توقسانىنشى جىلداردىڭ اياعى مەن ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاقستان مۋزەيلەرىندە ونەر تۋىندىلارىن ساتىپ الۋعا بولىنەتىن مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋعا شەكتەۋ قويىلدى. سول سەبەپتى بىرقاتار ونەرتانۋشىنىڭ مويىنداۋىنا قاراعاندا, وسى كەزەڭ ارالىعىندا مۋزەيلەرگە ونەر تۋىندىلارى وتە از ۇسىنىلعان.
كورمەگە اركادي گورباتوۆ, نەللي بۋبە, بەيسەبەك اقاناەۆ, گۇلجامال تاعەنوۆا, اپالى-ءسىڭلىلى گابو, اندرەي نازارەنكو, الەكساندر ەرمولەنكو تاعى باسقا ەسىمى ەلگە بەلگىلى وتاندىق جانە شەتەلدىك سۋرەتشىلەر بەينەلەگەن ەلىمىزدىڭ ەجەلگى باي تاريحى مەن عاسىرلار بويعى ءداستۇرىن, ۇلى كەرۋەن جولدارىنىڭ جاڭعىرىعىن, زامانا ساباقتاستىعىن, تۋعان جەر مەن ونىڭ تابيعاتىن جىرلايتىن, ونىڭ ءتىل جەتپەس سۇلۋلىعىنا تاڭدانۋ مۇمكىندىگىن سىيلايتىن 40-تان استام تۋىندى قويىلعان. شەتەلدىك سۋرەتشىلەردىڭ قاتارىندا قىرعىزدىڭ كورنەكتى سۋرەتشىسى جىرعال ماتۋرايىموۆ, سانفرانتسيسكولىق سۋرەتشى كارلوس كۋزما, گايتيدىڭ نايۆ ستيلىندە جۇمىس ىستەيتىن دومينيكان رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋرەتشىلەرى بار. قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ شىعارمالارى كەسكىندەمە جانە گرافيكالىق, سونداي-اق ارالاس رەلەفتىك تەحنيكادا ورىندالعان كارتينالاردا كورىنىس تاپقان.
كلارا يساباەۆا بەينەلەۋ جانە ساندىك-قولدانبالى ونەرمەن ەلۋ جىلدان اسا ۋاقىت اۋەستەنىپ, الدىمەن ماركالار, سودان كەيىن كىتاپتار جيناپ, كەيىن ءتولتۋما ونەر تۋىندىلارىنا دەن قويدى. سۋرەت ونەرىنىڭ بار بايلىعىن باۋىرىنا باسقان الەمدەگى ەڭ ۇزدىك مۋزەيلەردى ارالاعان كلارا اقىرىندا ءوز كوللەكتسياسىن جيناقتاۋ ءۇشىن قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ بىرەگەي ءارى ەرەكشە ونەرىنە تاڭداۋ ءبىلدىرىپ, ءوز توپىراعىنان ءونىپ شىققان ءتولتۋما باعىتقا تابان تىرەگەن.
اركادي گورباتوۆ شىعىس ستيلىندە جازعان «وتىرار كەراميكاسى» اتتى ناتيۋرمورتىندا ۇلى جىبەك جولىنداعى ورتاعاسىرلىق ەڭ باي قالانىڭ تۇرمىسىن بەينەلەيدى. سۋرەتشىنىڭ ءوزى كوپتەگەن ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسيا مەن قازبا جۇمىسىنا قاتىسقان, ول بەينەلەگەن قىش بۇيىمنىڭ بارلىعى بۇگىنگى كۇنى استاناداعى ۇلتتىق مۋزەيدىڭ «ورتا عاسىرلار بولىمىندە» كورمەگە قويىلعان, ناعىز وتىرار تاريحىنىڭ قۇمىرالارى مەن توستاعاندارى سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنىڭ شىرايىنا اينالعان.
كونە ءداۋىر ستيلىندە سالىنعان نەللي بۋبەنىڭ «دالانىڭ ەركەلەرى» اتتى توپتىق پورترەتى كيىز ءۇيدىڭ ىشىندەگى بەيقام جاستىق شاقتىڭ قۋانىشىن كەنەپ بەتىنە قاپىسىز قوندىرا العان. سۋرەتشى قازاق قىزىنىڭ الۋان رەڭكتى الەمىن كوپتەگەن كومەكشى ۇلتتىق ەلەمەنت ارقىلى – ايەلدەردىڭ اشەكەي بۇيىمدارىمەن جانە رۋ تاڭبالارىمەن, ىدىس-اياقپەن: قازان, ساپتاياق, ۇككىش, قورجىن, ساندىق, كوزدىڭ جاۋىن الار قۇراق كورپەلەر جانە داستارقانمەن بەزەندىرە وتىرىپ, شەبەر جەتكىزەدى.
بەيسەبەك اقاناەۆتىڭ «پەتروگليفتەر اۋەنى» (2001) اتتى شىعارماسى جانە «قىمىز قۇياتىن ىدىستاردىڭ جيىنتىعى» (2004) اتتى ناتيۋرمورتى ءبىزدىڭ تاريحىمىزدىڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرىن بەينەلەيدى – قازاق دالاسىنىڭ جارتاس جاقتاۋلارىندا ماڭگىلىك قولتاڭبا قالدىرعان العاشقى تۇركى سۋرەتشىلەرىنىڭ ولمەس تۋىندىلارى زاماناۋي ونەر تىلىندە قايتا جاڭعىردى. وسى جارتاستاعى سۋرەتتەردەن ۇلتتىق كەسكىندەمەمىز, ءتول ونەرىمىز باستاۋ الادى. بەيسەبەك ەجەلگى پەتروگليفتەردى بەينەلەۋ ارقىلى قازاق ەلىنىڭ بايىرعى زامانداردان بەرى دارىندى تۇلعالارعا باي ەكەنىن كورسەتە ءبىلدى. سۋرەتتىڭ ورتاسىندا اتى اڭىزعا اينالعان مۋزىكالىق اسپاپ – قوبىز تۇر. ونى بىرنەشە تۇركى حالقىنىڭ – قازاقتاردىڭ, تۇرىكمەندەردىڭ, ازەربايجانداردىڭ, تۇرىكتەردىڭ باباسى, سىرداريا دالاسىنان شىققان X عاسىردىڭ مۋزىكانتى جانە سازگەرى قورقىت اتا جاساعان. ىشەكتەرى جىلقى جالىنان جاسالعان اسپاپتىڭ ەرەكشە دىبىسى بار, اڭىز بويىنشا ول قورقىت اتانىڭ جانىن الۋعا كەلگەن اجالدى دا قورقىتقان. دالا بولمىسىنىڭ ەڭ ايقىن كورىنىسى, قوبىز كوپتەگەن قاسيەتتى ماعىناعا يە – بۇل كوشپەلىنىڭ جان دۇنيەسىنىڭ, قازاق مۋزىكاسىنىڭ سيمۆولى, ۆيولونچەل مەن سكريپكانىڭ ءتۇپ اتاسى, اتا-بابالارىمىزدىڭ وسيەتى جانە ەجەلگى داۋىردەن كەلە جاتقان كونە مادەنيەتىمىزدىڭ دالەلى. بۇل تۋىندى عارىشىمەن استاسىپ, عاسىرلار قويناۋىندا قالعان اتا-بابالارىمىزدىڭ اۋەنى مەن ولاردىڭ عيبراتىن قولعا اكەلىپ ۇستاتقانداي عاجاپ كۇي كەشتىرەدى.
كلارانىڭ قىزى دانا يساباەۆا دا جاستايىنان كوللەكتسيا جيناۋمەن شۇعىلدانىپ, ونى ومىرلىك داعدى-مۇراتىنا اينالدىرا باستاعان. بىراق ونىڭ كوڭىل الەمى الىستى بارلايدى. ۆەنەتسيا كورىنىستەرى, چەح سارايلارى, ۆەنانىڭ سالتاناتى اسقان ءساندى ۇيلەرى سەكىلدى ەۋروپالىق پەيزاجدار كورمەنىڭ تۇكپىر تۇسىنان كوز ارباپ, وزىنە تارتادى. جاس سۋرەتشىگە اقش-تىڭ سان-فرانتسيسكوسىندا تۇراتىن بەلگىلى قىلقالام شەبەرى كارلوس كۋزمانىڭ قالانىڭ اڭىزعا اينالعان كورىكتى جەرلەرىن بەينەلەگەن اكۆارەلدەرىنىڭ اسەر قالدىرعانى سونداي, ول نيۋ-يورك پەن ماياميدەن گرافيكا تىلىندەگى بىرنەشە تۋىندىسىن ءوز ەلىنە سىيعا اكەلگەن. وتاندىق سۋرەتشىلەردىڭ اراسىندا اپالى-ءسىڭلىلى گابونىڭ كەسكىندەمە جانە گرافيكالىق جۇمىستارى دا سەزىمتال دانانى كەڭ تىنىسىمەن باۋراپ, الەمدى تابيعي تازا بەينەدە قابىلدايتىن تالانتتى سۋرەتشىلەردىڭ ينتەللەكتۋالدى ءيىرىمى مول شىعارمالارىن جەكە كوللەكتسياسىنا الىپ, كورمە مازمۇنىن شيراتا ءتۇسۋ ءۇشىن كوپشىلىككە ۇسىنىپ وتىر.
«ونەر ادامدى ىشكى الەمىمەن بايلانىستىرا وتىرىپ, ءومىردى وزگەرتەتىن جانە ەموتسيونالدى ءال-قۋاتىنا ىقپال ەتەتىن اسا تەگەۋرىندى كۇشكە يە», دەپ اتاپ ءوتتى دانا يساباەۆا.
