بۇل – اتىراۋدان ءۇش باعىتقا شىعاتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە ءۇش كۇرە جولدىڭ ءبىرى. جول بولىگىنىڭ ۇزىندىعى 277 شاقىرىمدى قۇرايدى. كەڭەس داۋىرىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن وسى جولمەن كەزىندە تاۋلىگىنە ءۇش مىڭعا جۋىق كولىك جۇرگەن. مامانداردىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى جىلدارى كولىك اعىنى تاۋلىگىنە ءتورت مىڭنان اسقان. اسىرەسە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرى اتىراۋ ارقىلى رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنا, ودان ءارى كراسنودار, ستاۆروپول ايماقتارى مەن ۆولگوگراد وڭىرىنە بەت تۇزەيدى. اتىراۋ وبلىسىنداعى «تەڭىز», «قاشاعان» سەكىلدى ءىرى كەنىشتەرگە الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن اۋىر جۇكتەر وسى جولمەن تاسىمالداناتىنى تاعى بار.
كورشى ەلمەن بايلانىستىراتىن جولدىڭ بويىندا يساتاي مەن قۇرمانعازى اۋداندارىنىڭ بىرنەشە ەلدى مەكەنى ورنالاسقان. سول اۋىلداردىڭ جۇرگىزۋشىلەرى مەن جولاۋشىلارىنىڭ بۇل جولمەن جۇرۋگە جۇرەكتەرى داۋالامايتىنداي. ءتىپتى جولعا شىعا قالسا, دىتتەگەن جەرىنە جەتكەنشە, زارە-قۇتى قالماي وتىرادى. ويتكەنى توزىعى جەتكەن جول بويىمەن «بيلەپ» كەلە جاتاتىن كولىكتەر ءبىر-بىرىمەن ءجيى سوقتىعىسادى. سول سەبەپتى تۇرعىندار بۇل جولدى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىن قوزعاپ, دابىل كوتەردى. ءتىپتى سەنات پەن ءماجىلىستىڭ بۇرىنعى دەپۋتاتتارى دا تالاي مارتە ۇكىمەت پەن ءتيىستى مينيسترلىككە ساۋال جولداعان ەدى.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الماز ىدىرىسوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بيىل اقتوبە – قاندىاعاش – ماقات جول ۋچاسكەسىن جوندەۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە قاندىاعاش – ماقات ۋچاسكەسىندە نەگىزگى جۇمىستار اياقتالعان. سول سەبەپتەن, بيىل اتالعان باعىتتا جول قوزعالىسىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال اتىراۋ – استراحان باعىتىنداعى جولدىڭ 140 شاقىرىمىندا كولىك قوزعالىسى قامتاماسىز ەتىلگەن.
وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى سامات ايتقاليەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قولدانىستاعى اۆتوموبيل جولىنىڭ ۇزىندىعى 3 052 شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە 1 125 شاقىرىمى رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا جاتقىزىلعان. بۇرناعى جىلى اتىراۋ – استراحان جولىنىڭ 60 شاقىرىمى پايدالانۋعا بەرىلگەن. ال بىلتىر 80 شاقىرىمىندا تومەنگى جول جابىندىسىمەن قوزعالىس اشىلعان. ەندى جىل سوڭىنا دەيىن 137 شاقىرىمىنا تومەنگى جول جابىندىسى توسەلگەن سوڭ كولىكتىڭ جۇرۋىنە رۇقسات بەرىلگەلى وتىر.
– اتىراۋ وبلىسىنداعى جول قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 22,9 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 12 ملرد تەڭگە, ال جەرگىلىكتى قازىنادان 10,9 ملرد تەڭگە قارالدى, – دەيدى سامات ايتقاليەۆ.
ارينە, جولدىڭ جايىن جۇرگەن بىلەدى. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ارداگەرى ابدىبەك بيسەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتىراۋ – استراحان ارالىعىندا جولدى جوندەۋ ءالى باستالماعان.
«قۇرمانعازى اۋدانىنان اتىراۋعا كەلدىم. يساتاي اۋدانىنداعى ماناش اۋىلىنا دەيىنگى جولدا ءتىرى جان كورىنبەيدى. جولدى جوندەۋ جۇمىسى باستالعان جوق. قوسىمشا جولعا سۋ سەبىلمەيدى. جول بويى الا شاڭ. اققىستاۋ اۋىلى جاعىندا ءار جەردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن تەحنيكا كورىنەدى. بىراق وندا دا اسفالت سالىنىپ, قيىرشىق تاس تاسىلىپ جاتقان جوق», دەيدى ءا.بيسەنوۆ.
مۇنايلى وڭىردەگى جول ساپاسى دا كوڭىل كونشىتپەيدى. «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك اتىراۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى دارحان سايلاۋوۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنەر بولساق, بىلتىر 389 اقاۋ انىقتالعان. ونىڭ 80-ءى ورەسكەل. فيليال ماماندارى 74 نىساندا جول قۇرىلىسى جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن 922 رەت تەكسەرگەن. جول قۇرىلىسىنا پايدالانىلاتىن ماتەريالداردان
1 635 سىناما الىنعان.
– بىلتىر اتىراۋ وبلىسىنداعى جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى بيتۋم تاپشىلىعى بايقالدى. ونىڭ ۇستىنە وڭىردە قيىرشىق تاس شىعاراتىن كارەر جوق. قيىرشىق تاس اقتوبە, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنان تاسىمالدانادى. جول قۇرىلىسىنا ساپاسىز بيتۋم, قيىرشىق تاس اكەلۋ دەرەگى تىركەلدى. اسفالت-بەتون شىعاراتىن زاۋىتتار ەسكىرىپ, مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ سەكىلدى ماسەلەلەر ءبىراز قيىندىق تۋدىرادى, – دەيدى د.سايلاۋوۆ.
اسىرەسە رەسپۋبليكالىق جولدى جاڭعىرتۋعا پايدالانىلاتىن قۇرىلىس ماتەريالدارىنان 900-دەن استام سىناما الىنعان. ونىڭ قورىتىندىسىمەن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 17 پايىزى جارامسىز بولىپ شىققان. وسىعان بايلانىستى ستاندارتقا سايكەس كەلمەيتىن ماتەريالداردى جول قۇرىلىسىنا پايدالانباۋ, تەكسەرۋدە انىقتالعان اقاۋدى جويۋ جونىندە تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن مەردىگەر مەكەمەلەرگە حات جولدانعان. سودان كەيىن ساپاسىز اسفالت-بەتون, جول نەگىزى مەردىگەر مەكەمە ەسەبىنەن قايتا قالىپقا كەلتىرىلگەن.
ء«بىزدىڭ فيليالدىڭ ماماندارى جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى ماتەريالداردان الىنعان سىناماعا زەرتحانالىق تالداۋ جۇرگىزەدى. ماسەلەن, قۇم, قيىرشىق تاس, بيتۋم, اسفالت-بيتۋمنىڭ قۇرامى, تىعىزدىعى تۋرالى قورىتىندى بەرىلەدى. ساپالىق قۇرامى ستاندارتقا سايكەس بولماي, تالداۋدان وتپەگەن ماتەريالداردى جول قۇرىلىسىنا پايدالانباۋ تۋرالى كاسىپورىنعا حات جازىلادى. بىلتىر وبلىستىق مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ باسقارماسىنا 8 حات جولداندى. ءبىر تەحنيكالىق قاداعالاۋشىعا 551 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىنىپ, اتتەستاتى 6 ايعا توقتاتىلدى», دەيدى د.سايلاۋوۆ.
وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بيىلعى اقپاندا اتىراۋ – استراحان باعىتىنداعى جولدى سالىپ جاتقان مەردىگەرلەر اراسىندا قورشاعان ورتانىڭ تازالىعىنا نۇقسان كەلتىرەتىندەردى انىقتادى. سونىڭ ءبىرى – «اق جول قۇرىلىس» جشس اتالعان جولدىڭ 693-753 شاقىرىمىن جاڭعىرتۋدان وتكىزۋگە تارتىلعان.
«رەسپۋبليكالىق جولعا رەكونسترۋكتسيا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ۋچاسكەسىندە – يساتاي اۋدانىنداعى جانباي اۋىلىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان وندىرىستىك بازاسىندا بەتون, تەمىر, اعاش, قۇرىلىس ماتەريالدارى, قارا ءتۇستى سۇيىق مايلاردى جينايتىن تەمىر بوشكەلەر اشىق كۇيدە ساقتالعان. باسقا دا قالدىقتاردى جيناۋ ءۇشىن ارنايى جابدىقتالعان ورىندار جوق. قالدىقتار بازا اۋماعىندا شاشىلىپ جاتىر. وندىرىستىك بازاداعى قوقىس جاشىكتەرىندە ارالاسىپ جاتقان قاعاز, پلاستيكالىق بوتەلكەلەر, كارتون, تسەللوفان, تۇرمىستىق قالدىقتار, قۇرىلىس ماتەريالدارى, مايلى شۇبەرەكتەر سەكىلدى قالدىقتار سۇرىپتالماعان», دەپ حابارلادى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن.
دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى زاڭ تالابىنىڭ بۇزىلۋىنا بايلانىستى «اق جول قۇرىلىس» جشس-عا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما تولتىرعان. سەرىكتەستىك باسشىلارى اكىمشىلىك ايىپپۇلدى 50% جەڭىلدىكپەن تولەۋدى سۇراعان. سول سەبەپتەن, كومپانياعا 1 ملن 035 مىڭ تەڭگە كولەمىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى.
مىنە, ەل نازارىنداعى كۇرەجولدى جاڭعىرتۋ جۇمىسىنداعى احۋال وسىنداي. جول قۇرىلىسىنداعى جايباسارلىق بۇلاي جالعاسا بەرسە, ونى پايدالانۋعا بەرۋ تاعى دا كەشىگۋى مۇمكىن. ال ءوڭىر جۇرتشىلىعى جولدىڭ ساپالى ءارى تەز سالىنعانىن قالاپ وتىر.
اتىراۋ وبلىسى
