پالاتا وتىرىسىن اشقان ماۋلەن اشىمباەۆ مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ اياسىندا جاڭارعان پارلامەنت جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنا نازار اۋداردى.
«بۇگىن سەگىزىنشى سايلانعان پارلامەنتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىنان كەيىنگى العاشقى سەنات وتىرىسىن وتكىزىپ وتىرمىز. سەسسيانىڭ اشىلۋىنا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قاتىسىپ, بىرقاتار وزەكتى ءارى ماڭىزدى ماسەلەنى كوتەردى. مەملەكەت باسشىسى پارلامەنت پەن ۇكىمەتكە ناقتى مىندەتتەر جۇكتەدى. سوعان سايكەس كەشە پالاتا بيۋروسىنىڭ وتىرىسىندا جاڭا سەسسياعا ارنالعان جۇمىس جوسپارىن بەكىتتىك», دەدى م.اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەنات توراعاسى زاڭ شىعارۋ قىزمەتىندە جاڭا تاسىلدەردى قولدانۋدىڭ جانە مۇددەلى ورگاندارمەن, ساراپشىلارمەن, وڭىرلەردەگى بەلسەندى ازاماتتارمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. پالاتا سپيكەرىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جۇمىس فورماتى ازىرلەنىپ جاتقان قۇجاتتاردى جان-جاقتى تالداۋعا جانە ولاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
«زاڭداردى قاراۋ كەزىندە تالقىلاۋ ۇدەرىستەرىن بارىنشا اشىق, ينكليۋزيۆتى, جاريا تۇردە وتكىزۋىمىز كەرەك. مۇنداي قادام پارلامەنتتىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. پرەزيدەنتتىڭ باستامالارىن ساپالى ءارى ۋاقىتىلى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءماجىلىس, ۇكىمەت, ساراپشىلار جانە باسقا دا مۇددەلى تاراپتارمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيمىز. سەنات جۇمىسىندا وڭىرلەردىڭ جانە شالعاي اۋىلداردىڭ تۇرعىندارىن الاڭداتقان ماسەلەلەر, سونداي-اق سەناتورلارمەن كەزدەسۋلەر كەزىندە كوتەرىلگەن پروبلەمالار ەسكەرىلۋگە ءتيىس. بۇل – ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن توتەنشە جاعدايلار جانە دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ جونىندەگى ورتالىق اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا ونىڭ بولۋ شارتتارى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قاراپ, ماقۇلدادى.
كەلىسىم توتەنشە جاعدايلار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان ارنايى ورتالىقتىڭ قىزمەتىن رەتتەۋگە باعىتتالعان. ناقتى ايتقاندا, بۇل قۇجات حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قازاقستان اۋماعىنداعى قىزمەت شارتتارىن ايقىندايدى. زاڭدى تالقىلاۋ كەزىندە اتالعان كەلىسىم توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا جانە وسى باعىتتاعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا وڭ اسەرىن تيگىزۋى كەرەكتىگى ايتىلدى.
زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان سەناتور گەننادي شيپوۆسكيحتىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىم توتەنشە جاعدايلار جانە دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ جونىندەگى ورتالىقتىڭ جۇمىسىن رەتتەمەك.
«كەلىسىمنىڭ 3-بابىنا سايكەس ورتالىق زاڭدى تۇلعا مارتەبەسىنە يە. 2016 جىلدان باستاپ ورتالىق ءوڭىر مەملەكەتتەرىنىڭ توتەنشە ۆەدومستۆولارىمەن, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, ءزىلزالالار مەن توتەنشە جاعدايلاردىڭ قاۋپىن ازايتۋ سالاسىندا, ونىڭ ىشىندە اتقارۋشى اگەنتتىك رەتىندە 30-دان استام باعدارلاما مەن جوبانى ىسكە اسىرىپ جاتىر. 11 جوبا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دامۋىنا تىكەلەي ۇلەس قوسادى», دەدى گ.شيپوۆسكيح.
كەلىسىمگە سايكەس, ورتالىقتىڭ مۇلكى مەن اكتيۆتەرىنە اكىمشىلىك جانە سوتتىڭ ارالاسۋىنا تىيىم سالىنعان. سونداي-اق ءۇي-جايلارى مەن كولىك قۇرالدارى, ارحيۆتەرى مەن قۇجاتتارى, ونىڭ ىشىندە قىزمەتتىك حات-حابارلارى قاي جەردە تۇرعانىنا قاراماستان تىنتۋگە, رەكۆيزيتسيالاۋعا, تاركىلەۋگە رۇقسات بەرىلمەيدى.
جالپى وتىرىس سوڭىندا سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. امانگەلدى تولاميسوۆ بالقاش كولىنىڭ جاعاسىندا تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق دەمالىس ايماعىن سالۋ جانە ونىڭ ينفراقۇرىلىمىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سەناتوردىڭ پىكىرىنشە, بۇل قادام جەتىسۋ وبلىسىندا ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى.
«بالقاش كولىنىڭ جاعاسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ ماقساتىندا ءوڭىردىڭ ءتيىستى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىن قامتاماسىز ەتۋ تالاپ ەتىلەدى. ول ءۇشىن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنگەن بولاتىن. جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 120 ملن تەڭگە ءبولىندى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 4,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى», دەدى سەناتور.
بىراق بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورتالىق دەڭگەيدەگى اكىمشىسى ءالى انىقتالعان جوق. سەبەبى بۇرىنعىداي: مەملەكەتتىك ورگاندار ءبىر مينيسترلىكتەن ەكىنشىسىنە جىبەرۋ ارقىلى ورىنداۋ جاۋاپكەرشىلىگىن ءوز موينىنا العىسى كەلمەيدى.
«سوندىقتان وسى ماسەلەنى ءتيىمدى شەشۋ جولدارىن قاراستىرىپ, بيۋدجەتتىك باعدارلامانىڭ اكىمشىسىن انىقتاپ, جوبانى ىسكە اسىرۋدى قولداۋىڭىزدى سۇرايمىن», دەدى سەناتور.
سەناتور اندرەي لۋكين پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا الماتى قالاسىنىڭ تاۋلى جانە تاۋ بوكتەرىندەگى اۋداندارىندا جەكە قۇرىلىسقا تىيىم سالۋدى ۇسىندى. دەپۋتات لۋكين الماتىنىڭ تاۋ بوكتەرىندەگى زاڭسىز جانە رەتسىز قۇرىلىستار جۇرتشىلىقتى تولعاندىرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار قۇرىلىستار سالۋ مەن الما باقتارىن قۇرتۋعا بايلانىستى داۋلى جانجالدار دا باسىلماي كەلەدى.
«جەكەمەنشىك قۇرىلىس كومپانيالارى بيزنەستى تەكسەرۋگە ءموراتوريدى العا تارتىپ, شارۋا قوجالىعى مەن باۋ-باقشاعا ارنالعان جەردىڭ ماقساتىن جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋعا وزگەرتىپ الادى جانە تاۋ بوكتەرىندەگى ايماقتاردا كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى قۇرىلىسىن سالۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. تاۋ بوكتەرىنىڭ جۇمساق قۇرامى كۇردەلى قۇرىلىسقا جارامسىز ەكەنى بەلگىلى. تجم بۇل ۋچاسكەدەگى قۇرىلىس تەحنوگەندىك سيپاتتاعى كوشكىندەرگە اكەلۋى مۇمكىن ەكەنىن بىرنەشە رەت حاباردار ەتكەن بولاتىن», دەدى سەناتور.
سەناتور مۇنىڭ ءبارى جايدان-جاي ەمەستىگىن جانە مۇنداي قۇرىلىس تەك بىرەۋدىڭ سالعىرتتىعىنان نەمەسە قامقورلىعىمەن بولۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اندرەي لۋكين وسىعان بايلانىستى ۇكىمەتكە الماتى قالاسىنىڭ تاۋلى جانە تاۋ بوكتەرىندەگى اۋداندارىنىڭ جانە وبلىستىڭ قالاعا ىرگەلەس اۋداندارىنىڭ جەرلەرىنە جان-جاقتى تۇگەندەۋ جۇرگىزۋدى, قولدانىستاعى زاڭناماعا جەكە قۇرىلىسقا تولىق تىيىم سالۋدى كوزدەيتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى, جەردى تۇگەندەۋ اياقتالعانعا دەيىن جانە ءتيىستى نقا-نى قابىلداعانعا دەيىن جەر بەرۋگە موراتوري جاريالاۋدى, سونداي-اق ەلدى مەكەندەردىڭ رەكرەاتسيالىق ايماقتارىندا جان-جاقتى جوسپارلاۋ جوبالارىن بەكىتۋ ارقىلى جەردىڭ نىسانالى ماقساتىن پايدالانۋدى وزگەرتۋ تاجىريبەسىنە تىيىم سالۋدى ۇسىندى.
نۇرلان بەكەنوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوكشەتاۋدا جەو سالۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ كەيىنگە قالدىرىلعانىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. قازىرگى تاڭدا وبلىس ورتالىعىنداعى جىلۋ كوزدەرى – 1978 جىلى ىسكە قوسىلعان قازاندىقتار.
بەكبولات ورىنبەكوۆ ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋدىڭ تومەن دەڭگەيىنە نازار اۋداردى. دەپۋتات جاڭا عيماراتتاردىڭ قۇلاۋ قاۋپىن ازايتۋ جانە قۇرىلىسشىلاردىڭ ءتيىستى نورمالاردى ساقتاۋى ءۇشىن قولدانىستاعى زاڭناماعا بىرقاتار ناقتى وزگەرىس ەنگىزۋدى ۇسىندى.
«پرەزيدەنتتىڭ 2019 جىلدىڭ قاراشا ايىنداعى كەڭەسىندە اقمولا وبلىسىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋ جونىندەگى بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس, كوكشەتاۋ قالاسىندا جەو سالۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋعا ءتيىس ەدى. مەملەكەت باسشىسى, سونداي-اق 2023 جىلدىڭ اقپان ايىندا كوكشەتاۋ قالاسىنا بارعان كەزدە قالا تۇرعىندارىنا بەرىلگەن ۋادەنى ورىنداۋ قاجەتتىگىن ايتا كەلىپ, جەو سالۋعا كىرىسۋ تۋرالى ايتقان-دى. وسىلاردىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ حاتتامالىق تاپسىرماسى 2019 جىلدان بەرى نەگە ورىندالمايدى جانە كەشىكتىرىلە بەرەدى دەگەن سۇراق تۋىندايدى», دەدى سەناتور.
عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ قوستاناي وبلىسىنداعى قوسىمشا قارجىلاندىرۋدى قاجەت ەتىپ وتىرعان «ارقالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسى» جشس-عا قاتىستى پروبلەمالاردى كوتەردى.
شاكارىم بۇقتۇعۇتوۆ ونەركاسىپتى دامىتۋ قورىن قايتا قۇرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. وسىعان وراي ول وڭدەۋ ونەركاسىبىن قولداۋ ستراتەگياسىن ازىرلەۋ جانە قوردى يدم قۇرىلىمىنا بەرۋ ماسەلەسىن تىلگە تيەك ەتتى.
رۋسلان رۋستەموۆ اۋىلدىق كلۋبتارداعى ۇيىرمە باسشىلارى تەگىن جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر ەكەنىن ايتتى. بۇعان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ەرەجەلەرى مەن بۇيرىقتارىنداعى داۋلى نورمالار سەبەپ بولىپ وتىر. سوعان بايلانىستى سەناتور ولاردى قايتا قاراۋعا جانە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋگە شاقىردى.
ەۆگەني بولگەرت جەر قويناۋىن پايدالانۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالار سالاسىنداعى پروبلەمالارعا جانە اۋكتسيوندارعا جوسىقسىز قاتىسۋشىلارعا نازار اۋداردى. سەناتوردىڭ پىكىرىنشە, ۇكىمەت جەر قويناۋىن پايدالانۋعا ارنالعان كەلىسىمشارتتار بويىنشا الەۋمەتتىك تولەمدەر سوماسىن بىركەلكى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان زاڭنامالىق وزگەرىستەر ەنگىزۋگە ءتيىس.
بيبىگۇل جەكسەنباي ازاماتتىق قورعاۋ جۇيەسىندەگى ءورت سوندىرۋشىلەر مەن اسكەري بولىمدەردىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى پروبلەمالاردى اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى سەناتور اقمولا وبلىسىندا ورنالاسقان توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە قاراستى م.عابدۋللين اتىنداعى ازاماتتىق قورعاۋ اكادەمياسىنىڭ جاڭا كەشەنىن سالۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قوسىمشا قارجى ءبولۋدى سۇرادى.
