كوللاجدى جاساعان الماس ماناپ, «EQ»
بۇگىن ءبىز اڭگىمەگە تارتقان ازامات جومارت وماروۆ – وسىنداي سيرەك كەزدەسەتىن جانداردىڭ ءبىرى. بۇلاي دەۋىمىزگە تولىق نەگىز بار. ويتكەنى اۋەلدە قارجى-قاراجات سالاسىندا قىزمەت ەتىپ, كەيىن جەكە بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ, قازىر جەتى مىڭ گەكتارداي جەرگە ءدان ەگىپ جۇرگەن جومارت جاقسىلىق ۇلى ابايدىڭ كىتابىن باسىنا جاستانىپ وقۋمەن بىرگە, اۋزىنان شىققان ءسوزىن ۇلى اقىننىڭ دانالىقتى وي-پايىمدارىمەن ورنەكتەپ ءارى وعان تاڭعالىپ, ولەڭدەرىن ۇنەمى ايتىپ جۇرەدى. وسى ورايدا ءبىز ونى وقىرمانىمىزعا كەڭىرەك تانىستىرۋ ماقساتىندا سۇحبات العان ەدىك.
– جوكە, قايدا تۋىپ, قايدا ءوستىڭىز, شىققان ورتاڭىز قانداي, اباي شىعارماشىلىعىمەن العاش قالاي تانىستىڭىز, حاكىمنىڭ دانالىعىنا دەن قويۋىڭىزعا كىم, نە اسەر ەتتى؟
– مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى جامبىل اۋدانى امانگەلدى اۋىلىنىڭ تۋماسىمىن. بۇل ءوڭىر – بىرنەشە كولدىڭ اينالاسىندا, قۇيقالى, تابيعاتى عاجاپ, نەبىر اتاقتى, دارىندى ادامدار دا شىققان جەر. باسقاسىن ايتپاعاندا, ايگىلى جازۋشى سافۋان شايمەردەنوۆ تە – ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ تۋماسى.
اكەم اۋىلدىڭ قاراپايىم تۇرعىنى, ۇزدىك مەحانيزاتور بولىپ وردەن-مەدال الىپ ءجۇردى. وتباسىنداعى التى پەرزەنتتىڭ ىشىندە ۇلدان جالعىزبىن. شەشەم دە قاراپايىم, وت باسى, وشاق قاسىنىڭ ادامى بولدى. اعارىپ العا تۇسپەي, قارايىپ ارتتا قالماي, ورتا دەڭگەيدە, قاراپايىم تىرشىلىك ەتكەن. اتام قاجىمۇرات سوعىس مۇگەدەگى, 1943 جىلى ءبىر اياعىن كۋرسك دوعاسىندا قالدىرىپ, ەلگە امان كەلگەن. 1944 جىلى اكەم تۋعاندا, ەندى جاقسىلىق بولسىنشى دەگەن نيەتپەن ونىڭ ەسىمىن جاقسىلىق قويىپتى. ارعى اتام ومار مولدا بولعان كىسى ەكەن. ال اجەمنىڭ اكەسى تاپان مولدا اتانعان عۇلاما, تانىمال ادام بولىپتى.
مەكتەپتە ۇزدىك وقىدىم, سەگىزىنشى سىنىپتى بىتىرگەن سوڭ تسەلينوگرادتىڭ قارجى-ەكونوميكالىق تەحنيكۋمىنا ءتۇستىم. «ادامنىڭ ادامشىلىعى – اقىل, عىلىم, جاقسى اتا, جاقسى انا, جاقسى قۇربى, جاقسى ۇستازدان بولادى», دەگەن عوي اباي. سول ايتقانداي, ماعان ءومىر جولىمدا جاقسى ادامدار كەزدەستى, ەگەر مەنى جۇرت جاقسى ادام دەپ تانىپ جاتسا, بۇل سول كىسىلەردىڭ ارقاسى ەكەنى انىق.
شەشەمنىڭ اكەسى قابدولباري دەگەن كىسىنىڭ اۋزىنان: «مەن تاپان مولدادان باتا العانمىن» دەگەن ءسوزدى ۇلكەن دارەجەدەي كورىپ ايتىپ وتىرعانىن ەستىدىم. ماعان العاش ابايدى ءبىلدىرىپ, ونىڭ ەسىمىن تانىتقان وسى قابدولباري ناعاشىم. ول بەس جاسىنان سۋقاراڭعى, زاعيپ بولىپ قالعان كىسى. 1915 جىلى تۋىپ, 2002 جىلى 87 جاسىندا دۇنيەدەن ءوتتى. بۇل كىسى «سوقىر قاري» اتانىپ, قۇراندى جاتقا ايتاتىن. سول كىسىدەن «مەن ابايداي قاري بولسام» دەگەن ءسوزىن ەستىپ, العاش رەت تاڭعالدىم. ارينە, ابايدى مەكتەپتە وقىدىق, ونىڭ ۇلى اقىن ەكەنىن مۇعالىمدەردەن بىلدىك, ەكى-ءۇش ولەڭىن جاتتادىق. بىراق ناعاشىمنىڭ ابايدىڭ اتىن اۋىزعا الىپ, ونىڭ بارلىق ولەڭى مەن سوزدەرىن جاتقا ايتاتىن قاري بولسام دەگەن ارمانى ماعان قاتتى اسەر ەتتى. ءسابيت مۇقانوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ اۋىلعا كەلگەندە ناعاشىمدى الدىرىپ, ۇزاق سويلەسەتىن. سافۋان شايمەردەنوۆ كەلگەندە دە قاسىندا بىرگە كەلگەن اقىن-جازۋشىلار ناعاشى اتامنىڭ زەيىنىنە تاڭىرقاپ كەتەتىن. سونىڭ ىشىندە تاحاۋي احتانوۆتىڭ تاڭعالعانىن ەستىپ قالعان ەدىم.
– ءوزى زاعيپ بولسا, ابايدىڭ تۋىندىلارىن قالاي جاتتاعان؟
– اتام بالالارىنا ابايدىڭ ولەڭدەرىن وقىتىپ, سودان ءبارىن جاتتاپ العان عوي. ساپار, جاپار دەگەن بالالارى اكەلەرىنىڭ ابايدى وقىتا بەرگەنىنەن شارشايتىن دا كەزدەرى بولادى ەكەن. تەرەڭ ويلى ءسوز بولعان سوڭ ونى بالا ۇقپايدى, ال اكەلەرىنىڭ جانى قالايدى. «مەن ابايعا عاشىقپىن» دەيدى ەكەن جارىقتىق. ابايدىڭ سوزدەرىن كەۋدەسى زەرەك ناعاشىم اقىلدىڭ شىڭى دەپ باعالادى. «وسىعان دەيىن دە, وسىدان كەيىن دە ءسوزدى ابايدان ارتىق ەشكىم ايتا المايدى», دەيتىن ەدى جارىقتىق.
اۋىلعا بەرتىنىرەك كەلگەندە سافۋان اعامىزبەن ۇزاق اڭگىمەلەسىپ وتىرىپ: «قارتايدىق, قايعى ويلادىق, ۇيقى سەرگەك. اشۋىڭ – اشىعان ۋ, ويىڭ – كەرمەك. مۇڭداسارعا كىسى جوق ءسوزدى ۇعارلىق, كىم كوڭىلدى كوتەرىپ, بولادى ەرمەك؟» دەپ وتىرعانىن ەستىدىم. مىنە, وسىنداي سوزدەر مەنى ابايعا بىرتىندەپ جاقىنداتا بەردى. ارينە, مەن بالا كەزىمدە اقىن شىعارمالارىنىڭ تەرەڭ سىرلارىن, دانا مازمۇنىن ۇعا قويمايتىنمىن, بىراق ءسوزدىڭ اسىلى ابايدا ەكەنىن سەزىندىم. ءبىزدى وتباسىندا «ۇيات بولادى» دەگەن تىيىممەن تاربيەلەدى عوي, وسىنىڭ ءوزى جۇرەكتەرگە يمان ۇيالاتادى. اباي سوزدەرىن ناعاشىم ۇقتىرىپ كەتىپ, تاعى كەلگەندە سۇراپ قالسا, بىلمەي قالعانىم ۇيات بولار دەپ, تەرەڭىنە بويلاماسام دا ءسوزىنىڭ ادەمىلىگىنە قىزىعىپ, اباي ولەڭدەرىن جاتتاپ ءجۇردىم...
– ءوز بويىڭىزدا دا ءبىر دانالىققا قۇشتارلىق بولۋى كەرەك, ايتپەسە ابايعا دەگەن ماحاببات ويانباس ەدى عوي...
– ەندى ناعاشىم كوكىرەك كوزى جارقىراپ جاتقان دارياداي بولعاندا سودان بىزگە دە ءبىر ۇشقىنى جۇققان شىعار. مەن كوپ ۋاقىت ورنىمدى تاپپاي, تىنىم الماي, الاسۇرعان جۇرەككە جاۋاپ ىزدەگەن جانمىن. مۇنىڭ تاعاتىن قايدان تابامىن, جۇرەگىم نەگە ەلەۋرەۋىن قويمايدى, مۇنىڭ بايلاۋى نە ەكەن دەپ ىزدەنۋمەن, شارق ۇرۋمەن بولدىم.
«وسىنشا اقىماق بولعانىم
كورىنگەنگە قىزىقتىم.
عادىلەتتى جۇرەكتىڭ
ادىلەتىن بۇزىپپىن.
اقىل مەنەن بىلىمنەن
ابدەن ءۇمىت ءۇزىپپىن;
ايلا مەنەن امالدى
مەرۋەرتتەي ءتىزىپپىن.
جالماۋىزداي جالاڭداپ,
ار, ۇياتتان كۇسىپپىن..», دەپ اباي ايتپاقشى كۇندەلىكتى تىرلىكتە جۇرەككە كىر جۇقتىرا بەرگەن سەكىلدىمىن. مەنىڭ جۇرەگىمە مەيىرىم مەن شاپاعات, پاراسات پەن ۇلاعات دارىتقان «اباي جولى» ەپوپەياسى بولدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن مەن ونى جيىرمادان استام رەت وقىدىم. بالا ابايدىڭ دانا اباي بولىپ قالىپتاسۋ جولدارىن ۇلى جازۋشى سونشالىقتى نانىمدى, سونشالىقتى سەنىمدى ەتىپ بەرە بىلگەن. دالانىڭ كەمەڭگەر ۇلدارى قۇنانبايمەن ءوزارا تارتىسىپ جۇرسە دە, ونىڭ بالاسىنىڭ الار اسۋى بيىك ەكەنىن بىردەن تانىپ, «ەندىگىنىڭ جۇگى سەندە قالار, بالام. جولىڭ بولسىن» دەپ بوجەي باتاسىن بەرسە, سول بوجەيدىڭ اسىنا ارالاسىپ, بەتىن اشقان جاس جىگىتكە قۇنانبايدىڭ مىقتى قارسىلاسى بايسالدىڭ ءوزى: «جاقسى اعانىڭ زور دامەسىن امسە ءوستىپ اقتاعايسىڭ! اقتارسىڭ دەپ بىلەمىن, شىراعىم! تەك ءومىر دەگەن يت جاڭساق باستىرماسا ەكەن. ءورىسىڭ الدا, بەتىڭ دۇرىس!» دەپ باتا بەرىپ, ابايدىڭ بەتىن اينىتپاي بولجاعاندارى قاتتى اسەر ەتۋشى ەدى... بىراق ابايدىڭ ءوزىن تەرەڭ تانىپ, بويىما ءسىڭىرىپ, جۇرەگىمە قوندىرعانىم سوڭعى ەكى جىلدىڭ مۇعدارىندا عانا...
– ءسىز مەنى تاڭعالدىردىڭىز... مەن ءسىزدى اباي مۇحيتىنا كوپتەن بەرى بويلاعان ادام ەكەن دەپ ويلاسام... قازىرگى زامان اعىمى دانالىققا ەمەس, كەرىسىنشە تاسىرلىق پەن توپاستىققا بۇرىلىپ بارا جاتقاندا ءسىز قالاي ابايعا بەت بۇرىپ ءجۇرسىز؟
– ىشىمدەگى اق پەن قارانىڭ ارپالىسى, نەگە بۇلاي دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابى تابىلماي جۇرگەنىن جوعارىدا ايتتىم ەمەس پە؟ جۇرەگىم بىردەڭەنى اڭسايدى, بىراق تاعات تاۋىپ, تىنشي المايدى. كوپ ۋاقىت جانىم سەرگەلدەڭدە ءجۇردى. رۋحاني ازىق تاپپادىم. سولاي, جان-دۇنيەم تەبىرەنىستە ءجۇرىپ ار ءىلىمى تۋرالى اڭگىمەلەر ەستىدىم. قازاقتىڭ «اردان اتتاماۋ» دەگەن ۇعىمىنا دەن قويا باستادىم. الماس الماتوۆ, تۇرسىن جۇرتباي, ۇلىقبەك ەسداۋلەت سياقتى تەرەڭ ويلى, ايتاتىنى مول اعالارىمنىڭ اڭگىمەسىن تىڭدادىم. سودان ءلاززات الىپ ءجۇردىم. اللا ادامدى جاراتقاندا كوكىرەك كوزىن اشىق قىلادى ەكەن, ال ادام ونى مال دەپ, دۇنيە دەپ نەمەسە باسقا دا پەندەشىلىك لاستىقتارمەن ءوزى كىرلەتىپ الادى ەكەن. اباي: «وسىنشا اقىماق بولعانىم كورىنگەنگە قىزىقتىم. عادىلەتتى جۇرەكتىڭ ادىلەتىن بۇزىپپىن», دەپ ايتادى عوي, مەن دە ءبىراز جىل قارجى باقىلاۋ سالاسىندا, ودان قارجى پوليتسياسى قىزمەتىندە, ودان جەكە بيزنەستە ىستەپ ءجۇرىپ, جۇرەك كوزىن بىتەپ العانعا ۇقسادىم.
«اقىل مەنەن بىلىمنەن
ابدەن ءۇمىت ءۇزىپپىن;
ايلا مەنەن امالدى
مەرۋەرتتەي ءتىزىپپىن.
جالماۋىزداي جالاڭداپ,
ار, ۇياتتان كۇسىپپىن», دەپ دانىشپان ايتقانداي, مەن دە پەندەشىلىككە كوپ اينالىپپىن. ال جۇرەكتى كىردەن تازالاپ, پەندەشىلىك ۇساقتىقتاردان ارشىساڭ, بارلىق قازىنانىڭ ءوزى ىشتە تۇرادى ەكەن. اباي تاعى ءبىر ولەڭىندە: «جۇرەگىڭە سۇڭگى دە, ءتۇبىن كوزدە, سونان تاپقان – شىن اسىل, تاستاي كورمە», دەيدى ەمەس پە؟ دەمەك بار اسىلدىڭ ءبارى ءوزىڭنىڭ جۇرەگىڭدە ەكەن, تەك سونى بۇلاق كوزىن اشقانداي ارشي ءبىلۋ كەرەك. ال جۇرەك كوزىن اشۋ ءۇشىن ادامعا تەرەڭ وي, بىلمەككە قۇمارلىق كەرەك. ادام ءوزىنىڭ جالقاۋلىققا, جاماندىققا ءۇيىر قىلاتىن ءناپسىسىن جەڭىپ, تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قاناعات, راقىم سياقتى بەس اسىلدى بويىنا قۇيسا, جۇرەكتىڭ كوزى اشىلا تۇسەدى.
– ابايدى تانۋ جولىندا شاكارىمنىڭ, ماعجاننىڭ, سۇلتانماحمۇتتىڭ جانە باسقالاردىڭ سوزدەرىن, ولاردىڭ دا اباي تۋرالى پىكىرلەرىن ۇنەمى ايتىپ جۇرەسىز...
– بۇلاقتىڭ كوزى اشىلىپ كەتتى عوي. ولاردىڭ سوزدەرى دە ويلارىمدى تولىقتىرا ءتۇستى. جايشىلىقتا بايقامايمىز, ال تەرەڭ ويدىڭ شاپاعاتى كۇشتى عوي. ولاردىڭ بۇلتارتپاس, دانا سوزدەرى مەن ءۇشىن اباي الەمىن اشا ءتۇستى. ءاربىر ءسوزدىڭ ماعىناسى, ىشكى ءيىرىمى بار. ماعجان ايتادى عوي: «شىن حاكىم, ءسوزىڭ اسىل – باعا جەتپەس, ءبىر ءسوزىڭ مىڭ جىل جۇرسە – ءدامى كەتپەس. قارادان حاكىم بولعان سەندەي جاندى دۇنيە قولىن جايىپ ەندى كۇتپەس», دەيدى... اقىن ابايدىڭ تامىرىن تانىتىپ تۇر ەمەس پە؟ ال شاكارىم:
«كەل, جاستار, ءبىز ءبىر ءتۇرلى
جول تابالىق,
وشپەس ءومىر, تاۋسىلماس مال بەرەرلىك.
ءبىر ءبىلىمدى دانىشپان جان تابالىق,
ال ەندى ولاي بولسا, كىمدى الالىق,
قازاقتا قاي جاقسى بار كوز سالارلىق؟
شىن ىزدەسەك – تابارمىز شىنى عالىم,
جالىنالىق ابايعا, ءجۇر, بارالىق», – دەپ ابايدىڭ ءبىلىمدى دانىشپان ەكەنىن تانىتىپ تۇر...
– ال ابايدى تانىتقان كەڭەس زامانىنىڭ دا زەرتتەۋشىلەرى كوپ قوي, مۇحتار اۋەزوۆتى ايتپاعاننىڭ وزىندە «ابايدى وقى, تاڭىرقا» دەگەن مەكەمتاس مىرزاحمەت سياقتى عۇلامالاردىڭ دا ەڭبەگى بار. سولارمەن تانىستىڭىز با؟
– جوق. مەن ابايدى وزىمشە, ءوزىنىڭ سوزدەرىنەن تانىعىم كەلەدى. اباي ەڭبەكتەرىن تالداعاندار, پىكىر جازعاندار ءبارىبىر وزدەرىنىڭ زەرتتەۋ الابىنا بۇراتىن سەكىلدى. ونىڭ ۇستىنە كەڭەس زامانىنداعى زەرتتەلگەن ەڭبەكتەردىڭ ۇستىنەن سوتسياليستىك رەاليزم باقىلاپ وتىرعاندىقتان ولار تاپتىق مۇددەلەردى كوزدەيتىنى دە انىق. وسى ادىسپەن اباي ءىلىمىن بۇرا ءتۇسىندىرۋى دە مۇمكىن. مەن بارلىق قازىنانى ابايدان ءوز جۇرەگىمنىڭ تانىمىمەن, ءوز تۇسىنىگىمشە العىم كەلدى. ونىڭ ۇستىنە ابايدىڭ ءوزى:
«اقىل سەنبەي سەنبەڭىز,
ءبىر ىسكە كەز كەلسەڭىز.
اقساقال ايتتى, باي ايتتى,
كىم بولسا, مەيلى, سول ايتتى
اقىلمەنەن جەڭسەڭىز.
ايات, حاديس ەمەس قوي,
كۇپىر بولدىڭ دەمەس قوي,
قانشا قارسى كەلسەڭىز.
كوپ ورىندا كورىنە ايتپا,
ءبىزدىڭ سوزگە ەرسەڭىز...
...ءوزىڭ ءۇشىن ۇيرەنسەڭ,
جاماندىقتان جيرەنسەڭ,
اشىلارسىڭ جىلما-جىل.
بىرەۋ ءۇشىن ۇيرەنسەڭ,
بىرەۋ بىلمەس, سەن بىلسەڭ,
بىلگەنىڭنىڭ ءبارى – تۇل...», دەدى ەمەس پە؟ ارينە, ابايدى زەرتتەگەن عالىمدار دا, عۇلامالار دا ءتۇزۋ جولدا شىعار-اق, بىراق مەن ءالى ولاردى وقىپ كورگەن جوقپىن. سونىمەن بىرگە ولاردى وقۋعا ۇمتىلىپ تا كورمەدىم. مەن ابايعا وزدىگىمنەن ءپىسىپ بارۋىم كەرەك. مەن ابايتانۋشى ەمەسپىن, تەك جان دۇنيەمدى جادىراتۋشىمىن. بىرەۋدىڭ ايتقانىنا ەرسەم, مەنىڭ ءموپ-ءمولدىر ويىما, تازا دۇنيەمە كىر جۇعۋى مۇمكىن عوي. قازىر ابايدى تەرەڭدەپ تانىعان سايىن ونىڭ قۇدىرەتىنىڭ كۇشتىلىگى سونداي, مەن قازىر ۇيدە دە, تۇزدە دە ابايسىز سويلەي الماي قالدىم.
– ابايدى تانىمايتىن ادامدار حاقىندا نە ايتاسىز؟ ولاردىڭ دا جۇرەگى, اقىلى, قايراتى بار, ەندەشە نەگە ولار ابايدى ۇعا المايدى؟
– مۇندايلاردى جاي ادامداردىڭ عانا ەمەس, وقىعان, ءبىلىمدى, ءتىپتى عىلىمي اتاعى زور ادامدار اراسىنان دا كورىپ قالامىن. ء«وزىم بولدىم» دەيتىن كوپتەگەن شەنەۋنىك اكىم-قارالار دا ابايدى ۇعا الماي, جۇرەگىنە اپارا الماي ءجۇرىپ, اقىلدىمسىپ, كىسىمسىپ جۇرەدى. وندايلارعا قاراپ ايتىلعان ابايدىڭ مىنا سوزىنەن ارتىق جاۋابىم جوق:
«ول «بولدىم-اق» دەي بەرەر,
بۇلعاق قاعىپ باسقانعا.
ەلەڭ قاعىپ ەلبىرەر,
ەلەرتىپ كوزدى اسپانعا.
جايى ءمالىم شوشقانىڭ,
تۇرتكەنىنەن جاسقانبا.
ءبىر عىلىمنان باسقانىڭ
كەسەلى كوپ اسقانعا...»
وندايلارعا ءسوز وتپەسىن مەن دە بىلەمىن. جۇرەكتەرىن باسقان كىردى ارشۋعا تىرىسپاسا, دانالىق قايدان جەتسىن... اباي وندايلار تۋرالى تاعى دا بىلاي دەيدى:
«كوزىنەن باسقا ويى جوق,
ادامنىڭ نادان اۋرەسى.
سوندا دا كوڭىلى تىم-اق توق,
جايقاڭ-قايقاڭ ءار نەسى...», دەي كەلىپ, ءارى قاراي:
«جۇرەكتىڭ كوزى اشىلسا,
حاقتىقتىڭ تۇسەر ساۋلەسى
ىشتەگى كىردى قاشىرسا,
ادامنىڭ حيكمەت كەۋدەسى», دەيدى. بارلىق پەندە ءوز جۇرەكتەرىنىڭ پەردەسىن اشۋعا تىرىسۋى كەرەك, سوندا ءومىر ءسۇرۋىڭ دە وڭاي, قيىندىق تا جەڭىلدەيدى, ءوزىن دە, وزگەنى دە مۇجۋدەن, پالە-جالادان دا قاشىق بولادى, جولى دا اشىلادى.
– جۇرەكتىڭ كىرى اشىلىپ, ابايدى تانىعاننان بەرى ءوز باسىڭىزدا قانداي وزگەرىس بار؟
– ماعان ءومىر ءسۇرۋ جەڭىلدەدى. كۇيگەلەكتىك, كۇيىنىش, كۇيرەكتىك, ۋايىمشىلدىق سياقتى ءوزىڭدى ءوزى كۇيدىرەتىن جامان ادەتتەردەن ارىلدىم. سونىڭ ارقاسىندا جۇرەگىمە سالماق تۇسىرمەيتىن بولدىم. كاسىبىمدى جۇرگىزگەندە ابايدان العان ىرىلىك, كەڭدىك ارقاشان كەڭ پىشۋگە, كەڭ تولعاۋعا باستايتىن بولدى. جان دۇنيەم جادىرادى, بويىمداعى مەيىرباندىعىم ارتتى, اينالاما شاپاعاتىمدى شاشقىم كەلىپ تۇراتىنىن سەزىنەمىن. «جان اياماي كاسىپ قىل» دەگەنىن ىستەپ, ەڭبەككە دەگەن قۇلشىنىسىم ارتتى, بويكۇيەزدىگىم جوعالدى. جالقاۋلىق, ناداندىق دەگەندەرگە شوشىنا قارايتىن بولدىم. ساناما جالعان دۇنيەدە تەك جاقسىلىق جاساۋ كەرەك دەگەندى ابدەن ءتۇيدىم. مەن ابايدى مەكتەپتە ءبىر جىل ەمەس, كەم دەگەندە بەس جىل وقىتۋ كەرەك دەپ ويلايمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت, اللا ءسىزدىڭ رۋحاني تانىمىڭىزدى باسقا دا جاندارعا بۇيىرتسىن.
اڭگىمەلەسكەن
جاقسىباي سامرات,
«Egemen Qazaqstan»
