا. بىلىمدىلەر وسى جارىستا باق سىناۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ كولىكتەرىن قۇراستىرۋى كەرەك.
– «فورمۋلا ستۋدەنت» – 1987 جىلدارى باستالعان الەمدىك جارىس. ال ەلىمىز وعان 2014 جىلدان بەرى قاتىسا الماي ءجۇردى. وسىعان قاتىسۋ ارمانىم بولاتىن. SDU-گە تۇسۋدەگى ماقساتىم دا وسى ەدى. ويتكەنى مۇندا اۆتوكولىكتى قۇراستىرۋ يدەياسىن قولدايتىن ماماندار دا, مۇمكىندىكتەر دە بار. ءبىر جاعىنان «نەگە وتاندىق ينجەنەرلەر كولىك, ۇشاق سياقتى دۇنيەلەردى شىعارمايدى؟» دەگەن سۇراق تۋىندادى. جالپى, ورتالىق ازيا بويىنشا «فورمۋلا ستۋدەنت» جارىسىنا العاشقى قاتىسقان كوماندا ءبىز بولدىق. مۇندا باعىمىزدى سىناۋ ءۇشىن كولىگىمىزدى قۇراستىرۋعا ءتورت اي شاماسىندا ۋاقىت كەتتى, – دەيدى كوماندا كاپيتانى ەلنۇر وتەپباي.
ونەرتاپقىشتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, «فورمۋلا ستۋدەنت» الەمدىك جارىسىنا تەك كولىكتى قۇراستىرىپ قانا جارىسۋ مىندەتتەلمەگەن. وندا ينجەنەر رەتىندە ەڭبەگىڭ باعالانىپ, قارجىلىق تيىمدىلىك, قۇرىلعىنىڭ ءاربىر بولشەگىنە جۇمساعان ۋاقىت, كونسترۋكتورلىق, تەحنولوگيالىق, كادرلىق ماسەلەلەر نازارعا الىنادى. وسىلاردىڭ بارلىعى ەسكەرىلىپ, جەڭىسكە جەتۋ جولى باعالانادى. اۆتوكولىكتى قۇراستىرۋعا قارجى جۇمسالاتىنى بەلگىلى. ويتكەنى جانارمايسىز قوزعالاتىن قۇرىلعىنى ويلاپ تابۋعا ۇشقىر ويدان بولەك, قارجىنىڭ دا ماڭىزى بار. بۇل رەتتە N1 Racing SDU كومانداسىنىڭ جەتەكشىسى ەلنۇر وتەپباي بيۋدجەتتىڭ قالاي جۇمسالعانىن جانە كىمدەر قولداۋ بىلدىرگەنىن ايتىپ بەردى.
– بۇل كولىكتى قۇراستىرۋعا 2,5 ملن تەڭگە جۇمسالدى. مۇنداي قارجىنىڭ جينالۋىنا كوماندانىڭ مۇشەلەرى بارىنشا ۇلەس قوستى. سونىمەن قاتار SDU ۋنيۆەرسيتەتى 1 ملن تەڭگە كولەمىندە قولداۋ ءبىلدىرىپ, بىزگە وقۋ عيماراتىنىڭ جەرتولەسىندەگى «تەحنوپارك» كەڭىستىگىن پايدالانۋعا رۇقساتىن بەردى. بۇل جەردە بۇكىل يدەيامىز ورتاعا سالىنىپ, جۇيەلى جۇمىسىمىز اتقارىلادى, – دەپ ءتۇسىندىردى ستۋدەنت.
ەلنۇر جەتەكشىلىك ەتەتىن كوماندانىڭ قۇرامىندا بۇگىندە وزىنەن بولەك تاعى التى ستۋدەنت ەڭبەك ەتەدى. وسى رەتتە ەرەكشە ايتا كەتەتىن جايت, ءبىر عانا كولىكتى قۇراستىرۋعا وسىنشا ءبىلىمدى جاس ۇلەس قوسسا, بۇل باعىتتا جۇمىس ىستەيتىن الەمنىڭ باسقا كوماندالارى 100 شاقتى اداممەن اۆتوكولىكتى ويلاپ تابۋعا كۇش جۇمسايدى ەكەن. الداعى ۋاقىتتا ەلنۇر ەڭ مىقتى دەگەن بولاشاق ينجەنەرلەردى ءوز قاتارىنا قوسىپ, جەمىستى ەڭبەك ەتۋدى كوزدەپ وتىر.
كوماندانىڭ بەلدى مۇشەسى دياس قابدۋاليەۆ – كولىكتىڭ ەلەكترونيكاسىن ءبىر كىسىدەي بىلەتىن ءبىلىمپاز. اۆتوكولىكتىڭ بۇكىل بولشەگى مەن جۇمىس ىستەۋ قاعيداتىن جاقسى مەڭگەرگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل كولىكتىڭ قۋاتى 5 كۆت-قا تەڭ, ياعني, 10-15 اتتىڭ كۇشى بار. ورتاشا جۇرىسپەن ساعاتىنا 30-40 شاقىرىمدى باعىندىرا الادى.
– كولىكتە ارنايى اككۋمۋلياتور ورناتىلعان. ونى شامامەن 5-6 ساعاتتاي قۋاتتايمىز. ال ەنەرگيا الماسۋى شىنجىر ارقىلى جۇزەگە اسادى. ياعني, اۆتوكولىك ەلەكترلى موتور ارقىلى قوزعالادى. بولشەكتەرى ارنايى تاپسىرىسپەن الىنادى. كەيبىرىن ىزدەپ تابامىز. قۇرىلعىنى ءوزىمىز زەرتتەپ, ويلاپ تاپقاندىقتان, بۇزىلعان جەرىن جوندەۋ بىزگە قيىندىق تۋدىرمايدى, – دەگەن دياس كولىكتىڭ قۇرىلىمىن جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ بەردى.
ەلنۇر وتەپباي الداعى ۋاقىتتا بۇل جوبانى جان-جاقتى جەتىلدىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. ەندىگى شارۋا – وسى قارقىندى باسەڭدەتپەي, كەلەر جىلى ەكىنشى اۆتوكولىكتى قۇراستىرۋ. ايتۋىنشا, وعان ەداۋىر اقشا قاجەت. شامامەن 20 ملن تەڭگەدەي. ويتكەنى ەندى قۇراستىرىلاتىن قۇرىلعىدا بولشەكتەر ساپالى, مىقتى بولماق. ماسەلەن, بۇل كولىك توقپەن جۇرگەندىكتەن, ونى جاۋىن-شاشىننان قورعايتىنداي ماتەريال بولۋعا ءتيىس. ياعني, سۋدىڭ ءوتىپ كەتپەۋى قاداعالانادى. سونىمەن قاتار سوققىعا توتەپ بەرەتىندەي قاڭقاسى دا بەرىك بولۋى كەرەك. وسى سياقتى كولىككە ارنالعان باسقا دا ساپالى كەرەك-جاراقتارى ەسكەرىلەدى. ال ونداي جاعدايعا جەتكىزۋ ءۇشىن, ارينە قوماقتى قارجى قاجەت. سوندىقتان ەلنۇر باستاعان كوماندا الداعى ۋاقىتتا وتاندىق ءونىمدى قولدايتىن دەمەۋشىلەردى ىزدەيدى.
– باستى ماقساتىمىز – ەكىنشى كولىكتى قۇراستىرۋ. سونداي-اق بولاشاق ينجەنەرلەردىڭ قابىلەتىن جان-جاقتى دامىتۋ. قازىر اتالعان باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. وسى سالاعا قىزىعاتىن ستۋدەنتتەردى ىرىكتەپ, يدەيالارىن بىرگە جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الۋدامىز. ولارعا اۆتوكولىكتى قۇراستىرۋدى ۇيرەتىپ, جارىسقا دايىندايمىز. وسىلايشا ينجەنەرلەر وزدەرىنىڭ ەڭبەكتەرىن شەتەلدە كورسەتە الادى. اۆتوموبيل قۇراستىراتىن ءىرى كومپانيالاردا جۇمىس ىستەپ, تاجىريبە جيناۋىنا جول اشىلماق. كەيىن ەلىمىزگە ورالىپ, وسى سالانى دامىتۋ باعىتىندا ەڭبەك ەتۋگە ءتيىس, – دەيدى ەلنۇر وتەپباي.
ديدار مالىك ۇلى,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى,
قاسكەلەڭ قالاسى
