جاڭا اشىلعان «قولونەرشىلەر ورتالىعى» مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2021 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» اتتى جولداۋى شەڭبەرىندە ىسكە اسىرىلعان. اتالعان جولداۋدا ۇكىمەتكە ونەردىڭ دارىندى وكىلدەرىن, ونىڭ ىشىندە سۋرەتشىلەر مەن مۇسىنشىلەردى قولداۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كەشەنىن ازىرلەۋ تاپسىرىلعان بولاتىن. ورتالىق وتاندىق قولونەردى قولداۋعا, ساۋدا ايماعىن قۇرۋعا, سونداي-اق ساندىك-قولدانبالى ونەر سالاسىنداعى مۋزەي ماركەتينگى مەن مەنەدجمەنتىن دامىتۋعا باعىتتالعان.
سالتاناتتى جيىنعا قاتىسقان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اسحات ورالوۆ الەمگە تەك تاڭعاجايىپ تابيعاتىمىزبەن عانا تانىلىپ قويماي, تامىرى تەرەڭ تاريحىمىزدى دا, ۇلتتىق قولونەر جاۋھارلارىمىزدى دا قوسا ناسيحاتتاۋىمىز قاجەت ەكەنىن ايتتى.
«مۋزەيگە تاريحىمىزدى تاماشالاي كەلگەن ءاربىر قوناق ۇلتتىق قولونەر تۋىندىلارىن ەستەلىككە ساتىپ الاتىن بولسا, ءبىز ەكى سالانىڭ دا دامۋىنا بىردەي سەرپىن بەرەمىز. جالپى وسىنداي ءداستۇرلى قولونەرىمىزدى دامىتۋ ارقىلى تاريحي سانامىزدى جاڭعىرتامىز. ءتىپتى انا ءتىلىمىزدىڭ دە اياسىن كەڭەيتۋگە ات سالىسامىز. مىسالى, قامشى ءورۋ ونەرى ارقىلى – قازاقتىڭ نەبىر ەسكى سوزدەرىن قايتا قولدانىسقا اكەلەمىز. ۇمىتىلىپ بارا جاتقان سالت-داستۇرلەرىمىز ەسىمىزگە تۇسەدى. وتكەندە بىلەسىزدەر, پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى تارازعا ساپارى بارىسىندا, وسىنداي ۇلتتىق قولونەر ورتالىعىنىڭ ءبىرىن ارالاپ, جەرگىلىكتى شەبەردىڭ ءوز قولىنان قامشى ساتىپ الىپ جاتتى. مۇنىڭ بارلىعى – ءبىزدىڭ دارا داستۇرلەرىمىزدى, ۇلتتىق قولونەرىمىزدى قولداۋ دەپ ءتۇسىنۋىمىز قاجەت», دەدى مينيستر.
سونداي-اق ول قازاقستان تمد-عا ءوزىنىڭ توراعالىعى اياسىندا 2022 جىلدى – حالىقتىق ونەر جانە قولونەر جىلى دەپ جاريالاعانىن, وسىعان وراي بىلتىر تۇڭعىش رەت Umai ۇلتتىق سىيلىعى اياسىندا قولونەر شەبەرلەرى ءۇشىن «ۇزدىك ساندىك-قولدانبالى ونەر تۋىندىسى» سىيلىعى تاعايىندالعانىن اتاپ ءوتتى.
«قولونەرشىلەر ورتالىعى» ەكسپوزيتسياسى ەكى بولىمنەن تۇرادى. ءبىرىنشى بولىمدە ۇلتتىق مۋزەيدىڭ كادەسىي جانە يميدجدىك ونىمدەرى, ال ەكىنشى بولىمىندە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا ەلىمىزدىڭ زاماناۋي شەبەرلەرى جاساعان ۇزدىك ساندىك-قولدانبالى ونەر تۋىندىلارى ۇسىنىلادى.
«پالەونتولوگيا» زالى تاريحقا دەيىنگى كەزەڭدەگى قازاقستان جانۋارلار الەمىنىڭ الۋان تۇرلىلىگى مەن بايلىعىن ناسيحاتتاۋعا, سونىمەن قاتار ءارتۇرلى گەولوگيالىق داۋىرلەردە ءومىر سۇرگەن ومىرتقالى تىرشىلىك يەلەرىنىڭ ەۆوليۋتسياسىن كورسەتۋگە ارنالعان. وندا تيراننوزاۆر, ءۇش ساۋساقتى گيپپاريون جىلقىسى, ۇلكەن ءمۇيىزدى بۇعى, الىپ مۇيىزتۇمسىق (يندريكوتەري), مامونت سەكىلدى ەجەلگى تاريحقا دەيىنگى كەزەڭ جانۋارلارىنىڭ جانە قازاقستان اۋماعىندا پالەونتولوگتەر مەن گەولوگتەر تاپقان باسقا دا تىرشىلىك يەلەرىنىڭ قاڭقالارى جيناقتالدى. ەكسپوزيتسيادا جالپى سانى 263 ەكسپونات ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل زال زاماناۋي اقپاراتتىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان.
بەلگىلى ارحەولوگ زەينوللا ساماشەۆ مۋزەي ىرگەسىنەن اشىلعان تاريحي زالدىڭ ماڭىزى تەرەڭ ەكەنىنە توقتالدى.
«ۇلتتىق مۋزەي قۇرىلعان ۋاقىتتان بەرى جەتىسپەي تۇرعان ءبىر دۇنيە وسى «پالەونتولوگيا» زالى ەدى. بۇگىن قازاق مادەنيەتىنىڭ, عىلىمىنىڭ كۇنتىزبەسىندە ۇلكەن وقيعا ورىن الىپ وتىر. دينوزاۆرلار زامانىنىڭ جۇرناقتارىن وسى كۇنگە جەتكىزىپ, ونى جۇرتشىلىققا مادەني تۇردە ۇسىنا ءبىلۋ دە اۋقىمدى ءىس. تاقىرىپتىق جاعىنان دا, حرونولوگيالىق جاعىنان دا بۇل ۇلتتىق مۋزەيدىڭ ءورىسىن كەڭەيتەدى. مۇراجاي, ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ ءجيى كەلەتىن ورنى. سوندىقتان وسكەلەڭ ۇرپاقتى وتكەن عاسىرلارمەن تانىستىرىپ, مادەني ساۋاتىن اشۋدا مۋزەيدىڭ ماڭىزى ارتا بەرمەك. «قولونەرشىلەر ورتالىعى» دا قوعامدى ۇلتتىڭ ونەرىمەن, داستۇرىمەن تانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ز.ساماشەۆ.
زال ەكسپوزيتسياسىن جاساۋدا پاريج پالەونتولوگيا مۋزەيى (فرانتسيا), فيلد جاراتىلىستانۋ تاريحى مۋزەيى (اقش), لوندون جاراتىلىستانۋ مۋزەيى ( ۇلىبريتانيا), بەرلين جاراتىلىستانۋ مۋزەيى (گەرمانيا) سەكىلدى الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى مۋزەيلەردىڭ تاجىريبەلەرى پايدالانىلدى. سونىمەن قاتار زالدىڭ عىلىمي تۇجىرىمداماسىن دايىنداۋعا ۆ.الياسوۆا, ب.بايشاشوۆ سىندى تانىمال وتاندىق جانە شەتەلدىك پالەونتولوگ عالىمدار قاتىستى.
«پالەونتولوگيا» زالى مەن «قولونەرشىلەر ورتالىعى» ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قازاقستاننىڭ باي جانە ەرەكشە كونە تاريحىن جاقىنىراق بىلۋگە, ەلىمىزدىڭ رۋحاني جانە ماتەريالدىق مادەنيەتىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق ەلىمىزدە مادەني-تانىمدىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى.
