«وزدەرىڭىزگە ءمالىم, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىنىڭ مۇمكىندىكتەرىنە وراي دوستاس سيريا حالقىن جانە سيرياىشىلىك رەتتەۋ پروتسەسىن قولداۋعا كۇش-جىگەرىن سالىپ كەلەدى. 2017 جىلعى قاڭتاردان باستاپ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن كەپىلگەر ەلدەر – يران, رەسەي جانە تۇركيانىڭ مامىلەگەرلىگىمەن, سونداي-اق بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن سيريا جونىندەگى حالىقارالىق كەزدەسۋدىڭ 20 راۋندى ۇيىمداستىرىلىپ, ونىڭ ون سەگىزى قازاقستاندا وتكىزىلدى. قازاقستاندا وتكەن سيريا جونىندەگى استانا فورماتى شەڭبەرىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ دەەسكالاتسيا ايماقتارىن قۇرۋ, جانجالداسۋشى تاراپتار اراسىنداعى قانتوگىستى توقتاتۋ جانە ادام شىعىندارىن ازايتۋ ءتارىزدى باستاپقى ماقساتتارى بۇگىنگى كۇنى تولىقتاي ورىندالدى», دەدى ق.تۇمىش.
سونداي-اق سپيكەر استانا پروتسەسى التى جىلدىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ بىتىمگەرلىك باعىتىنداعى الەۋەتىن كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. سيريا حالقى ءۇشىن قيىن دا تاعدىرلى كەزەڭدە استانا پروتسەسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ ەلەۋلى ۇلەسىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
ء«بىز بارلىق قاتىسۋشىلاردىڭ جاقسى نيەتتەرى مەن بىتىمگەرشىلىك كۇش-جىگەرلەرىن جۇمىلدىرۋ ارقىلى وسى اسىل ميسسيا مالىمدەلگەن جوعارى ماقساتتارعا قول جەتكىزەدى دەپ سەنەمىز. بۇگىنگى تاڭدا سيريا توڭىرەگىندەگى احۋال تۇبەگەيلى وزگەرۋدە. ونىڭ ءبىر دالەلى بولىپ اراب مەملەكەتتەرىنىڭ داماسكپەن ديپلوماتيالىق بايلانىستارىن جانداندىرۋعا ۇمتىلىسى, ال ناقتى كورىنىسى – سيريانىڭ اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنا ورالۋى. سونىمەن قاتار وسى 20-شى حالىقارالىق كەزدەسۋ شەڭبەرىندە سيريا-تۇركيا قاتىناستارىن قالىپقا كەلتىرۋ بويىنشا «جول كارتاسى» جوباسىن دايىنداۋ بارىسىن تالقىلاۋ ماقساتىندا يران, رەسەي, سيريا جانە تۇركيا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ورىنباسارلارىنىڭ كونسۋلتاتسيالارى ناتيجەلى ءوتتى», دەدى ق.تۇمىش.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى استانا پروتسەسى ءوز مىندەتىن اسا ابىرويمەن اتقارعانىنا توقتالدى. وسى كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە سيريا ايماقتاعى وقشاۋلانۋدان بىرتىندەپ قۇتىلىپ كەلەدى.
«وسى رەتتە اتالعان قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەردى, ونىڭ ىشىندە سيريانىڭ اراب وتباسىنا قايتا ورالۋىن نازارعا الا وتىرىپ, سيريا بويىنشا بۇگىنگى كەزەكتى 20-شى وتىرىستى استانا پروتسەسى شەڭبەرىندەگى سوڭعى ءىس-شارا دەپ رەسمي جاريالايمىز», دەدى ق.تۇمىش.
وسىدان كەيىن استانا پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسى قابىلداندى. قۇجاتتا كەپىلگەر مەملەكەتتەر – يران, رەسەي جانە تۇركيا الەمدەگى جانە ايماقتاعى جاعدايدىڭ دامۋىن قاراستىرىپ, سيريا داعدارىسىن تۇراقتى رەتتەۋگە جاردەمدەسۋدەگى استانا پروتسەسىنىڭ جەتەكشى رولىنە توقتالدى.
«سيريا اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگىنە, تاۋەلسىزدىگىنە, بىرلىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنا, سونداي-اق بۇۇ جارعىسىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىنا وزدەرىنىڭ مىزعىماس ادالدىقتارىن قۋاتتادى جانە بۇل پرينتسيپتەردى جالپىعا بىردەي ساقتاۋ جانە قۇرمەتتەۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
2023 جىلعى 20 ماۋسىمدا استانادا رەسەي فەدەراتسياسى, يران يسلام رەسپۋبليكاسى, سيريا اراب رەسپۋبليكاسى جانە تۇركيا رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ورىنباسارلارى اراسىندا وتكەن كونسۋلتاتسيالاردىڭ سىندارلى سيپاتىنا نازار اۋدارادى.
سونىڭ ناتيجەسىندە تۇركيا مەن سيريا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا جول كارتاسى دايىندالادى ء(تورت ەلدىڭ قورعانىس مينيسترلىكتەرى مەن ارنايى قىزمەتتەرىنىڭ جۇمىسىمەن كەلىسىم جاسالادى). 2023 جىلعى 10 مامىردا ماسكەۋدە وتكەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ جانە 2023 جىلعى 25 ساۋىردە قورعانىس مينيسترلەرىنىڭ تورتجاقتى كەزدەسۋلەرىندە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ورىنداۋ ءۇشىن وسى سالاداعى بەلسەندى كۇش-جىگەردى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزىنا ەكپىن بەرەدى», دەلىنگەن بىرلەسكەن مالىمدەمەدە.
سونىمەن قاتار تەرروريزممەن كۇرەسۋ, سيريالىقتاردىڭ قاۋىپسىز, ەرىكتى جانە لايىقتى ورالۋى ءۇشىن ءتيىستى جاعداي جاساۋ ماسەلەسى دە كورسەتىلگەن. ساياسي پروتسەستى جانداندىرۋعا, اتالعان ەلگە گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ كەدەرگىسىز جەتكىزىلۋىنە باسىمدىق بەرۋدى دە اتاپ وتكەن.
«تەرروريزمنىڭ بۇكىل ءتۇرى مەن كورىنىسىنە قارسى كۇرەسۋگە, سونداي-اق سيريانىڭ ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنا نۇقسان كەلتىرەتىن, كورشىلەس ەلدەردىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرۋگە باعىتتالعان سەپاراتيستىك جوسپارلارعا, ونىڭ ىشىندە ترانسشەكارالىق شابۋىلدار مەن ينفيلتراتسياعا قارسى تۇرۋ ماقساتىندا ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا بەل بايلادى. سيريانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءتۇرلى اتاۋ جامىلىپ ارەكەت ەتەتىن لاڭكەستىك توپتار مەن ولاردى جاقتاۋشىلاردىڭ ارەكەتتەرىن, سونىڭ ىشىندە بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قۇربان بولۋىنا اكەلىپ سوقتىراتىن ازاماتتىق ينفراقۇرىلىم مەن ىشكى كوشى-قون لاگەرلەرىنە جاسالعان شابۋىلداردى ايىپتايدى. كەپىلگەر مەملەكەتتەر سيريانىڭ سولتۇستىگىنە قاتىستى قولدانىستاعى بارلىق كەلىسىمدەردىڭ تولىق ورىندالۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
يدليب دەەسكالاتسيا ايماعىنداعى جاعدايدى ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىردى. ونداعى جانە كورشىلەس وڭىردەگى جاعدايدى, سونىڭ ىشىندە گۋمانيتارلىق جاعدايدى تۇراقتى قالىپقا كەلتىرۋ ءۇشىن ودان ءارى كۇش سالۋعا كەلىستى. ولار يدليب بويىنشا بارلىق قولدانىستاعى كەلىسىمدەردى تولىق ورىنداۋ ارقىلى تىنىشتىقتى ساقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى», دەلىنگەن بىرلەسكەن مالىمدەمەدە.
ءبىر قىزىعى, كەلىسسوزگە قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى مۇنداي شەشىمدى كۇتپەگەن ەكەن. ماسەلەن, رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ سيرياداعى احۋال جونىندەگى ارنايى وكىلى الەكساندر لاۆرەنتەۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا مۇنى جاسىرعان جوق. «شىنىمدى ايتسام, بۇگىن ءبىز ءۇشىن كۇتپەگەن جاعداي بولدى. بۇل – قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ۇسىنىسى. استانا الاڭى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ءوز مىندەتىن اتقاردى دەپ ساناپ وتىر», دەدى ا.لاۆرەنتەۆ.
يراندىق دەلەگاتسيانى باستاپ كەلگەن ديپلومات, سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الي اسكار حادجي جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا استانا پروتسەسى اۋقىمدى جۇمىس اتقارعانىن اتاپ ءوتتى.
«سيريا مەن تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى قالىپقا كەلتىرۋ ماقساتىندا سيريا, تۇركيا, يران جانە رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ورىنباسارلارى دەڭگەيىندە ەكىنشى كەزدەسۋ وتكىزدىك. قازىرگى تاڭدا سيرياداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىك بۇرىنعىعا قاراعاندا جاقسارعان. سىرتقى ساياساتتا ەلەۋلى وزگەرىستەر ورىن الدى. اتالعان مەملەكەت كوپتەگەن اراب ەلدەرىمەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستارىن قالپىنا كەلتىردى, اراب ليگاسىنا قايتا ورالدى. وسى ۋاقىت ىشىندە سيريا مەن تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى قالىپقا كەلتىرۋ ءۇشىن اسكەري, قاۋىپسىزدىك جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى دەڭگەيىندە ءارتۇرلى دەڭگەيدە كوپتەگەن كەزدەسۋ ءوتتى. سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىمىزدىڭ سيريا مەن تۇركيا اراسىنداعى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى قالىپقا كەلتىرۋگە ارنالعان جول كارتاسىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋگە ۋاعدالاسۋىن ەسكەرىپ, بۇل كەزدەسۋ وتە ءساتتى ءوتتى دەپ ەسەپتەيمىز. ءبىز ديالوگتى قامتاماسىز ەتتىك, پىكىر الماستىق. ءبىز ءارتۇرلى يدەيالارمەن تانىستىق جانە ارينە سيريا, سيريا جانە تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى قالىپقا كەلتىرۋ ءۇشىن جول كارتاسىن ازىرلەۋ پروتسەسى باستالدى. بۇل جۇمىس جالعاسا بەرەدى», دەدى ا.حادجي.
