جەتىسۋدا سۋارۋ جەلىلەرى توزعان

وسى ماقساتتا اتالعان وڭىرلەردەگى سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن جسق ازىرلەۋگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بارلىعى 1,7 ملرد تەڭگە بولىنگەن. قمج قۇنى 62,9 ملرد تەڭگەدەن اسادى. قازىرگى ۋاقىتتا اقسۋ اۋدانى مەن تالدىقورعان قالاسىندا 7,8 ملرد تەڭ­گە­گە قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىسى ج­ۇ­رۋ­دە, ونىڭ ىشىندە اقسۋ اۋدانىندا يس­لام دامۋ بانك قاراجاتى ەسەبىنەن جاسالىپ جاتقان جۇمىس 6,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ەسكەلدى اۋدانىنىڭ سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ اياقتالدى, نىسان پايدالانۋعا بەرۋگە دايىن.

ال كوكسۋ اۋدانىنداعى سۋارۋ جە­­لىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جوباسى يسلام دامۋ بانكىنىڭ قاراجاتى ەسەبى­نەن جۇزە­گە اسپاق. الاكول اۋدانى­نىڭ سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن 1-2-ءشى كەزەڭىنىڭ جسق-نا تۇزەتۋ جۇرۋدە. 1-ءشى كەزەڭنىڭ 90 پايىزى اياقتا­لىپ, گيدراۆليكالىق ەسەپتەۋ بەكى­تى­لە­دى. 2-ءشى كە­زەڭ­نىڭ 50 پايىزى ءبىتىپ, سۋ شىعىن­دا­رى­نىڭ كەستەسى جاسالىپ جاتىر.

«سۋ ماسەلەسى قازىر ءوڭىردىڭ ەڭ وزەكتى پروبلەماسىنا اينالىپ وتىر. قانت قىزىلشاسىن دامىتۋ ءۇشىن سۋدىڭ ءرولى جوعارى, ال وڭىردە جىلداعىداي ەمەس, وزەن-كولدەر تارتىلىپ بارادى. قازىر شاعىن شارۋالار شىرىلداپ وتىر. تامشىلاتىپ جانە جاڭبىرلاتىپ سۋعا­رۋ ءادىسىن قولدانۋ ءۇشىن ۇلكەن تەحنيكا كەرەك. ال ونى الۋعا شارۋالاردىڭ جاعدايى كەلە بەرمەيدى. ونىڭ ۇستىنە تاۋ باسىندا ورنالاسقان شارۋالار سۋدى بوگەپ وتىر. بۇرىنعىداي بۇلاقتىڭ كوزىن اشىپ, سۋدىڭ تولاسسىز اعۋىنا سەپ بولاتىن ادامدار دا ازايدى. مۇنىڭ ءبارىن ەسكەرۋمىز شارت», دەيدى «قفق» جەتىسۋ وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ توراعاسى اسقار ءشارىپوۆ.

تالدىقورعان قالاسىنداعى سۋ ارنالارى 2020 جىلدان بەرى كۇردەلى جون­دەۋدەن ءوتىپ كەلەدى. تاپسىرىس بەرۋشى – جەتىسۋ وبلىسىنىڭ قۇرىلىس باسقار­ماسى, مەردىگەر كومپانيا – «مونوليت» جشس. قۇرىلىس-مونتاجداۋدى 2021 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانعان. بىراق قازىر سوت ۇدەرىسىنە بايلانىستى قۇرىلىسى توقتاپ تۇر. جالپى ۇزىندىعى 113,2 شاقىرىمدى قۇرايتىن تالدىقورعان وندىرىستىك ۋچاسكەسىنىڭ 19 ارناسىن جوندەۋ كوزدەلگەن. جوباعا سايكەس 45 شا­قىرىم ارنا تەمىر-بەتوندى ناۋالاردان قۇرالۋى قاجەت. تالدىقورعان وندىرىستىك ۋچاسكەسىنىڭ اقپاراتىنا ساي­كەس, جوندەۋگە جاتاتىن 19 ارنانىڭ ەش­قايسىسى تولىق اياقتالماعان. بارلىق جاسالعان جۇمىستىڭ جالپى كولەمى 30-35 پايىزدى عانا قۇرايدى.

پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ سۋارۋ جەلى­لە­رىن قايتا جاڭعىرتۋ جونىندەگى جوبا مەرزىمىنىڭ اياقتالۋىنا باي­لا­نىس­تى جسق تۇزەتۋ قاجەت. سارقان اۋدا­نىنىڭ سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭ­­عىرتۋ جوباسى بويىنشا مەملە­كەت­تىك ساراپتاما شىق­قان كۇنى – 2020 جىلدىڭ 7 اقپانى. ەكى جوبا بويىنشا قارجىلاندىرۋ كوزى انىقتالماعان.

بىلتىر قاراتال اۋدانىنىڭ سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ بويىنشا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىسىنىڭ باستالۋىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1 ملرد تەڭگە ءبولىندى, جوبانىڭ جالپى قۇنى – 4,7 ملرد تەڭگە. قاراتال اۋدانىنىڭ سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ – 2 كەزەڭ مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ قورى­تىن­دىسى 2023 جىلدىڭ قاراشا ايىندا اياقتالادى.

وتكەن جىلدان باستاپ كەربۇلاق اۋدانى شانحاناي, تالدىبۇلاق اۋىلدىق وكرۋگتەرىندەگى تاسقىن جانە ەرىگەن سۋلاردى جيناۋعا ارنالعان توعانداردى قايتا جاڭعىرتۋ بويىنشا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇرۋدە. قۇنى – 308 ملن تەڭگە, قالپىنا كەلتىرۋ الاڭى 500 گەكتاردى قۇرايدى. سونداي-اق ايماقتا جاڭا يرريگاتسيالىق جەلىلەر مەن 3 جاڭا سۋ قويماسىن, سورعى ستانسالارىن سالۋ, ۇڭعىمالار ورناتۋ ەسەبىنەن قوسىمشا 32,7 مىڭ گەكتار جەردى اينالىمعا ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر.

پەرسپەكتيۆالى جاڭا سۋارمالى جەر­لەردىڭ اۋدانىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن اۋ­دان­دار بولىنىسىندە اقسۋ – 10,6 مىڭ گەكتار, الاكول – 5,7 مىڭ گەكتار, كەر­بۇلاق – 7 مىڭ گەكتار, سارقان 9,3 مىڭ گەكتار دەپ انىقتالدى. بۇل ءۇشىن وبلىستا قوسىمشا جەرۇستى سۋ رەسۋرستارىن جيناقتاۋ ماقساتىندا 3 جاڭا سۋ قويماسى سالىنباق. بۇلار – كولەمى 80 ملن تەكشە مەتر سارقان اۋدانىنداعى باسقان وزەنىندەگى پوكاتيلوۆ سۋ قوي­ماسى, كولەمى 22 ملن تەكشە مەتر اقسۋ اۋدانىنداعى بۇيەن وزەنىندە بۇيەن سۋ قويماسى, كولەمى 5 ملن تەكشە مەتر ەسكەلدى اۋدانىندا بالىقتى وزەنىندە بالىقتى سۋ قويماسى.

بىلتىر اقسۋ اۋدانى بۇيەن وزەنىندە بۇيەن سۋ قويماسى قۇرىلىسىنىڭ تەن ازىرلەۋگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 10 ملن تەڭگە بولىنگەن. كەلىسىمشارت 21,048 ملن تەڭگەگە جاسالعان. مەردىگەر – «كور­پوراتسيا اسىل ستروي» جاۋاپكەرشىلىگى شەك­تەۋلى سەرىكتەستىگى. پوكا­تيلوۆ سۋ قوي­ماسى بويىنشا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇ­جات­تامانى ينۆەستور دەربەس ازىرلەيدى. 2020 جىلى وبلىستىق بيۋد­جەتتەن 1359,4 ملن تەڭگەگە كەر­بۇلاق اۋدانى ەڭكول جانە ارال-توبە سۋ قويمالارىن كۇردەلى جوندەۋ باستالدى. سونداي-اق «اقتوبە, تۇلكىلى, شى­مى­لدىق, قارلىعاش, قىزىل­مەك­تەپ, قوعالى-1, قوعالى-2, باستاۋ, ارالتوبە, ونجاس, كوكتال, كوكساي كەر­بۇ­لاق اۋدانىنىڭ 135 شاقىرىم سۋارۋ ارنالارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ» جسق ازىر­لەنۋدە. جالپى قۇنى – 148,9 ملن تەڭگە, بيىل 50 ملن تەڭگە بولىنگەن.

2021 جىلدان باستاپ سارقان اۋدا­نىن­­داعى «تاۋكە», «اششىلى وزەك» ما­گيس­ترالدى ارنالارى كۇردەلى جون­دەۋ­دەن ءوتىپ جاتىر. ناتيجەسىندە, 1 300 گەك­تاردان اسا سۋارمالى القاپ قال­پى­نا كەلتىرىلمەك. سونداي-اق بيىل ەس­كەلدى اۋدانىنداعى «بايبىشە» تاراتۋ, سارقان اۋدانى كوكتەرەك اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «تلەۋلى» سۋ جيناۋ, ەسكەلدى اۋدانىنداعى «المالى» تاراتۋ ارنالارىن كۇردەلى جوندەۋگە جسق, «سارقان اۋدانىندا ماگيسترالدى ارنالارى بار لەپسى وزەنىندە بوگەت سالۋ», كوكسۋ اۋدانىنىڭ بىجى وزەنىندە سۋ قويماسى قۇرىلىسىنا تەن ازىرلەنىپ جاتىر.

بيىل وبلىستىق بيۋدجەتتەن سارقان اۋدانىنىڭ 111 شاقىرىمىنا 10 ماگيس­ترالدى ارناسىنا اعىمداعى جوندەۋ جۇ­مىسىن جۇرگىزۋگە 176 ملن تەڭگە, قاراتال اۋدانىنىڭ 178,1 شاقىرىم ىشكى شارۋاشىلىق ارنالارىن مەحانيكالىق تازالاۋعا 100 ملن تەڭگە قاراجات قاراس­تى­رىلعان. سۋ شارۋاشىلىعىن رەتكە كەل­تىرۋ جۇمىستارى ودان ءارى رەتىمەن جال­عاسادى.

«سۋ شارۋاشىلىعى وبەكتىلەرىن جوندەۋگە قاراجاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى جوبالاردىڭ ساراپتامالىق مەرزىمدەرى ءوتىپ, قۇنىنىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلۋدە. ماسەلەن, الاكول جانە كوكسۋ اۋداندارىنا قاراستى جوبالارعا قازىرگى ۋاقىتتا 880 ملن تەڭگەگە قايتادان تۇزەتۋلەر ەنگىزىلۋدە. جالپى, بيىل وبلىستا 12 سۋ شارۋاشىلىعى وبەكتىلەرىنىڭ جوبالىق قۇجات­تامالارى ازىرلەنۋدە, ەندىگى كە­زەك­­تە قاراجات كوزىن ايقىنداۋىمىز قا­جەت», دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىبەك جاقانباەۆ.

قازىر وڭىردە سۋ تاپشىلىعىنا بايلانىستى ءتۇرلى شارالار قولدانىپ جاتىر. دەگەنمەن زاماناۋي تەحنيكانى تولىق پايدالانباي ءىستىڭ وڭبەسى بەلگىلى. سۋدى ۇنەمدەۋگە كوشپەي, جەردەن مول ءونىم كۇتۋگە بولمايدى.

جەتىسۋ وبلىسى