الدىمەن, استانا, الماتى, پاۆلودار تەمىرتاۋ قالالارىنان شىعىپ, سەمەيدە تابىسقان اقىن ۇرپاقتارى قالا ورتالىعىنداعى شاكارىم ەسكەرتكىشىنە بارىپ, گۇل شوقتارىن قويدى. اتاپ ايتساق, اقىننىڭ مەرەيتويىنا الماتى قالاسىندا تۇراتىن شاكارىمنىڭ ايعانشادان تۋعان ۇلى زياتتىڭ نەمەرەسى نۇرلان مەرەكە ۇلى وتباسىمەن, عازيزا مۇسىلمانقۇلقىزى, نۇربەك قابىكەن ۇلى, زايراش, كۇلاش سۋپيانوۆالار تاعى دا باسقا مارتەبەلى قوناقتار شاكارىم باباسىنىڭ ءىزى قالعان شاھاردا زور قۇرمەتكە بولەندى.
بۇدان كەيىن سەمەيدەگى ابايدىڭ مەملەكەتتىك قورىق-مۋزەيىنە كەلگەن شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ۇرپاقتارى اقىننىڭ نەمەرەسى, سارا احاتقىزىنىڭ ءوز قولىمەن توقىعان كىلەمدى سالتاناتتى تۇردە مۋزەي ۇجىمىنا تاپسىردى. كىلەمدى اباي مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مەيرامگۇل قايرامباەۆا قابىلداپ الدى.
– ءبىزدىڭ ءبارىمىز دە وسى ساپارعا قاتىسۋدىڭ ءساتى تۇسكەنىنە قۋانىشتىمىز. ءارتۇرلى سەبەپپەن كەلە الماي قالعاندار دا بار. دەگەنمەن ءبىز ءۇشىن باستى پارىز بابامىزدىڭ باسىنا بارىپ, ساياحاتتاپ قايتۋمەن قاتار سارا احاتقىزىنىڭ ءوزى ارمان ەتكەن كىلەمدى تابىستاۋ ەدى. ول كىسى دۇنيەدەن وتكەلى بەس جىلدان استى. مارقۇم كوزى تىرىسىندە وسى كىلەمدى «قاجى اتام جۇرگەن قالاعا بارىپ, مۋزەيلەردىڭ بىرىنە تاپسىرسام» دەپ وتىراتىن. مىنە, سول اماناتىن ورىنداعانىمىزدى يىقتان جۇك تۇسكەندەي سەزىنىپ وتىرمىز. ويتكەنى اماناتقا قيانات قىلماي ورىنداۋ تىرىگە پارىز عوي. شاكارىم اتامىزدىڭ 165 جىلدىعىندا جول ءتۇستى بۇگىن. بۇدان 15 جىل بۇرىن اتامىزدىڭ تۋعانىنا 150 جىلدىق مەرەيتويى وتكەندە دە كەلگەن بولاتىنمىن. ول كەزدە اكەم مەرەكە ومىردە بار ەدى. اكەم دە, مەن دە سول كەزدە ەرەكشە اسەردە قايتقان بولاتىنبىز, – دەيدى نۇرلان مەرەكە ۇلى.
شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ شوبەرەسى نۇرلاننىڭ ايتۋىنشا, اقىننىڭ بەس ۇلى بولعان. ءابۋسۋفيان, عافۋر, قابىش, احات جانە زيات. ءابۋسۋفياننان بەرىك سۋفيانوۆ دەگەن ۇرپاعى بار. الماتى قالاسىندا تۇرادى ەكەن. احات شاكارىم ۇلىنان داۋلەت قۇدايبەرديەۆ دەگەن نەمەرەسى دە الماتىدا تۇرادى. بىراق تا ەكەۋى دە بۇل جولعى ساپارعا ءتۇرلى سەبەپتەرمەن قوسىلا الماپتى.
سونىمەن اقىننىڭ ۇرپاقتارىن اتاقونىسىمەن, شاكارىم قاجىنىڭ ءومىرى وتكەن تاريحي ورىندارمەن تانىستىرۋ, اقىننىڭ شىعارماشىلى-
عىن, ءومىر جولىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىنداعى شارانىڭ كەلەسى بولىگى شىڭعىستاۋ توپىراعىندا جالعاستى.
قالامىم, قارىنداشىم –
جان جولداسىم!
جاۋ بولدى جان اياسپاس
سان جولداسىم.
قايرىلىپ, مەيىرىمدەنىپ
قارامايدى,
كەشە – الاسا, بۇگىن – زور,
پاڭ جولداسىم, –
دەپ ءومىرىنىڭ سوڭىندا ەل باسىنا تۇسكەن زۇلمات جىلداردا شەرىن توگىپ, جازىقسىز وققا ۇشقان شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ۇلت تاريحىنىڭ شىندىعىن تانىتاتىن قازىنالى مۇراسى بىزگە تاعىلىم بولارى انىق.
اباي اۋدانىنا كەلگەن قوناقتاردى جەرگىلىكتى باسشىلىق, ەل ازاماتتارى ەرەكشە پەيىلمەن قارسى الدى. جيدەبايداعى «اباي-شاكارىم» كەسەنەسىندە شاكارىم قاجىنىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتالدى. ءدال وسى كۇنى (14 شىلدە) «شاكارىم بابا وسيەتى» تاقىرىبىندا وبلىستىق جازبا اقىندار ءمۇشايراسى دا مارەسىنە جەتىپ, اباي اتىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازيا ينتەرناتىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى قۋانىش ەركىن ۇلى باس جۇلدەنى ەنشىلەسە, ءى ورىنعا اياگوزدىك اقىن, ۇستاز دينارا راحاتقىزى لايىق دەپ تانىلدى. ال ءىى ورىن باۋىرجان يگىلىككە, ءىىى ورىن م.يبراەۆ اتىنداعى «اقسۇڭقار» اقىندار سىنىبىنىڭ تۇلەگى, Turkistan حالىقارالىق ساياسي اپتالىعىنىڭ ءجۋرناليسى ءدىلدا ۋاليبەكوۆاعا بۇيىردى.
بۇدان كەيىن ۇلى تۇلعانىڭ ۇرپاقتارى قاسيەتتى قاراۋىلداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحاناعا ايالداپ, «شەجىرەلى شاكارىم» اتتى كىتاپ كورمەسىمەن تانىسىپ, زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن بىرگە وزدەرىنىڭ وي-ۇسىنىستارىن ورتاعا سالىپ, اسەرىمەن ءبولىستى.
ايتپاقشى, بابا ۇرپاقتارىنىڭ تاعدىرى تۋرالى بۇگىنگە جەتكەن مالىمەتتەر جايىنا دا توقتالعان ارتىق بولماس.شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ەكى ۇلى زيات پەن سۋفيان وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارىنداعى زۇلماتتا قىتايعا بوي تاسالاسا, عافۋر اباقتىدا ءوزىن ولتىرۋگە ءماجبۇر بولعانى اۋىر قاسىرەت. ال قابىش الاپات اشارشىلىقتان عۇمىرى ءۇزىلدى, احات شاكارىم ۇلى دا كەر زاماننىڭ قۋدالاۋىنان سىرت قالعان جوق. ەلگە ءمالىم جايت, احات شاكارىم ۇلى تەك 1968 جىلى عانا اتاجۇرتىنا ورالىپ, عۇمىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ابايدىڭ جيدەبايداعى مۋزەي ۇيىنە باسشىلىق ەتكەن.
«شاكارىم جۇرگەن ىزبەنەن» اتتى تاريحي ساپار اياسىندا جان-جاقتان كەلگەن اقىن ۇرپاقتارى ونىڭ ءمايىتى 30 جىل جاتقان قۇرقۇدىقتا, كىندىك قانى تامعان كەڭبۇلاق, العاشقى مەكەن ەتكەن جەرى كەڭقونىستا, كەرەگەتاس, شاقپاق تاۋلارى, اقىن عۇمىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى وتكەن ساياتقورا سياقتى تاريحي ءمانى ايرىقشا جەرلەردە بولدى.
ايتا كەتەيىك, مەرەيتويدى وتكىزۋ جونىندە وبلىستىق ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلگەن. جىل باسىنان بەرى 100-گە جۋىق ءتۇرلى شارا ۇيىمداستىرىلدى.
بيىل «اباي جولى» كىتاپتار سەرياسىمەن اقىننىڭ ورىس تىلىندەگى ولەڭدەر جيناعى جارىق كورمەك. سونىمەن قاتار سەمەيدە شاكارىم اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باستاماسىمەن عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتەدى.
