ەكى وبلىستىڭ اراسىنداعى شەكارانى قيعاش وزەنى ءبولىپ تۇر. شەكارا سىزىعىنداعى وزەننىڭ قوس جاعالاۋىنداعى وڭىرلەر شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك, اۋىل شارۋاشىلىعى, ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قۇرىلىس يندۋسترياسىندا ورنىققان ءتيىمدى كەلىسسوزدەردى جانداندىرا بەرۋدى كوزدەپ وتىر. وسىعان وراي استراحان وبلىسىنىڭ ىسكەرلىك توبى اتىراۋ وبلىسىنا كەلدى. قوس ءوڭىردىڭ باسشىلارى سەرىك شاپكەنوۆ پەن يگور بابۋشكين ارنايى ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويدى. وندا 2023-2026 جىلدارعا ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى قامتىلعان.
– قازاقستان مەن رەسەي – كوپعاسىرلىق تاريحى بايلانىستىراتىن دوستىعى جاراسقان ەلدەر. بۇل بايلانىس ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىندا جاڭا مازمۇنعا يە بولىپ وتىر. وسىنىڭ بارىندە دە ەكى ەل جەتەكشى ءرول اتقارادى. ال اتىراۋ مەن استراحان وبلىستارى اراسىندا كوپ جىلدان بەرى ساۋدا-ەكونوميكالىق, ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, بالىق شارۋاشىلىعى, تابيعاتتى قورعاۋ سالالارىندا جانە وزگە دە باعىتتار بويىنشا تابىستى ىنتىماقتاستىق جولعا قويىلدى. كورشىلەس وبلىستاردىڭ ءبىر-بىرىمەن ەكونوميكالىق بايلانىسىن ەكسپورتتىڭ 12,5 پايىزعا, ال يمپورت كولەمىنىڭ 8 پايىزعا وسۋىنەن بايقاۋعا بولادى. بۇل – ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جەمىسى. ءبىز ەكى وبلىسقا ورتاق ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋ ءۇشىن وڭىرارالىق قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋدى كوزدەپ وتىرمىز, دەيدى سەرىك شاپكەنوۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, كورشى وڭىرلەر اراسىندا ەكونوميكالىق, ىسكەرلىك بايلانىستىڭ تامىرى تەرەڭدەپ, ارىپتەستىك الەۋەتى ارتا تۇسكەن. شەكارالاس ايماقتاردىڭ ءبىر-بىرىمەن تاۋار اينالىمى ۇلعايىپ كەلەدى. مۇنايلى ءوڭىردىڭ رەسەي فەدەراتسياسىمەن اراسىنداعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 29,7 ملن اقش دوللارىنا جەتكەن. ەكسپورت – 6,2 ملن, يمپورت كولەمى 23,5 ملن اقش دوللارىن قۇرايدى. قازىر اتىراۋ وبلىسىندا 500-دەن استام رەسەيلىك كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە مۇناي-گاز ونەركاسىبىنە, قۇرىلىس يندۋسترياسىنا, قۇرال-جابدىقتار مەن ءتۇرلى جابدىقتار تاسىمالداۋعا, اقپاراتتىق تەحنولوگيانى دامىتۋعا ماماندانعان كاسىپورىندار بار.
اتىراۋلىقتار استراحان وبلىسىنان ازىق-ت ۇلىكتىڭ باسىم بولىگى, ونىڭ ىشىندە بالىق, كارتوپ, كوكونىستەر, قاربىز, كومپوزيتتىك ماتەريالدار, سوربەنتتەر, تۇيىرشىكتى پوليمەرلى زاتتار, پلاستماسسا مەن تەمىرجول ۆاگوندارىنا ارنالعان جيىنتىقتاۋشى تاماق پلەنكاسىن ساتىپ الادى. ءتىپتى, ارنايى كيىمدەر مەن رەزەڭكە اياقكيىمدەرى جەتكىزىلەدى. ال استراحان وبلىسىنىڭ تۇتىنۋشىلارى قازاقستاننان مەحانيكالىق قۇرىلعىلار, قارا مەتالداردان جاسالعان بۇيىمدار مەن جەڭىل ونەركاسىپ ونىمدەرىن ساتىپ الادى.
استراحان جوعارى وقۋ ورىندارىندا 1 000-عا جۋىق قازاقستاندىق ستۋدەنت وقيدى. قۇرمانعازى اتىنداعى مادەني ورتالىقتىڭ بازاسىندا قازاقستاندىق ۇجىمداردىڭ قاتىسۋىمەن تۇراقتى ءىس-شارالار وتكىزىلەدى, ال استراحاندىق ارتىستەر اتىراۋدا وتەتىن بايقاۋلار مەن فەستيۆالدەرگە قاتىسادى.
استراحان وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى يگور بابۋشكيننىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, كورشىلەس وڭىرلەر ەكونوميكاسىنىڭ بارلىق سالاسىندا ۇقساستىق بار. ماسەلەن, ەكى ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىندا, ونىڭ ىشىندە بالىق وندىرىسىندە ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنۋگە بولاتىن, تاجىريبە الماساتىن ءۇردىس قالىپتاسىپ وتىر. كورشىلەس وڭىرلەردىڭ مەكتەپ بىتىرگەن جاستارى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ ءجۇر. ماسەلەن, 1 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق ستۋدەنت وقيدى.
– ەكى كۇن بويى استراحان وبلىسىنىڭ دەلەگاتسياسى اتىراۋلىق ارىپتەستەرىمەن بىرگە اراداعى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا باعىتپەن دامىتۋ مۇمكىندىگىن تالقىلادى. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن الماسۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز. سول سەبەپتەن, اتىراۋلىق فەرمەرلەردى استراحان وبلىسىنداعى جارمەڭكەگە قاتىسۋعا شاقىرامىز. ءبىزدىڭ ىسكەرلىك-گۋمانيتارلىق كەلىسىم-شارتتارىمىزدى نىعايتۋ ماقساتىندا استراحان مەن اتىراۋ اراسىندا تىكەلەي اۋە قاتىناسى قايتا جاندانعانىن قالايمىز, – دەپ ءمالىم ەتتى يگور بابۋشكين.
مۇنايلى وڭىرگە كورشى وبلىستان كەلگەن دەلەگاتسيا مۇشەلەرى اراسىندا قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار بار. سونىڭ ءبىرى – استراحان وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جانە بالىق ونەركاسىبى ءمينيسترى رۋسلان پاشاەۆ. ونىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, اتىراۋدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىمەن بايلانىس ورناتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى قاراستىرىلادى.
– ءبىز اتىراۋ وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ارىپتەستەرىمىزبەن بايلانىس ورناتقىمىز كەلەدى. ويتكەنى مۇندا مال جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا, بالىق ونىمدەرىن وڭدەۋدە, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋدە ۇلگى الاتىنداي تاجىريبە قالىپتاسىپتى. استراحاندا دا بەكىرە تۇقىمداس بالىقتار ءتۇرى وسىرىلەدى. بەكىرەنىڭ شاباعى تەڭىزگە جىبەرىلەدى. قارا ۋىلدىرىق دايىندايدى. اتىراۋدا دا ءدال وسىنداي ءىس قارقىن الىپتى. باعالى بەكىرە بالىقتارىن ءوسىرۋ – كورشىلەس قوس ءوڭىردىڭ ۆيزيتتىك كارتاسى. بالىقشىلارىمىز اۋلايتىن بالىقتار بىردەي – قاراگوز, الابۇعا, سازان. ايىرماشىلىق تەك كەفالدا عانا بولىپ وتىر. بۇل بالىق اتىراۋدا بار, بىراق استراحاندا جوق, دەگەن پىكىرىمەن ءبولىستى رۋسلان پاشاەۆ.
ال استراحان ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ پرەزيدەنتى ستانيسلاۆ سينچەنكونىڭ مالىمەتىنشە, ەكى وبلىستىڭ كاسىپكەرلەرىن قولداۋ ماقساتىندا جارمەڭكەلەر وتكىزۋ, ورتاق كاسىپ اشۋ جوسپاردا بار. ول استراحان وبلىسىندا قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردى اقپاراتتاندىرۋعا, ال اتىراۋ وبلىسىندا «اتامەكەن» كاسىپكەرلەردى قولداۋ پالاتاسى ارقىلى رەسەيلىك كاسىپكەرلەرگە ارنالعان سەنىم تەلەفونىن ىسكە قوسۋ تۋرالى ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
تەگىندە استراحان وبلىسىن قازاقتىڭ دا ەجەلگى اتاقونىسى دەۋگە بولادى. بۇل – سول وڭىردە تۇراتىن قانداستاردىڭ پىكىرى. ماسەلەن, ۆولودار اۋدانىنىڭ التىنجار اۋىلىندا قازاق كۇي ونەرىنىڭ اتاسى – قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلىنىڭ كەسەنەسى ورنالاسقان. بۇل اۋىلدا 2005 جىلى قۇرمانعازى اتىنداعى وڭىرلىك مادەني ورتالىعى بوي كوتەرگەن. قازىر اتالعان ورتالىق الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ قوناقتارى كوپ كەلەتىن مادەنيەت وشاعىنا اينالىپ وتىر. ۇلى كۇيشىنىڭ شىعارماشىلىعى, ءومىرى تۋرالى سىر شەرتەتىن ەكسپوناتتار قويىلعان ورتالىقتا مۋزەي مەن تۋريستەر ءۇشىن قوناقۇي اشىلعان. ورتالىقتا 40-قا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. دەنى – قانداستارىمىز, اراسىندا 25 دومبىراشى بار. سونداي-اق ولاردىڭ قاتارىندا «بەلىي گورود» ورىس مۋزىكالىق ءانسامبلى مەن «سامال» قازاق مۋزىكالىق ءانسامبلىنىڭ انشىلەرى جۇمىس ىستەيدى.
ء«بىزدىڭ ورتالىققا جىل سايىن 1000-عا جۋىق ادام كەلەدى. قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلىنىڭ, ونىمەن زامانداس بولعان قازاقتاردىڭ ءومىرى تۋرالى ماعلۇمات بەرەمىز. اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگىنىڭ جانە وبلىستىڭ جاناشىر ازاماتتارىنىڭ قولداۋىمەن مادەني ورتالىققا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزدىك. قازىر ورتالىقتىڭ قىزمەتىندە تىڭ سەرپىن بار», دەيدى ورتالىق ديرەكتورى امانگەلدى ابىلعازيەۆ.
التىنجارداعى قۇرمانعازى مادەني ورتالىعىنا رەسەي مەن قازاقستاننان, شەتەلدەن باراتىن تۋريستەر از ەمەس. رەسەيلىكتەر ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنە گاسترولدىك ساپارمەن, تۋريستىك ساياحاتپەن كەلەدى. ءتىپتى بىرلەسە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن ۇجىمدار بار. ماسەلەن, ن.ءجانتورين اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ «نارىن» ۇلت-اسپاپتار وركەسترى مەن رەسەيدىڭ استراحان قالاسىنان ارنايى كەلگەن «سكيف» كۆارتەتى بىرلەسكەن كونتسەرت بەردى.
استراحان وبلىسىنىڭ مادەنيەت جانە تۋريزم ءمينيسترى ولگا پروكوفەۆانىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, بۇل كۆارتەتتىڭ 1992 جىلدان بەرى وتكىزگەن شىعارماشىلىق كەشى 1500-دەن اسقان. كۆارتەت مۇشەلەرى رەسەيدىڭ 80 قالاسىندا, نورۆەگيا, فينليانديا, نيدەرلاندى, گەرمانيا, فرانتسيا, اۋستريا, دانيا, يتاليا, قىتاي, ساۋد ارابياسى, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركىمەنستان مەن قازاقستاندا, ونىڭ ىشىندە اتىراۋدا بىرنەشە رەت كونتسەرت وتكىزگەن.
– قازاقستان – تەك گەوگرافيالىق ورنالاسۋى جاعىنان عانا ەمەس, تاريحي, مادەني تۇرعىدان رەسەيگە ەڭ جاقىن ورنالاسقان ەل. ال اتىراۋ مەن استراحان وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارى ءبىر-بىرىمەن بۇرىننان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان تىعىز قارىم-قاتىناس بەرىك بايلانىس ورناتىپ كەلەدى. دوستىق راۋىشتەگى رۋحاني بايلانىسىمىزدا شەكارا جوق. سونىڭ ءبىر دالەلى – اتىراۋ تۇرعىندارىنىڭ الدىندا «سكيف» كۆارتەتىنىڭ ونەر كورسەتۋى. كۆارتەت مۇشەلەرى 30 جىلدان بەرى بىردە-ءبىر رەت اۋىسقان جوق. رەپەرتۋارىندا بارلىق جانرعا ءتان مۋزىكالىق تۋىندىلار بار. مۋزىكانتتار كلاسسيكالىق, فولكلورلىق جانە قازىرگى ءداۋىر كومپوزيتورلار شىعارعان تۋىندىلاردى, دجاز, روك باعىتىنداعى شىعارمالاردى ورىندايدى, – دەيدى ولگا پروكوفەۆا.
س.وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم سالاسى ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ ءوتتى. كەزدەسۋدە اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتەگى كرەاتيۆتى يندۋستريا ورتالىعىنىڭ باسشىسى ءسابيت مۇحانوۆ, عىلىم جانە يننوۆاتسيا جونىندەگى پرورەكتور رينات يسقاقوۆ, وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايناگۇل دۇيسەكەنوۆا, استراحان وبلىستىق ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ كادرلىق, ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ولگا تارتاكوسۆكايا وقۋ-اعارتۋ سالاسىنا قاتىستى بىرنەشە ماسەلەنى تالقىعا سالدى. ونىڭ ىشىندە كادر دايىنداۋ, بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, ءبىلىم الۋشىلارعا پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋ كورسەتۋ, اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بار.
«بۇل ءىسساپار ءبىز ءۇشىن جەمىستى بولدى. ءبىز اتىراۋداعى مەكتەپ, كوللەدج, ۋنيۆەرسيتەت جۇمىسىمەن تانىسىپ, كاسىپتىك باعدار بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-شارالار ۆەكتورىن انىقتاۋدىڭ قاجەتتىگىن تۇسىندىك. اتاپ ايتقاندا, ەكى وبلىس تۇلەكتەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى تۋرالى مالىمەت الۋىنا, وقۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتەمىز. تاربيە جۇمىسىنا قاتىستى باعىتقا دا نازار اۋداردىق. پەداگوگ-پسيحولوگتەردى تاعىلىمدامادان وتكىزۋ سەكىلدى وزگە دە ءىس-شارالاردى بىرلەسە جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بار», دەدى ولگا تارتاكوسۆكايا.
اتىراۋ وبلىسى
