ءىس-شارا باستالعان سوڭ قازاقستان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسى ەرمەك ساعىمباەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. ول كەڭەس قۇرىلعالى ۇيىمنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقانىن, ايماقتىق جانە جاھاندىق دەڭگەيدە تەرروريزمگە, سەپاراتيزمگە جانە ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەستىڭ تىرەگى جانە ۇيلەستىرۋشى ورتالىعىنا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
وتىرىستا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان سەيسەمباەۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا تەرروريستىك قاۋىپ تۇراقتى تۇردە ساقتالىپ تۇر. جىل سايىن كەمىندە 2 تەرروريستىك شابۋىلعا توسقاۋىل قويىلادى.
«بيىل تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن قولدان جاسالعان جارىلعىش قۇرىلعىمەن جارۋعا دايىندالىپ جاتقان توپ ۇستالدى. سونداي-اق استانادا حالىق كوپ جينالاتىن جەرلەردە قارۋلى شابۋىل جاساۋ ارەكەتتەرى توقتاتىلدى. قولدا بار اقپاراتقا سۇيەنسەك, «شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ءۇشىن تەرروريستىك قاتەرلەردىڭ قالىپتاسۋى بىرقاتار ۇستەم فاكتوردىڭ اسەرىنەن بولادى» دەگەن قورىتىندى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ر.سەيسەمباەۆ.
سپيكەر سونىمەن قاتار كەيىنگى جىلدارى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردە تەرروريزم قاۋىپىنىڭ ارتقانىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى ءۇش جىلدا كەمىندە 80 رەزونانستىق لاڭكەستىك شابۋىل جاسالعان. اسىرەسە بيىل كۇرت وسكەن. مىسالى, 2022 جىلى 18 لاڭكەستىك ارەكەت تىركەلسە, 2023 جىلى 47 وقيعا بولعان.
«تەرروريستەردىڭ قولىنان 400-دەن استام بەيبىت ازامات قازا تاۋىپ, 940-قا جۋىق ادام جاراقات الدى. كۇش قۇرىلىمدارى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا كۇش قولدانۋ ارەكەتتەرىنىڭ جولىن كەسۋ ءۇشىن 300-دەن استام تەرروريزمگە قارسى وپەراتسيا جۇرگىزىلدى. 1 600 تەرروريست پەن ولاردىڭ كومەكشىلەرى ۇستالدى. بيلىككە قارسىلىق كورسەتكەن 60-قا جۋىق قىلمىسكەر قامالدى», دەدى ۇقك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
بۇدان بولەك, بايانداماشى ەلدى اربايتىنداردىڭ ايلا-تاسىلدەرىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقتى راديكالداندىرۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى فاكتورى – تەرروريزمدى ينتەرنەت ارقىلى ناسيحاتتاۋ. ينتەرنەتتى قولدانۋشىلاردىڭ بەلسەندىلىگى تەرروريزم مەن ەكسترەميزم يدەولوگتەرىنىڭ ۇگىت-ناسيحات جۇمىسىن جۇرگىزۋگە جاعداي جاساپ وتىر.
«بۇگىندە بۇل – جاستاردى راديكالداندىرۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى. تسيفرلى ورتادا حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمدار حالىققا دەسترۋكتيۆتى اقپاراتتىق ناسيحات جۇرگىزىپ, پسيحولوگيالىق اسەر ەتۋى ءۇشىن پايدالاناتىن جەلىلىك ينفراقۇرىلىم قۇرىلدى», دەدى ر.سەيسەمباەۆ.
ۇقك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ساراپتامالىق باعالاۋلار ينتەرنەتتە جۇمىس ىستەيتىن 10 مىڭعا جۋىق ەكسترەميستىك ەلەكتروندى الاڭ بار ەكەنىن كورسەتكەن. الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەر ارقىلى دەرەكتەر الماسۋ, ەكسترەميستىك ماتەريالداردى تاراتۋ, سونداي-اق تەرروريستىك قىزمەتتى باسقارۋ قۇرىلادى.
«وكىنىشكە قاراي, ەڭ وسال جانە تەرروريستىك قاۋىپكە ءجيى ۇشىرايتىن سانات – جاستار. بيىل عانا ەلىمىزدە دەسترۋكتيۆتى قاۋىمداستىقتارداعى جاستار اراسىنان 80 مىڭعا جۋىق جەلى پايدالانۋشىسى انىقتالدى. ولاردىڭ ىشىندە 6 مىڭعا جۋىعى 18 جاسقا تولماعان. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن شىۇ ەلدەرىندە تەرروريزمگە قارسى اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق ءىس-قيمىل جۇمىسىن ودان ءارى جەتىلدىرە ءتۇسۋ قاجەت», دەدى سپيكەر.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ءۇشىن لاڭكەستىك قاتەرلەر بويىنشا قورىتىندى جاسالعانى, اۋعانستانداعى لاڭكەستىك ءىس-قيمىلدىڭ كوپتىگى اڭگىمە بولدى. 2021 جىلى اۋعانستاندا بيلىككە كەلگەن «تاليبان» قوزعالىسى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرىپ, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتە الماعان. ماسەلەن, 50-گە جۋىق لاڭكەستىك شابۋىلدان 350-دەن استام ادامنىڭ ءومىرى قيىلدى, ودان بولەك 700-دەن استام ادام جارالاندى.
«اۋعانستانداعى تەرروريستىك قاۋىپتىڭ جوعارى دەڭگەيىنىڭ ساقتالۋى شىۇ كەڭىستىگىندە ەكسپورتتاۋ ىقتيمالدىعىن بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جاعداي شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردە بارلاۋ, شەكارا جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ادىستەرىنىڭ پراكتيكالىق نىساندارىن جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى», دەدى ر.سەيسەمباەۆ.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك ماسەلە, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (شىۇ) قاتىسۋشىلارىنىڭ قۇرامى كەڭەيىپ كەلەدى. بۇل – ۇيىمنىڭ تۇراقتى ءوسىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق بەدەلى مەن ىقپالىنىڭ دالەلى. وڭىرلىك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىم كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا شىۇ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ وكىلى العاش رەت قاتىستى. كەلەر جىلى شىۇ-عا بەلارۋس پەن موڭعوليا تولىققاندى مۇشە اتانۋى مۇمكىن.
«بۇگىنگى كەڭەستە تەرروريزمگە, ەكسترەميزمگە جانە سەپاراتيزمگە قارسى كۇرەس ماسەلەلەرى بويىنشا بۇرىن قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى قارالدى. لاڭكەستىك ارەكەتتەرگە قارسى ءىس-قيمىل جانە ساراپتامالىق توپتاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا جۇمىس جوسپارلارى بەكىتىلدى. اۋە جولاۋشىلارى تۋرالى الدىن الا اقپارات جۇيەلەرىن پايدالانۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن زەردەلەۋ, سونداي-اق شىۇ مەملەكەتتەرىنىڭ وسى سالاداعى ۇلتتىق تاجىريبەسىن تالداۋ قورىتىندىلارى ماقۇلداندى», دەدى ر.سەيسەمباەۆ.
مالىمدەمەدە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋ ارنالارىنىڭ جولىن كەسۋ جانە انىقتاۋ, سونداي-اق قارۋدىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى كوتەرىلگەنى ايتىلعان.
ء«ۇندىستان اۋماعىندا پراكتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ ءۇشىن ينتەرنەت جەلىسىن تەرروريستىك جانە ەكسترەميستىك ماقساتتاردا پايدالانۋدىڭ جولىن كەسۋ بويىنشا پراكتيكالىق سەمينار مەن تەرروريزمگە قارسى وقۋ-جاتتىعۋ جوسپارلانعان. 2024 جىلى قحر اۋماعىندا تەرروريزمگە قارسى بىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋ وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ەكسترەميستىك يدەولوگياعا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا بىرلەسكەن ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن ازىرلەۋ باستالدى. شىۇ ەلدەرىنىڭ لاڭكەستىك تاقىرىبىنا ارنالعان كەزەكتى وتىرىستى قىتايدا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى رۋسلان سەيسەمباەۆ.
ايتا كەتەرلىگى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ وڭىرلىك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىم كەڭەسىنە ءۇندىستان, يران, قىتاي, قىرعىزستان, پاكىستان, رەسەي, تاجىكستان, وزبەكستان قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ جانە شىۇ وتقق اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ دەلەگاتسيالارى قاتىستى. بايقاۋشى رەتىندە بەلارۋس جانە موڭعوليا وكىلدەرى شاقىرىلدى.
فورۋمدا تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋ ارنالارىن انىقتاۋ جانە جولىن كەسۋ, سونداي-اق قارۋدىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى قارالدى. شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تەرروريزم, سەپاراتيزم جانە ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ىنتىماقتاستىعىنىڭ 2022-2024 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن ورىنداۋدىڭ ارالىق ناتيجەلەرى شىعارىلدى.
الداعى كەزەڭگە ارنالعان جوسپارلار تالقىلاندى. وسىلايشا, ءۇندىستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا ينتەرنەت جەلىسىن تەرروريستىك, سەپاراتيستىك جانە ەكسترەميستىك ماقساتتاردا پايدالانۋعا جول بەرمەۋ بويىنشا سەمينار مەن بىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋ وتكىزۋ كوزدەلگەن.
سونداي-اق تاراپتار وڭىردە تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن جوبالاردى جانە وزگە دە شارالاردى ىسكە اسىرۋ تۋرالى قورىتىندى قۇجاتقا قول قويدى. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا شىۇ وتقق كەزەكتى وتىرىسىن وتكىزۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى.
